Kế toán quản trị chi phí bệnh viện công Bộ Y tế Hà Nội - Luận án TS

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------

-------- VŨ THỊ THANH THỦY KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG TRỰC THUỘC BỘ Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI Chuyên ngành: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH Mã số: 62340301 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN NGỌC QUANG HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM KẾT “Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.” Người hướng dẫn Tác giả luận án PGS.TS Nguyễn Ngọc Quang Vũ Thị Thanh Thủy MỤC LỤC LỜI CAM KẾT MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG BỆNH VIỆN. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài.

Các công trình nghiên cứu ngoài nước. Các công trình nghiên cứu trong nước. Cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phí trong bệnh viện. Đặc điểm hoạt động kinh doanh dịch vụ và cơ chế tài chính ảnh hưởng đến kế toán quản trị chi phí trong bệnh viện.

Bản chất và vai trò của kế toán quản trị chi phí trong bệnh viện. Nội dung kế toán quản trị chi phí trong bệnh viện. Kế toán quản trị chi phí theo ABC. 49 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.

55 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Khung phân tích, quy trình nghiên cứu của luận án. Chọn mẫu nghiên cứu. Công cụ nghiên cứu.

Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu. 62 TÓM TẮT CHƯƠNG 2. 68 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG TRỰC THUỘC BỘ Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI.

Tổng quan về các Bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Đặc điểm hoạt động chung. Cơ chế quản lý tài chínhbệnh viện. Thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội.

Thực trạng về phân loại chi phí. Thực trạng về xây dựng định mức và dự toán chi phí. Thực trạng về phương pháp xác định chi phí và tính giá thành dịch vụ. Thực trạng về đánh giá hiệu quả của các trung tâm chi phí.

Thực trạng về phân tích thông tin chi phí để đưa ra quyết định. Thực trạng về sự vận dụng của hệ thống kế toán quản trị chi phí trong bệnh viện. Đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các Bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Những kết quả đạt được.

Những tồn tại. Nguyên nhân tồn tại. 113 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 115 CHƯƠNG 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC BỆNH VIỆN CÔNG TRỰC THUỘC BỘ Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI.

Định hướng chiến lược phát triển và nguyên tắc hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Định hướng chiến lược phát triển của các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Nguyên tắc hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội.

Giải pháp về phân loại chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Giải pháp về xây dựng định mức và dự toán chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Giải pháp về sự vận dụng của hệ thống kế toán quản trị chi phí theo ABC trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Giải pháp về đánh giá hiệu quả của các trung tâm chi phí trong các bẹnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội.

Giải pháp về phân tích thông tin chi phí để đưa ra quyết định trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội. Điều kiện thực hiện các giải pháp. 137 TÓM TẮT CHƯƠNG 4. 141 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BHYT Bảo hiểm y tế BN Bệnh nhân BTC Bộ tài chính BV Bệnh viện BVCL Bệnh viện công lập BYT Bộ Y tế CBCNV Cán bộ công nhân viên CSSK Chăm sóc sức khỏe ĐVSN Đơn vị sự nghiệp HN Hà nội KCB Khám chữa bệnh KTQT Kế toán quản trị KTQTCP Kế toán quản trị chi phí NCKH Nghiên cứu khoa học NSNN Ngân sách Nhà nước QCCTNB Quy chế chi tiêu nội bộ QTCP Quản trị chi phí SXKD Sản xuất kinh doanh TSCĐ Tài sản cố định DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Danh sách các trung tâm chi phí cuối cùng .2: Tóm lược các nhân tố ảnh hưởng đến sự vận dụng của hệ thống kế toán quản trị chi phí từ các nghiên cứu trước đây .1: Tổng hợp các giả thuyết theo kỳ vọng của tác giả về các biến trong mô hình nghiên cứu đề xuất .1: Bảng đối tượng khảo sát .2: Quy mô giường bệnh .3: Mức độ hoạt động của bệnh viện .4: Mô hình tổ chức bộ máy quản lý.5: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán .6: Công việc kế toán tại bệnh viện .7: Tổ chức mô hình kế toán quản trị.8: Bố trí nhân viên kế toán quản trị .9: Phân loại chi phí .10: Xây dựng định mức chi phí .11: Căn cứ xây dựng định mức chi phí.12: Xây dựng dự toán chi phí .13: Căn cứ xây dựng dự toán chi phí.14: Kỳ xây dựng dự toán chi phí .15: Phương pháp xác định chi phí và tính giá thành .16: Hệ thống kế toán quản trị chi phí hiện nay tại bệnh viện .17: Quý vị có mong muốn áp dụng phương pháp ABC .18: Sử dụng Thẻ điểm cân bằng (BSC) để đánh giá .19: Chỉ tiêu sử dụng để đánh giá bộ phận .20: Phương pháp đánh giá bộ phận .1: Bảng phân loại chi phí theo hoạt động .2: Kế toán chi phí dựa trên hoạt động tại bệnh viện .3: Chỉ tiêu đánh giá trung tâm chi phí.

134 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1: Phạm vi nghiên cứu của đề tài .1: Phân loại hoạt động dịch vụ trong bệnh viện .2: Bản chất của kế toán quản trị chi phí.3: Phân loại chi phí trong bệnh viện .4: Hệ thống dự toán trong bệnh viện .1: Khung phân tích kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế trên địa bàn Hà Nội.2: Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự vận dụng của hệ thống kế toán quản trị chi phí trong các bệnh viện công .1: Mô tả hoạt động khám và điều trị tại bệnh viện .2: Sơ đồ bộ máy quán lý theo mô hình trực tuyến tại BV Da liễu TW .3: Tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung của BV Da liễu TW .1: Tập hợp và phân bổ chi phí chung trong bệnh viện. 130 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Con người là nguồn tài nguyên quý báu,quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia, trong đó sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội. Vì vậy, đầu tư cho sức khỏe chính là đầu tư cho sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Ngày nay, chất lượng cuộc sống được cải thiện rõ rệt, nhu cầu khám, chữa bệnh chất lượng cao ngày càng gia tăng và cấp thiết của con người. Bệnh viện ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các dịch vụ y tế, thực hiện hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực y học. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển năng động của các doanh nghiệp trong cả nước, các bệnh viện công – là những đơn vị sự nghiệp y tế công lập, cũng ngày càng phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng, với 1.071 bệnh viện, trong đó bệnh viện công trực thuộc Bộ Y tế là 46, chiếm 4,3%trong tổng số các bệnh viện công trong cả nước (Tổng cục thống kê, 2015). Ngoài việc sử dụng các nguồn vốn do Ngân sách Nhà nước cấp, các bệnh viện công còn có khác khoản thu trong các dịch vụ phục vụ người bệnh, thêm vào đó các loại hình dịch vụ khám chữa bệnh cũng rất đa dạng, chi phí cho mỗi loại dịch vụ này lại hoàn toàn khác nhau.

Đây cũng là một vấn đề cần được kế toán đầy đủ, chính xác và chi tiết, giúp quản trị các bệnh viện công tăng cường giải pháp quản lý thu chi tài chính. Trong điều kiện hội nhập quốc tế và kinh tế - xã hội phát triển như hiện nay, các bệnh viện công bắt đầu phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và thách thức trong việc cân đối giữa các nguồn lực hạn chế với chất lượng dịch vụ mà bệnh viện cung cấp. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội, các bệnh viện công không ngừng ứng dụng các kỹ thuật y tế hiện đại, các loại dược phẩm mới và sự gia tăng chi phí tiêu thụ, điều này tạo áp lực buộc các bệnh viện công phải áp dụng kỹ thuật của kế toán quản trị chi phí hiệu quả, các kỹ thuật này trước kia thường chỉ được sử dụng trong doanh nghiệp hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận.Theo Robert Kaplan & Anthony A Atkinson (2014, tr1) “Thông tin kế toán quản trị có vai trò quan trọng đối với các đơn vị. Nó giúp tăng cường việc ra quyết định, góp phần định hướng cho sự phát triển chiến lược và đánh giá các chiến lược hiện tại, đồng thời giúp tập trung các nỗ lực để cải thiện hiệu năng của đơn vị cũng như để đánh giá sự đóng góp và hiệu quả hoạt động của các bộ phận, các thành viên trực thuộc.

Một trong những loại thông tin quan trọng nhất của Kế toán quản trị là thông tin chi phí. Các đơn vị sử dụng thông tin chi phí để ra các quyết định quan trọng về đặc tính và cơ cấu của các loại sản phẩm”.