Nghiên cứu độc tính và hiệu quả điều trị vết thương phần mềm của cao lỏng LT - Luận án tiến sĩ Y học của Trương Minh Tuấn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN QUÂN ĐỘI TRƯƠNG MINH TUẤN NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM CỦA CAO LỎNG LT LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hà Nội – Năm 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN QUÂN ĐỘI TRƯƠNG MINH TUẤN NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM CỦA CAO LỎNG LT Chuyên ngành: Y học cổ truyền Mã số: 62720201 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Minh Hà 2. Đinh Văn Hân Hà Nội – Năm 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu trong đề tài luận án là một phần số liệu trong đề tài nghiên cứu có tên: “Nghiên cứu bào chế và đánh giá tác dụng điều trị vết thương phần mềm của cao lỏng LT”. Kết quả đề tài này là thành quả nghiên cứu của tập thể mà tôi là một thành viên chính.

Tôi đã được Chủ nhiệm đề tài và toàn bộ các thành viên trong nhóm nghiên cứu đồng ý cho phép sử dụng đề tài này vào trong luận án để bảo vệ lấy bằng tiến sĩ. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Trương Minh Tuấn luan an LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, trải qua nhiều khó khăn, đến nay tôi đã hoàn thành bản luận án tiến sỹ y học của mình. Với tất cả tấm lòng, tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới Đảng ủy, Ban giám đốc, Trung tâm Huấn luyện và đào tạo, Ban Khoa học Quân sự Viện Y học cổ truyền Quân đội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Minh Hà, PGS.TS Đinh Văn Hân, hai người thầy kính yêu đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin được chân thành cảm ơn các thầy cô, các nhà khoa học trong các Hội đồng đã cho tôi những chỉ dẫn quý báu giúp tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ Trung tâm Liền vết thương Viện Bỏng Quốc gia đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi nghiên cứu và hoàn thành thử nghiệm trên mô hình động vật và nghiên cứu trên lâm sàng. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ Khoa Nghiên cứu thực nghiệm, Viện Y học cổ truyền Quân đội, với trách nhiệm, tình cảm và năng lực chuyên môn cao đã giúp tôi hoàn thành nghiên cứu độc tính của thuốc.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ Khoa Điều trị tích cực Viện YHCT Quân đội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thu thập số liệu trên lâm sàng, góp phần hoàn thành nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn thủ trưởng Viện 69, tập thể cán bộ Khoa Hình thái, Viện 69 BTL Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã dành cho tôi những điều kiện đặc biệt về con người và trang thiết bị giúp tôi thu được những kết quả tốt nhất cho luận án của mình. luan an Tôi xin chân thành cảm ơn tới tập thể Khoa Quốc tế, Viện YHCT Quân đội nơi tôi công tác đã tạo điều kiện và động viên, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với bố mẹ, anh chị em trong gia đình và bạn bè.

Cảm ơn vợ cùng các con đã luôn là chỗ dựa vững chắc, luôn yêu thương, động viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất về tình cảm, tinh thần, vật chất cho tôi để hoàn thành chương trình học tập và thực hiện thành công luận án này. Nghiên cứu sinh Trương Minh Tuấn luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ADP Adenosine Diphosphate ATP Adenosine triphosphat bFGF basic Fibroblast Growth Factor: yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi cơ bản CAM Cell adhesion molecules: phân tử bám dính tế bào ĐVDT Đơn vị diện tích ECM Extracellular matrix: Cấu trúc nền ngoại bào EGF Epidermal growth factor: Yếu tố tăng trưởng biểu bì FGF Fibroblast growth factors: Yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi HO-1 Enzyme xúc tác thoái hóa heme ICAM-1 Intercellular Adhesion Molecule 1: Phân tử kết dính tế bào IL Interleukin LD50 Lethal dose 50%: Liều gây chết 50% MBC Minimum Bactericidal Concentration: Nồng độ diệt khuẩn tối thiểu Minimum Inhibitory Concentration 50%: Nồng độ ức chế tối thiểu MIC50 50% vi khuẩn trong ống nghiệm MMPs Matrix metalloproteinase: enzym phân hủy protein đệm mRNA Messenger RNA: Ribonucleotid acid thông tin Nuclear factor erythroid- 2: yếu tố phiên mã quan trọng quy định NF-E2 sự kích thích HO-1 OECD Organization for Economic Cooperation and Development: Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OXCA Oxy cao áp PAF Platelet Activating Factor: yếu tố hoạt hóa tiểu cầu Platelet-derived growth factor: Yếu tố tăng trưởng nguồn gốc tiểu PDGF cầu PRP platelet – rich plasma: huyết tương giàu tiểu cầu PVA/BS Polyvinyl alcohol/Bletilla striata ROS Reactive oxygen species: Gốc tự do oxy hóa SEM Scanning Electron Microscope: Kính hiển vi điện tử quét TEM Transmission Electron Microscope: Kính hiển vi điện tử truyền qua TGF β Transforming growth factor β: Yếu tố tăng trưởng chuyển dạng Tissue inhibitors of metalloproteinases: Yếu tố ức chế hoạt động TIMPs của MMPs TNF Tumor necrosis factor: Yếu tố hoại tử khối u VAC Vacuum assisted closure: Trị liệu áp lực âm VCAM-1 Vascular cell adhesion molecule-1: Phân tử kết dính mạch máu VEGF Vascular endothelial growth factor: Yếu tố tăng trưởng nội mạc luan an mạch máu luan an DANH MỤC BẢNG Bảng Tên Bảng Trang Bảng 2.1 Thang điểm đánh giá kích ứng da 42 Bảng 2.2 Đánh giá mức độ kích ứng da của thuốc 42 Bảng 2.3 Thang điểm đánh giá vết thương RESVECH V2.1 Thay đổi trọng lượng thỏ trong nghiên cứu độc tính cấp 60 trên da Bảng 3. Thay đổi trọng lượng thỏ trong nghiên cứu độc tính cấp 61 trên vết thương thực nghiệm Bảng 3.3 Kết quả thay đổi trọng lượng thỏ trong nghiên cứu độc 62 tính bán trường diễn Bảng 3.4 Thay đổi các chỉ số huyết học thỏ thí nghiệm 63 Bảng 3.5 Ảnh hưởng của cao lỏng LT tới một số enzym gan 64 Bảng 3.6 Ảnh hưởng của cao lỏng LT tới một số chỉ số sinh hóa 64 máu chức năng gan thận Bảng 3.coli ở các tỷ lệ pha loãng khác nhau 67 Bảng 3.8 Tác dụng kháng khuẩn P. aeruginosa ở tỷ lệ pha loãng 68 khác nhau của các cao lỏng LT1, LT2, LT3 Bảng 3.9 Tác dụng kháng khuẩn S.

aureus của cao lỏng LT 69 Bảng 3.10 Khả năng kháng 3 dòng vi khuẩn kiểm định của LT1, LT2, 70 LT3 Bảng 3.11 Hiệu lực kháng khuẩn của cao lỏng LT 70 Bảng 3.12 Trọng lượng thỏ trong nghiên cứu vết thương thực nghiệm 71 Bảng 3.13 Các chỉ số huyết học của thỏ trong nghiên cứu vết thương 71 thực nghiệm Bảng 3.14 Các chỉ số xét nghiệm sinh hóa máu của thỏ trong nghiên 72 cứu vết thương thực nghiệm Bảng 3.15 Thay đổi diện tích vết thương trên thỏ 72 Bảng 3.16 Tốc độ liền vết thương trên thỏ 73 Bảng 3.17 Thay đổi diện tích vùng biểu mô trên thỏ 73 Bảng 3.18 Tỷ lệ cấy khuẩn vết thương dương tính trên thỏ 74 Bảng 3.19 Mật độ vi khuẩn tại chỗ vết thương trên thỏ 74 Bảng 3.20 Phân bố các loài vi khuẩn tại chỗ vết thương trên thỏ 75 Bảng 3.21 Thay đổi số lượng tân mạch tại vết thương trên thỏ 75 Bảng 3.22 Thay đổi số lượng tế bào viêm tại vết thương trên thỏ 76 Bảng 3.23 Thay đổi số lượng nguyên bào sợi tại vết thương trên thỏ 76 Bảng 3.24 Nhận xét chung về thay đổi hình thái mô vết thương trên 79 thỏ Bảng 3.25 Độ tuổi của bệnh nhân vết thương cấp tính 80 luan an Bảng 3.26 Phân bố về giới ở nhóm vết thương cấp tính 80 Bảng 3.27 Mạch, huyết áp, nhiệt độ nhóm vết thương cấp tính 80 Bảng 3.28 Thay đổi các chỉ số huyết học ở nhóm vết thương cấp tính 81 Bảng 3.29 Sự biến đổi các chỉ số sinh hóa ở nhóm vết thương cấp 81 tính Bảng 3.30 Biến đổi kích thước vết thương cấp tính 82 Bảng 3.31 Tỷ lệ phần trăm thu hẹp vết thương cấp tính 82 Bảng 3.0 ở nhóm cấp tính 82 Bảng 3.33 Tỷ lệ cấy khuẩn dương tính ở nhóm vết thương cấp tính 83 Bảng 3.34 Phân bố vết thương cấp tính theo chủng vi khuẩn nhiễm 84 Bảng 3.35 Mật độ vi khuẩn trung bình ở nhóm vết thương cấp tính 84 Bảng 3.36 Độ tuổi của bệnh nhân có vết thương mạn tính 84 Bảng 3.37 Phân bố về giới ở nhóm vết thương mạn tính 85 Bảng 3.38 Mạch, nhiệt độ, huyết áp nhóm vết thương mạn tính 85 Bảng 3.39 Vị trí tổn thương ở nhóm vết thương mạn tính 85 Bảng 3.40 Phân bố theo nguyên nhân tổn thương ở nhóm vết thương 85 mạn tính Bảng 3.41 Thay đổi các chỉ số huyết học trên bệnh nhân vết thương 86 mạn tính Bảng 3.42 Các chỉ số sinh hóa bệnh nhân ở nhóm mạn tính 86 Bảng 3.43 Biến đổi kích thước ở nhóm vết thương mạn tính 88 Bảng 3.44 Thay đổi theo thang điểm RESVECH 2.0 ở nhóm vết 88 thương mạn tính Bảng 3.45 Tỷ lệ phần trăm thu hẹp ở nhóm vết thương mạn tính 89 Bảng 3.46 Phân bố theo chủng vi khuẩn nhiễm ở nhóm vết thương 89 mạn tính Bảng 3.47 Tỷ lệ cấy khuẩn dương tính ở nhóm vết thương mạn tính 90 Bảng 3.48 Mật độ vi khuẩn tại chỗ ở nhóm vết thương mạn tính 90 luan an DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1.1 Cấu trúc của da 3 Hình 1.2 Các dạng vết thương nguyên nhân cơ học 4 Hình 1.3 Vết thương do nhiệt và hóa chất 4 Hình 1.4 Các vết loét mạn tính 5 Hình 1.5 Tổ chức hạt mọc đẹp 10 Hình 1.6 Quá trình biểu mô hóa 10 Hình 1.7 Máy điều trị oxy cao áp 15 Hình 1.8 Hệ thống VAC 16 Hình 1.9 Tạo vết thương mất toàn bộ da trên lưng lợn bằng kìm bấm 27 sinh thiết của Elgharably Hình 1.10 Các bước gây vết thương bỏng thực nghiệm 27 Hình 1.11 Tạo vết loét mạn tính bằng Adriamycin 28 Hình 1.12 Quá trình LVT trên da tái tạo 29 Hình 2.1 Cao lỏng LT 36 Hình 2.2 Dụng cụ sinh thiết (biopsy punch) dùng trong nghiên cứu 37 Hình 2.3 Kính hiển vi điện tử quét JSM 5410LV dùng trong nghiên cứu 37 Hình 2.4 Kính hiển vi điện tử truyền qua JEM 1400 dùng trong nghiên 38 cứu Hình 2.5 Thỏ được cạo và làm sạch lông toàn bộ vùng sống lưng và 2 41 bên sườn Hình 2.