Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu nồng độ TNF-α và IL-6 huyết tương ở bệnh nhân thận nhân tạo chu kỳ - Học viện Quân Y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN ĐỨC LỘC NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ TNF- α VÀ IL-6 HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN THẬN NHÂN TẠO CHU KỲ Chuyên ngành: NỘI KHOA Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS. HÀ HOÀNG KIỆM PGS. VŨ XUÂN NGHĨA HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu mà tôi đã thực hiện, tất cả những số liệu do chính tôi thu thập, kết quả trong luận án này là trung thực và chưa có ai công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào khác. Tôi xin đảm bảo tính khách quan, trung thực của các số liệu và kết quả xử lý số liệu trong nghiên cứu này.

Tác giả luận án NGUYỄN ĐỨC LỘC MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Danh mục chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các hình Danh mục các sơ đồ ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU. SUY THẬN MẠN VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ THAY THẾ THẬN BẰNG THẬN NHÂN TẠO CHU KỲ. Bệnh thận mạn giai đoạn cuối. Phương pháp thận nhân tạo chu kỳ và HDF-online.

VAI TRÒ CỦA VIÊM Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN VÀ THẬN NHÂN TẠO CHU KỲ. Vai trò của hội chứng MIA ở bệnh nhân bệnh thận mạn và thận nhân tạo chu kỳ. Vai trò của viêm trong bệnh thận mạn và thận nhân tạo chu kỳ. Cytokine tiền viêm IL-6 và TNF-α.

Điều trị tăng TNF-α và IL-6 huyết tương ở bệnh thận nhân tạo chu kỳ. NHỮNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nghiên cứu nước ngoài. Nghiên cứu tại Việt Nam.28 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng. Tiêu chuẩn loại trừ đối tượng. Đối tượng cho từng mục tiêu nghiên cứu.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Các biến số nghiên cứu. Cách thức thu thập số liệu. Các tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại, đánh giá sử dụng trong nghiên cứu. Các phương pháp đánh giá biến lâm sàng.

Các phương pháp đánh giá các biến số cận lâm sàng. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU. CÁCH KHẮC PHỤC SAI SỐ. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU.53 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM NỒNG ĐỘ TNF-α, IL-6 VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương ở nhóm bệnh. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương với một số đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu.

BIẾN ĐỔI NỒNG ĐỘ TNF-α, IL-6 SAU CUỘC LỌC HDF- ONLINE VÀ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ CHỈ SỐ SAU 9 THÁNG. Đặc điểm chung các nhóm trước lọc máu. Biến đổi nồng độ TNF-α, IL-6 sau cuộc lọc của 2 phương pháp lọc (HDF-online và HD).82 CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm tuổi và giới. Nguyên nhân suy thận mạn tính. Thời gian lọc máu. Đặc điểm huyết áp và thiếu máu.

Đặc điểm BMI và suy dinh dưỡng. Một số chỉ số sinh hoá. Tình trạng nhiễm virus viêm gan B và C. Đặc điểm chức năng thận tồn dư.

ĐẶC ĐIỂM NỒNG ĐỘ TNF-α, IL-6 HUYẾT TƯƠNG VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Đặc điểm nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương ở nhóm bệnh. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 với một số đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu. BIẾN ĐỔI NỒNG ĐỘ TNF-α, IL-6 SAU LỌC BẰNG PHƯƠNG PHÁP SIÊU THẨM TÁCH BÙ DỊCH TRỰC TIẾP (HDF-online).

Đặc điểm chung các phân nhóm trước cuộc lọc. Biến đổi nồng độ TNF-α, IL-6 sau cuộc lọc theo 2 phương pháp lọc HDF-online và HD. Biến đổi một số đánh giá kết quả lọc sau 9 tháng. Hạn chế của đề tài.125 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BMI : Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) BN : Bệnh nhân BTM : Bệnh thận mạn BTMTGĐC : Bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối CRRT : Continuous Renal Replacement Therapy (Trị liệu thay thế thận liên tục) ĐTĐ : Đái tháo đường EPO : Erythropoietin (Chất kích thích tủy xương tạo hồng cầu) HD : Haemodialysis (Thẩm tách máu) HDF-online : Haemodiafiltration online (Thẩm tách siêu lọc máu bù dịch trực tiếp) HDL-c : High density lipoprotein Cholesterol (Lipoprotein Cholesterol có tỷ trọng cao) HF : Haemofiltration (Siêu lọc máu) High – flux HD : Thẩm tách máu bằng màng lọc có hệ số siêu lọc cao LDL-c : Low density lipoprotein Cholesterol (Lipoprotein Cholesterol tỷ trọng thấp) LMCK : Lọc máu chu kỳ MIA : Malnutrution – Inflamation – Artherosclerosis (suy dinh dưỡng – viêm – vữa xơ động mạch) MLCT : Mức lọc cầu thận KDOQI : Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (Hội đồng Lượng giá về hiệu quả điều trị bệnh thận) RR : Reduction Ratio (Tỷ lệ giảm) RLLM : Rối loạn lipid máu SDD : Suy dinh dưỡng STM : Suy thận mạn THA : Tăng huyết áp TNT : Thận nhân tạo TNTCK : Thận nhân tạo chu kỳ TNF- : Tumor necrosing factor alpha (Yếu tố hoại tử u alpha) URR : Urea Reduction Ratio (Tỷ lệ giảm urê) XVĐM : Xơ vữa động mạch β2 – m : β2 – microglobulin DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.

Tiêu chuẩn vi sinh của các loại dịch. Khả năng lọc các chất của các loại màng lọc. Các yếu tố gây ra phản ứng viêm ở bệnh nhân bệnh thận mạn và lọc máu. Một số chất chỉ điểm viêm trong bệnh thận mạn.

Nguyên nhân suy dinh dưỡng trong bệnh thận mạn. Quy trình tiệt trùng máy thận nhân tạo. Phân chia mức độ thiếu máu. Phân loại RLLP máu theo hội tim mạch Việt Nam.

Các chỉ số sinh hoá bình thường. Tuổi và giới giữa hai nhóm. Phân bố bệnh nhân theo giới và nhóm tuổi. Nguyên nhân gây suy thận mạn tính.

Phân bố bệnh nhân theo thời gian lọc máu. Đặc điểm huyết áp nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Mức độ thiếu máu nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm BMI nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Tỷ lệ bệnh nhân có suy dinh dưỡng theo điểm BMI và nồng độ albumin. Kết quả một số xét nghiệm cận lâm sàng ở nhóm nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm HBV, HCV ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Tình trạng nhiễm HBV, HCV và nồng độ SGOT, SGPT.

Nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương ở nhóm bệnh và chứng.62 Bảng Tên bảng Trang 3. Tỷ lệ bệnh nhân có nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương tăng hơn so nhóm chứng. Phân bố bệnh nhân theo tình trạng biến đổi 2 chỉ số TNF-α và IL-6. So sánh nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương theo ở giới nhóm bệnh.

Phân bố nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương theo nhóm tuổi ở nhóm bệnh. So sánh nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương theo thời gian lọc máu. Tương quan giữa nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương với thời gian lọc máu. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 ở bệnh nhân theo nguyên nhân gây suy thận mạn tính.

Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 theo nhóm bệnh nhân có tình trạng nhiễm hoặc không nhiễm virus viêm gan. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 với tình trạng bảo tồn nước tiểu. Liên quan giữa nồng độ TNF-α, IL-6 với albumin máu. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 theo tình trạng thiếu máu của bệnh nhân.

Liên quan nồng độ TNF-α với rối loạn từng thành phần lipid máu nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Liên quan nồng độ IL-6 với rối loạn từng thành phần lipid máu nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Liên quan nồng độ TNF-α, IL-6 với BMI ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu .74 Bảng Tên bảng Trang 3. Tương quan giữa nồng độ TNF-α và IL-6 huyết tương với nồng độ albumin, phospho, PTH, ure, acid uric và creatinine máu.

Phân tích hồi qui đa biến Logistic với tăng TNF-α. Phân tích hồi qui đa biến Logistic với tăng IL-6. Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số, tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng (IL-6, TNF-α) với tình trạng thiếu máu. Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số, tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng (IL-6, TNF-α) và tình trạng bảo tồn nước tiểu.

Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số, tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng (IL-6, TNF-α) và tình trạng suy dinh dưỡng. Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số, tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng của IL-6, TNF-α và thời gian lọc máu. Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số, tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng của IL-6, TNF-α và tình trạng viêm gan B,C. Mối liên quan giữa nhóm tăng 1 chỉ số,tăng 2 chỉ số, 2 chỉ số không tăng (IL-6, TNF-α) và nguyên nhân gây suy thận.

Đặc điểm mẫu nghiên cứu trước lọc máu. So sánh giá trị trung bình một số thông số của cuộc lọc giữa các phân nhóm. So sánh nồng độ TNF-α, IL-6 sau cuộc lọc. Biến đổi nồng độ TNF-α, IL-6 theo 2 phương thức lọc máu theo chỉ số PR TNF-α và IL-6.

Biến đổi nồng độ TNF-α, IL-6 theo 2 phương thức lọc máu theo hệ số thanh thải (Kd). Tỷ lệ bệnh nhân sau 9 tháng điều trị.84 Bảng Tên bảng Trang 3. So sánh tỷ lệ suy dinh dưỡng ở các bệnh nhân sử dụng chế độ lọc khác nhau sau 9 tháng điều trị. Tỷ lệ thiếu máu ở các nhóm bệnh nhân sử dụng chế độ lọc khác nhau sau 9 tháng điều trị.

Tỷ lệ tăng huyết áp ở các nhóm bệnh nhân sử dụng chế độ lọc khác nhau sau 9 tháng điều trị. Biến đổi BC, Hemoglobin, albumin và BMI sau 9 tháng điều trị. So sánh một số chỉ tiêu ở nhóm bệnh nhân có tần suất lọc HDF- online khác khau. Tần suất xuất hiện một số biến chứng ở nhóm nghiên cứu.

So sánh nồng độ TNF-α, IL-6 huyết tương nhóm chứng với một số tác giả.98 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo giới. Tỷ lệ thiếu máu nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm chức năng thận tồn dư ở nhóm BN nghiên cứu.

Tỷ lệ bệnh nhân tăng cả TNF-α, IL-6 ở nhóm bệnh. Tương quan nồng độ TNF-α với IL-6 nhóm BN. Tương quan giữa nồng độ IL-6 với thời gian lọc máu. So sánh tỷ lệ tăng nồng độ TNF-α ở nhóm lọc máu < 5 năm và ≥ 5 năm.

So sánh tỷ lệ tăng nồng độ IL-6 giữa nhóm lọc máu < 5 năm và ≥ 5 năm.68 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. Hội chứng MIA trong bệnh thận mạn. Cấu trúc phân tử của TNF-α. Cấu trúc phân tử của interleukin 6.

Sơ đồ pha loãng chuẩn theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Vai trò của IL-6 trong quá trình thiếu máu thận.108 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ Tên sơ đồ Trang 1.