Luận án: Hiệu quả điều trị và dự phòng nhồi máu não của Aspirin kết hợp Cilostazol

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 NGUYỄN THỊ THANH MAI NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VÀ DỰ PHÒNG NHỒI MÁU NÃO CỦA ASPIRIN KẾT HỢP CILOSTAZOL LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hà Nội – 2022 i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 NGUYỄN THỊ THANH MAI NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ VÀ DỰ PHÒNG NHỒI MÁU NÃO CỦA ASPIRIN KẾT HỢP CILOSTAZOL Chuyên ngành: Thần kinh Mã số: 62720147 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: 1.TS Nguyễn Văn Thông 2. TS Nguyễn Hồng Quân Hà Nội – 2022 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thanh Mai viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 (C+A) (Cilostazol+Aspirin) 2 ACA (Anterior cerebral artery) Động mạch não trước 3 ADP Adenosine Diphosphat 4 AHA (American Heart Association) Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ 5 AMP Adenosine Monophosphat 6 ATP Adenosine Triphosphat 7 BA (Basilar artery) Động mạch thân nền 8 BN Bệnh nhân 9 CT (Computed tomography) Chụp cắt lớp vi tính 10 CTA (Computed tomography Chụp cắt lớp mạch máu angiography) 11 DSA (Digital subtraction Chụp mạch não số hóa xóa nền angiography) 12 ĐMC Động mạch cảnh 13 ICA (Internal carotid artery) Động mạch cảnh trong 14 MCA (Middle cerebral artery) Động mạch não giữa 15 MRI (Magnetic resonance imaging) Chụp cộng hưởng từ 16 MRA TOF (Magnetic resonance Chụp cộng hưởng từ mạch angiography Time of flight) 17 mRS (Modified Rankin Scale) Điểm Rankin cải biên 18 NIHSS (National institutes of health Thang điểm đột quỵ não của stroke scale) Viện sức khỏe và tai biến mạch não Hoa Kỳ 19 NMN Nh i máu não 20 PCA (Posterior cerebral artery) Động mạch não sau i 21 PET/CT (Positron emission Chụp cắt lớp phát xạ positron tomography/Computed tomography) 22 RF (Radio frequency) Sóng điện từ 24 SD (Standard deviation) Độ lệch chuẩn 25 TCD (Transcranial Doppler) Siêu âm Doppler xuyên sọ 26 Cơn thiếu máu não cục ộ TIA (Transient ischemic attack) thoáng qua 27 VA (Vertebral artery) Động mạch đốt sống 28 Thuốc chống đông kháng VKA (Vitamin k antagonist) vitamin k 29 WHO (World health organization) Tổ chức y tế thế giới 30 XVĐM Xơ vữa động mạch x DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Đặc điểm tuổi bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm giới bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm tiền sử trước khi nhập viện. Tiền sử điều trị dự phòng.

Các dấu hiệu lâm sàng khi nhập viện. Các dấu hiệu sinh t n khi nhập viện. Điểm Glasgow khi nhập viện. Điểm NIHSS khi nhập viện.

Đặc điểm sức cơ khi nhập viện. Đặc điểm các thành phần công thức máu, đông máu. Các thành phần lipid máu của bệnh nhân. Các xét nghiệm đường máu và HbA1c.

Đặc điểm siêu âm Doppler mạch cảnh bên phải khi vào viện. Đặc điểm siêu âm Doppler mạch cảnh trái khi vào viện. Đặc điểm hẹp tắc động mạch trên phim MRI sọ não khi vào viện 71 Bảng 3. Số lượng mạch hẹp trên MRI và trên siêu âm Doppler mạch cảnh.

Cải thiện điểm NIHSS tại thời điểm vào viện và khi ra viện. Cải thiện điểm NIHSS tại thời điểm 6 tháng so với thời điểm vào viện. Cải thiện sức cơ tại thời điểm ra viện so với sức cơ tại thời điểm vào viện. Cải thiện sức cơ khi vào viện và sau 6 tháng.

So sánh điểm mRS tại thời điểm 6 tháng ra viện. Tỷ lệ tái phát đột quỵ, chảy máu và các tác dụng không mong muốn. Đánh giá sự thay đổi mức độ hẹp, tắc mạch nội sọ trên phim MRI. Đánh giá sự thay đổi số lượng vị trí hẹp, tắc mạch nội sọ trên MRI87 Bảng 3.

Đánh giá sự thay đổi mức độ hẹp, tắc mạch ngoài sọ trên siêu âm Doppler mạch cảnh phải. Đánh giá sự thay đổi mức độ hẹp, tắc mạch ngoài sọ trên siêu âm Doppler mạch cảnh trái. Đánh giá sự thay đổi số lượng vị trí hẹp, tắc mạch ngoài sọ trên siêu âm Doppler mạch cảnh phải. Đánh giá sự thay đổi số lượng vị trí hẹp, tắc mạch ngoài sọ trên siêu âm Doppler mạch cảnh trái.

So sánh sự thay đổi độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh trái giữa thời điểm tháng thứ 6 và thời điểm nhập viện. So sánh sự thay đổi trung vị, trung ình độ dày lớp nội trung mạc. So sánh sự thay đổi độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh phải giữa thời điểm tháng thứ 6 và thời điểm nhập viện. So sánh sự thay đổi trung ình độ dày lớp nội trung mạc.

Đánh giá sự thay đổi chỉ số lipid máu giữa thời điểm tháng thứ 6 và thời điểm nhập viện. 93 xii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đ 3. Biểu đ thay đổi điểm NIHSS ở 2 nhóm nghiên cứu. Cải thiện thang điểm sức cơ tay.

Cải thiện thang điểm sức cơ chân. Cải thiện thang điểm mRS. Biểu đ Kaplan Meier đối với tái phát đột quỵ. Biểu đ Kaplan Meier đối với biến cố chảy máu.

Biểu đ Kaplan Meier đối với tác dụng không mong muốn. So sánh sự thay đổi độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh sau 6 tháng và thời điểm nhập viện. 90 xiii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Cơ chế thiếu máu não cục bộ.

Cấu tạo thành động mạch. Quá trình hình thành xơ vữa động mạch. Hình ảnh siêu âm mạch cảnh ình thường (A) và hẹp (B). Hình ảnh tắc mạch trên phim chụp MRA.

Hình ảnh hẹp 90% động mạch não giữa bên phải trên DSA. Cơ chế tác động của các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu. Cấu trúc hóa học của cilostazol. Cơ chế tác dụng của cilostazol.

MRA TOF động mạch cảnh trong(ICA), động mạch não trước (ACA), động mạch não giữa (MCA).2 MRA TOF động mạch đốt sống (V4), động mạch thân nền (BA), động mạch não sau (PCA). Phương pháp tính tỷ lệ hẹp theo WASID. Phương pháp tính tỷ lệ hẹp theo NASCET. Vị trí đo độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh.

Máy chụp cộng hưởng từ. Máy siêu âm Doppler. Hình ảnh tắc động mạch não sau phải lúc vào viện (BN Lê Quang H). Hình ảnh tắc động mạch não giữa đoạn M2 (BN Nguyễn Thị N).

Hình ảnh hẹp nặng động mạch thân nền (bệnh nhân Trịnh Đức V). Hình ảnh hẹp động mạch não sau phải sau 6 tháng (BN Lê Quang H) .Hình hẹp nặng ĐM đốt sống phải lúc vào viện BN Trần Văn T. Hình hẹp vừa ĐM đốt sống phải sau 6 tháng BN Trần Văn T. Hình ảnh siêu âm Doppler mạch cảnh khi vào viện và sau 6 tháng (BN Trần Văn Ch).

88 xiv MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC HÌNH VẼ ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khái niệm đột quỵ não. Những đặc điểm chính về giải phẫu và sinh lý tuần hoàn não.

Những đặc điểm chính về giải phẫu các động mạch não. Một số đặc điểm về sinh lý tuần hoàn não. Sinh lý bệnh thiếu máu não cục bộ. Hẹp xơ vữa động mạch não.

Cấu tạo thành động mạch. Xơ vữa động mạch. Các phương pháp chẩn đoán hẹp xơ vữa động mạch não. Tiến triển của hẹp động mạch não trên phim cộng hưởng từ sọ não.

Độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh. Điều trị đột quỵ nhồi máu não. Những cơ sở chính về mặt lý thuyết cho điều trị đột quỵ não. Điều trị tổng hợp, toàn diện.

Điều trị đặc hiệu. Điều trị và dự phòng các biến chứng. Chăm sóc, nuôi dưỡng, tập phục hồi chức năng. Điều trị dự phòng cấp II.

Một số nghiên cứu về điều trị cilostazol. Các nghiên cứu điều trị cilostazol trong dự phòng cấp II. Các nghiên cứu về điều trị trong giai đoạn cấp. Một số nghiên cứu về xơ vữa động mạch.

41 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Tiến hành thu nhận bệnh nhân. Các tiêu chí đánh giá và theo dõi.

Đánh giá hiệu quả điều trị, tái phát đột quỵ não, chảy máu và các xiv tác dụng không mong muốn. Đánh giá tình trạng mạch cấp máu cho não. Phương tiện nghiên cứu. Phương pháp thống kê.

Nội dung nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả điều trị, dự phòng tái phát nhồi máu não, mức độ an toàn của aspirin kết hợp với cilostazol. Đánh giá thay đổi độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh hai bên, mức độ hẹp động mạch não trước và sau điều trị. Đạo đức nghiên cứu.

61 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tuổi và giới tính. Đặc điểm tiền sử.

Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm cận lâm sàng. Đánh giá hiệu quả điều trị, dự phòng tái phát nhồi máu não, mức độ an toàn của aspirin kết hợp với cilostazol. Cải thiện thang điểm NIHSS.

Cải thiện thang điểm sức cơ. Cải thiện thang điểm mRS. Đánh giá tái phát đột quỵ, biến cố chảy máu và các tác dụng không mong muốn. Đánh giá sự thay đổi của độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh hai bên, mức độ hẹp động mạch não trước và sau điều trị.

Đánh giá sự thay đổi hẹp, tắc mạch nội sọ. Đánh giá sự thay đổi hẹp, tắc mạch ngoài sọ. So sánh sự tiến triển của độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh. Đánh giá sự thay đổi các chỉ số lipid máu.

93 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm tuổi và giới tính. Đặc điểm tiền sử.

Đặc điểm lâm sàng của nhóm nghiên cứu. Các đặc điểm cận lâm sàng của nhóm nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả điều trị và dự phòng tái phát nhồi máu não, mức độ an toàn của aspirin kết hợp với cilostazol. Cải thiện thang điểm NIHSS.

Cải thiện thang điểm sức cơ. Cải thiện mức độ khuyết tật qua thang điểm mRS. Đánh giá mức độ an toàn. Đánh giá khả năng dự phòng tái phát đột quỵ.

Đánh giá thay đổi độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh hai bên, mức độ hẹp động mạch não trước và sau điều trị. Đánh giá sự thay đổi trên hẹp tắc mạch nội sọ. Đánh giá sự thay đổi trên hẹp tắc mạch ngoài sọ. Đánh giá sự tiến triển độ dày lớp nội trung mạc mạch cảnh.

Đánh giá sự thay đổi các chỉ số lipid máu.