Luận án tiến sĩ: Giải phẫu nhánh xuyên động mạch mông trên ở người Việt Nam - ĐH Y Dược TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HOÀNG MINH TÚ NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU NHÁNH XUYÊN ĐỘNG MẠCH MÔNG TRÊN Ở NGƯỜI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2021. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HOÀNG MINH TÚ NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU NHÁNH XUYÊN ĐỘNG MẠCH MÔNG TRÊN Ở NGƯỜI VIỆT NAM NGÀNH: GIẢI PHẪU NGƯỜI MÃ SỐ: 62720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. LÊ VĂN CƯỜNG TP.

HỒ CHÍ MINH, Năm 2021. i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Hoàng Minh Tú. ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. iv BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH – VIỆT. v DANH MỤC CÁC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ.

ix DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH. TỔNG QUAN. 3 Giải phẫu vùng mông. 3 Giải phẫu vạt.

15 Vạt mạch xuyên. 20 Vạt nhánh xuyên động mạch mông trên. 24 Hình ảnh học trong thiết kế và đánh giá vạt nhánh xuyên. 28 Tình hình nghiên cứu giải phẫu vạt nhánh xuyên động mạch mông trên trong và ngoài nước.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 38 Thiết kế nghiên cứu. 38 Đối tượng nghiên cứu. 38 Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

39 Cỡ mẫu của nghiên cứu. 39 Các biến số trong nghiên cứu. 39 Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu. iii Quy trình nghiên cứu.

45 Phương pháp phân tích dữ liệu. 56 Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 59 Đặc điểm chung mẫu nghiên cứu.

59 Đặc điểm giải phẫu của động mạch mông trên. 60 Đặc điểm giải phẫu các nhánh xuyên động mạch mông trên. 76 Phạm vi cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên. 94 Đặc điểm các tiêu bản trong mẫu nghiên cứu.

94 Đặc điểm giải phẫu động mạch mông trên. 95 Đặc điểm giải phẫu các nhánh xuyên động mạch mông trên. 112 Phạm vi cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên. 131 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

a TÀI LIỆU THAM KHẢO. b PHỤ LỤC PHIẾU THU THẬP SỐ LIỆU DANH SÁCH XÁC PHẪU TÍCH. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CD Chiều dài CTA Computed tomography angiography ĐK Đường kính ĐM Động mạch ĐMMT Động mạch mông trên ĐMMD Động mạch mông dưới GCST Gai chậu sau trên GCSD Gai chậu sau dưới GT Greater trochanter Max Giá trị lớn nhất MCL Mấu chuyển lớn xương đùi Min Giá trị nhỏ nhất MRA Magnetic resonant angiograhphy NX Nhánh xuyên PSIS Posterior superior ichial spine (P) Bên phải SD Độ lệch chuẩn SGA Superior gluteal artery SGAP Superior gluteal artery perforator SGAPF Superior gluteal artery perforator flap (T) Bên trái TM Tĩnh mạch VNX Vạt nhánh xuyên. v BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH – VIỆT Deep inferior epigastric artery Vạt nhánh xuyên động mạch thượng vị perforator flap dưới sâu Deep circumflex iliac artery Động mạch mũ chậu sâu Duplex ultrasound Siêu âm song công Gemelus superior and inferior Cơ sinh đôi trên và cơ sinh đôi dưới Greater trochanter Mấu chuyển lớn xương đùi Gluteus maximus Cơ mông lớn Gluteus medius Cơ mông nhỡ Gluteus minimus Cơ mông bé Gluteal myocutaneous flap Vạt da cơ mông Inferior gluteal artery Động mạch mông dưới Inferior gluteal nerve Thần kinh mông dưới Iliac crest flap Vạt mào chậu Internal pudendal artery Động mạch thẹn trọng Laser doppler flowmetry Đo lưu lượng doppler laser Lateral circumflex femoral artery.

Động mạch mũ đùi ngoài Lateral sacral arteries Động mạch cùng bên Latissimus dorsi flap Vạt cơ lưng rộng Lumbar artery Động mạch thắt lưng. vi Lumbar artery peforator flap Vạt nhánh xuyên động mạch thắt lưng Obturator externus Cơ bịt ngoài Obturator internus Cơ bịt trong Piriformis Cơ hình lê Power doppler ultrasound Siêu âm doppler công suất Profunda femoris artery Động mạch đùi sâu Profunda femoris artery perforator Vạt nhánh xuyên động mạch đùi sâu flap Posterior superior ischial spine Gai chậu sau trên Quadratus formoris Cơ vuông đùi Sciatic nerve Thần kinh ngồi Superior and Inferior gluteal vein Tĩnh mạch mông trên và mông dưới Superior gluteal artery Động mạch mông trên Superior gluteal artery perforator Nhánh xuyên động mạch mông trên Superior gluteal artery perforator flap Vạt nhánh xuyên động mạch mông trên Superior gluteal nerve Thần kinh mông trên Tensor fascia latae Cơ căng mạc đùi Transverse rectus abdominis Vạt TRAM myocutaneous flap Thoracodorsal artery perforator flap Vạt nhánh xuyên động mạch ngực lưng. vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Đặc điểm mẫu nghiên cứu.

Số nhánh của động mạch mông trên. Tỷ lệ phân bố số nhánh của động mạch mông trên. Số nhánh nông của động mạch mông trên. Tỷ lệ phân bố số nhánh nông của động mạch mông trên.

Số nhánh sâu của động mạch mông trên. Tỷ lệ phân bố số nhánh sâu của động mạch mông trên. Chiều dài đoạn GM. Khoảng cách từ A đến GM.

Khoảng cách từ hình chiếu vị trí A đến GM. Chiều dài động mạch mông trên. Đường kính động mạch mông trên. Chiều dài các nhánh nông động mạch mông trên.

Chiều dài các nhánh sâu động mạch mông trên. Đường kính các nhánh nông động mạch mông trên. Đường kính các nhánh sâu động mạch mông trên. Số nhánh xuyên động mạch mông trên.

Chiều dài các nhánh xuyên động mạch mông trên đoạn trong cơ. Chiều dài các nhánh xuyên động mạch mông trên đoạn ngoài cơ. Đường kính các nhánh xuyên động mạch mông trên. Vị trí các nhánh xuyên động mạch mông trên trên trục tọa độ Ox’y’ ở các tiêu bản nhóm 1.

Vị trí các nhánh xuyên động mạch mông trên trên trục tọa độ Ox’y’ ở các tiêu bản nhóm 2. Khoảng cách từ các điểm trên vùng cấp máu của động mạch mông trên đến đường GM. Khoảng cách từ hình chiếu các điểm trên vùng cấp máu của động mạch mông trên trên đường GM đến trung điểm GM. Diện tích vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông (cm2).

Chu vi vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông (cm). Khoảng cách từ trọng tâm vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên đến đường GM. Khoảng cách từ hình chiếu trọng tâm vùng cấp máu của nhánh xuyên động mạch mông trên trên đường GM đến trung điểm GM. Tương quan giữa vị trí động mạch mông trên ở vùng mông với các mốc giải phẫu lân cận.

So sánh chiều dài và đường kính động mạch mông trên. So sánh kích thước nhánh nông, nhánh sâu động mạch mông trên. So sánh số nhánh xuyên ra da của động mạch mông trên. So sánh kích thước nhánh xuyên động mạch mông trên.

So sánh vị trí phân bố trên da của các nhánh xuyên động mạch mông trên. ix DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Biểu đồ vị trí xuất hiện động mạch mông trên ở vùng mông. Phân bố các nhánh xuyên động mạch mông trên ở các tiêu bản phẫu tích nhóm 1.

Phân bố các nhánh xuyên động mạch mông trên ở các tiêu bản phẫu tích nhóm 2. Biểu đồ biểu thị vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông. Vị trí trọng tâm các vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông trên các xác tươi. Biểu đồ tỷ lệ chia nhánh của động mạch mông trên.

Biểu đồ tỷ lệ chia nhánh nông (A) và nhánh sâu (B) của động mạch mông trên. Tỷ lệ phân bố nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông. Phân bố trọng tâm các vùng cấp máu của các nhánh xuyên động mạch mông trên ở vùng mông. x DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH Hình 1.

Một số mốc giải phẫu bề mặt vùng mông. Giới hạn vùng mông. Mạc vùng mông. Cơ vùng mông nhìn bên.

Cơ lớp nông vùng mông. Cơ lớp sâu vùng mông. Các mạch máu vùng mông. Vị trí phân bố trên da các nhánh xuyên động mạch mông trên và mông dưới (vị trí các chấm tròn màu đỏ).

Vùng cấp máu của động mạch mông trên ở vùng mông. Các thần kinh của vùng mông nhìn sau. Các kiểu cấp máu cho cơ theo phân loại của Mathes và Nahai. Sơ đồ các xác định vạt nhánh xuyên động mạch mông trên.

Thiết kế vạt nhánh xuyên động mạch mông trên theo trục ngang và trục dọc. Thiết kế vạt nhánh xuyên động mạch mông trên hình thoi. Phẫu tích lấy vạt nhánh xuyên động mạch mông trên có cuống. Vùng cấp máu trên da của nhánh xuyên động mạch mông trên và động mạch mông dưới.

Hình chụp cắt lớp vi tính xác định vị trí nhánh xuyên động mạch mông trên (vị trí số 2). Vị trí các nhánh xuyên động mạch mông trên. Hình ảnh loét da vùng cùng cụt và phẫu tích vạt nhánh xuyên động mạch mông trên để che phủ vết loét. Bộ dụng cụ phẫu tích và thước đo dùng trong nghiên cứu.

Phẫu tích bộc lộ vị trí các nhánh xuyên của động mạch mông trên trên da vùng mông. Vị trí các nhánh xuyên động mạch mông trên trên da được đánh dấu bằng kim. Phẫu tích sâu theo cuống mạch của động mạch mông trên. Hình minh họa trục tọa độ Oxy.

Hình minh họa trục tọa độ Ox’y. Phẫu tích bộc lộ vị trí xuất phát động mạch mông trên. Nối ống bơm chất màu vào cuống mạch động mạch mông trên. Bơm chất màu vào cuống mạch động mạch mông trên.

Chất màu biểu thị trên da vùng mông sau khi đã bơm chất màu vào cuống mạch động mạch mông trên. Hình minh họa các vị trí tọa độ vùng cấp máu của động mạch mông trên trên đường giới hạn vùng cấp máu. Động mạch mông trên và phân nhánh của động mạch mông trên. Nhánh nông động mạch mông trên tại vùng mông.

Nhánh sâu động mạch mông trên tại vùng mông. Động mạch mông trên chia thành 01 nhánh nông và 02 nhánh sâu. Động mạch mông trên chia thành 02 nhánh nông và 02 nhánh sâu. Hình vẽ mô tả vị trí xuất hiện động mạch mông trên tại vùng mông.

Phẫu tích nhánh xuyên động mạch mông trên từ nguyên ủy đến da. Phẫu tích đánh dấu vị trí nhánh xuyên động mạch mông trên trên da vùng mông .