Nghiên cứu biểu hiện PD-L1 trong ung thư biểu mô tuyến dạ dày - Luận văn chuyên khoa cấp II Đại học Y Dược TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  ĐỖ ĐÌNH KHANH NGHIÊN CỨU BIỂU HIỆN PD-L1 TRONG UNG THƢ BIỂU MÔ TUYẾN DẠ DÀY Chuyên ngành: GIẢI PHẪU BỆNH Mã số: 60.05 LUẬN VĂN CHUYÊN KHOA CẤP II Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : TS. ĐOÀN THỊ PHƢƠNG THẢO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận văn này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Hồ Chí Minh, ngày 02 tháng 11 năm 2021 Người thực hiện Đỗ Đình Khanh. LỜI CẢM ƠN Xin chân thành cảm ơn Thầy, BS. Nguyễn Tấn Sử, người đã không ngừng động viên tôi trong suốt con đường học tập và rèn luyện kể từ khi tôi bước chân vào con đường Giải phẫu bệnh. Người luôn che chở và nâng bước chân tôi đến những thành công ngày hôm nay, cho tôi nhiều lời khuyên bổ ích để tôi hoàn thành luận văn.

Xin chân thành cảm ơn GS. Nguyễn Sào Trung. Thầy đã khuyến khích và cho tôi rất nhiều lời khuyên giúp tôi tự tin hoàn thành luận văn này. Với tôi Thầy luôn là tấm gương sáng để tôi noi theo trên con đường học tập và sự nghiệp đầy gian nan của đời người.

Tôi xin gởi đến Thầy lòng biết ơn vô hạn. Xin chân thành cảm ơn TS. Đoàn Thị Phương Thảo, một người Thầy đầy tận tâm hết lòng vì học trò. Cô đã tận tình hướng dẫn đôn đốc và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi hoàn thành cuốn luận văn này.

Xin gửi đến Cô lòng biết ơn sâu sắc nhất với những điều tốt đẹp Cô đã dành cho tôi. Xin gởi lời cảm ơn chân thành nhất đến Ban Giám đốc, Ban Lãnh đạo Khoa, Các Bác sỹ, Kỹ thuật viên, Nhân viên Khoa Giải phẫu bệnh – Bệnh viện Nhân Dân Gia Định đã hết lòng giúp đỡ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành luận văn này. Xin gởi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các Thầy Cô, các anh chị Bác sỹ, Kỹ thuật viên, Nhân viên Khoa Giải phẫu bệnh – Bệnh viện Ung Bướu, Bệnh viện Từ Dũ, Khoa Bệnh học Cơ xương khớp - Bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình, đã truyền đạt cho tôi nhiều kiến thức quý báu và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập. Cảm ơn mọi người trong gia đình đã hy sinh, thương yêu và động viên để tôi vượt qua những khó khăn, yên tâm hoàn thành khoá học.

Xin gởi lời cảm ơn đến những bệnh nhân, thân nhân bệnh nhân đã chịu nhiều đau khổ về thể xác và tinh thần để cho tôi có được những kiến thức quý báu hôm nay và giúp tôi hoàn thành luận văn này. MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH – VIỆT. iii DANH MỤC BẢNG.

iv DANH MỤC BIẾU ĐỒ .v DANH MỤC HÌNH. vii MỞ ĐẦU .1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giải phẫu và mô học dạ dày. Giải phẫu học dạ dày.

Mô học dạ dày. Ung thư dạ dày. Đại cương - dịch tễ. Yếu tố nguy cơ.

Đặc điểm lâm sàng – Chẩn đoán – Tiên lượng. Xếp giai đoạn ung thư dạ dày [10],[21],[14]. Giải phẫu bệnh ung thư dạ dày. Đại thể ung thư dạ dày.

Mô học ung thư dạ dày. Sinh bệnh học ung thư dạ dày. PD-L1 trong ung thư dạ dày.25 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Dân số chọn mẫu. Tiêu chí chọn mẫu. Nội dung nghiên cứu.

Các biến số thu thập (Bảng 2. Xử lý số liệu .35 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh. Kích thước u (Bảng 3.

Vị trí u (Bảng 3. Loại mô học giải phẫu bệnh. Tình trạng di căn hạch, mạc treo, mạc nối. Tình trạng rìa cắt.

Liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh. Liên quan giữa giới tính với loại mô học. Liên quan giữa kích thước u với loại mô học. Liên quan giữa độ xâm lấn và loại mô học.

Liên quan giữa kích thước u với độ xâm lấn. Liên quan giữa độ xâm lấn và độ mô học. Kết quả hóa mô miễn dịch Her2. Các kết quả về PD-L1.

Tỉ lệ dương tính. Phân bố theo tuổi (Bảng 3. Phân bố theo giới. Mối tương quan giữa biểu hiện PD-L1 và đặc điểm lâm sàng.

Vị trí ung thư. Loại mô học. Kích thước khối u. Tình trạng di căn hạch bạch huyết.

Mối liên quan giữa biểu hiện Her2 và PD-L1 .66 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN. Tỉ lệ dương tính PD-L1. Phân bố theo giới. Mức độ biểu hiện Her2.

Liên quan giữa biểu hiện PD-L1 với các đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh. Liên quan giữa biểu hiện PD-L1 với vị trí khối u. Liên quan giữa biểu hiện PD-L1 với kích thước khối u. Liên quan giữa biểu hiện PD-L1 với độ biệt hóa khối u.

Liên quan giữa biểu hiện PD-L1 với độ xâm lấn u. Mối liên quan giữa biểu hiện Her2 và PD-L1 .77 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TỪ ĐẦY ĐỦ ADCC Antibody-dependent cellular cytotoxicity CDC Complement-dependent cytotoxicity GC Gastric Cancer K Cancer HE Hematoxyline Eosine IHC Immunohistochemistry MAGE Melanoma Antigen Gene MMR DNA mismatch repair MSI Microsatellite instability PD-1 Programmed cell death 1 receptor PD-L1 Programmed Cell Death Ligand 1 Her2 Human epidermal growth factor receptor 2 RARB Retinoic Acid Receptor Beta WHO World Health Organization UICC The International Union Against Cancer TNM Tumor – Nodes - Metastasis. ii CPS Combined Positive Score TPS Tumor Proportion Score AJCC American Joint Committee on Cancer GIST Gastro Intestinal Stroma Tumor FDA Food and Drug Administration.

iii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU VIỆT - ANH TÊN TIẾNG ANH TÊN TIẾNG VIỆT Programmed cell death-1 Chết tế bào lập trình-1 Antibody-dependent cellular cytotoxicity Độc tế bào phụ thuộc kháng thể Complement-dependent cytotoxicity Độc tế bào phụ thuộc bổ thể Melanoma antigen Kháng nguyên melanôm Microsatellite instability Bất ổn định vi vệ tinh Programmed cell death-ligand 1 Phối tử chết tế bào lập trình-1 Disease-free survival Sống còn không bệnh Overall survival Sống còn toàn bộ DNA mismatch repair Sửa chữa DNA lỗi Retinoic acid receptor β Thụ thể retinoic acid β World Health Organization Tổ chức y tế thế giới Cancer (K) Ung thư. iv DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Phân loại giai đoạn theo TMN của AJCC 8th .2: Phân nhóm giai đoạn theo AJCC 8th trên lâm sàng (cTNM) .3: Phân nhóm giai đoạn theo AJCC 8th trên giải phẫu bệnh (pTNM) .1: Các biến số thu thập .1: Phân bố ung thư dạ dày theo nhóm tuổi .2: Phân loại theo kích thước u .3: Phân loại ung thư dạ dày theo vị trí .4: Phân loại theo mô học ung thư dạ dày .5: Liên quan giữa giới tính với loại mô học .6: Phân bố mức độ biểu hiện Her2 .7: Tỉ lệ dương tính PD-L1 .8: Phân bố tỉ lệ PD-L1 dương tính theo nhóm tuổi .9: Phân bố tỉ lệ PD-L1 theo giới .10: Phân bố PD-L1 theo tuổi .1: So sánh tỉ lệ PD-L1 với các tác giả khác .2: So sánh tỉ lệ Nam: Nữ dương tính PD-L1 với các tác giả khác .3: So sánh tuổi trung bình PD-L1 dương tính với các tác giả khác.4: So sánh tỉ lệ Her2 (3+) và PD-L1 (+)/ Her2 (3+) với tác giả khác .5: So sánh kích thước trung bình của u dạ dày với các tác giả khác .6: So sánh tỉ lệ % PD-L1 (+) trên u grade cao với các tác giả khác. v DANH MỤC BIẾU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Phân bố ung thư dạ dày theo tuổi .2: Phân bố ung thư dạ dày theo giới .3: Phân bố ung thư dạ dày theo kích thước u .4: Phân bố ung thư dạ dày theo vị trí .5: Phân loại hình thái học ung thư dạ dày .6: Độ mô học trong lô nghiên cứu .7: Độ xâm lấn trong lô nghiên cứu .8: Tình trạng di căn trong lô nghiên cứu .9: Tình trạng rìa cắt trong lô nghiên cứu .10: Phân bố mô học theo giới .11: Liên quan giữa độ xâm lấn và loại mô học .12: Liên quan kích thước u và độ xâm lấn .13: Liên quan giữa độ xâm lấn và độ mô học .14: Phân bố tỉ lệ biểu hiện Her2 .15: Tỉ lệ dương tính PD-L1 .16: Phân bố tỉ lệ dương tính PD-L1 theo tuổi .17: Phân bố theo giới PD-L1 dương tính .18: Liên quan giữa giới tính với mức độ biểu hiện PD-L1 .19: Liên quan giữa tuổi với mức độ biểu hiện PD-L1.20: Liên quan giữa loại mô học và biểu hiện PD-L1.21: Liên quan giữa độ biệt hóa và biểu hiện PD-L1 .22: Liên quan giữa kích thước và biểu hiện PD-L1 .23: Liên quan giữa độ xâm lấn và biểu hiện PD-L1 .24: Liên quan giữa tình trạng di căn và biểu hiện PD-L1 .25: Liên quan giữa biểu hiện Her2 và biểu hiện PD-L1. vii DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Giải phẫu học dạ dày.

Nguồn: (https://www.2: Cấu trúc mô học dạ dày – S 320-21 .3: Phân loại carcinôm dạ dày giai đoạn sớm trên đại thể.4: Các hình ảnh ung thư dạ dày trên đại thể.5: Đại thể carcinôm tuyến dạ dày.6: Đại thể carcinôm tuyến dạ dày dạng loét thâm nhiễm và mặt cắt.7: Carcinôm tuyến dạ dày dạng ống.8: Carcinôm tuyến dạ dày dạng nhầy.9: Carcinôm dạ dày dạng kết dính kém.12: Tế bào giả nhẫn lành tính .14: Dòng thác bệnh lý của Correa’s trong ung thư dạ dày.16: Con đường dẫn truyền tín hiệu PD-1/PD-L1.17: Cơ chế tác dụng của thuốc ức chế PD-1,PD-L1 trên tế bào ung thư .1: Các bước qui trình nhuộm PD-L1 với kháng thể 22C3 .2: Hóa mô miễn dịch PD-L1 trên ung thư dạ dày.1: Carcinôm tuyến ống nhỏ niêm mạc dạ dày – S 320-21 .2: Carcinôm tuyến nhú niêm mạc dạ dày – S 3756-20 .3: Carcinôm tuyến nhầy niêm mạc dạ dày – S 2536-19 .4: Carcinôm kém kết dính niêm mạc dạ dày – S 583-21 .5: Carcinôm tuyến dạ dày, grade thấp, xâm lấn hạ niêm – S 8459-19 .6: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, grade cao – S 4039-19, S 320-21 .7: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, xâm lấn cơ – S 320-21 .8: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, xâm lấn thanh mạc – S 9564-20 .9: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, xâm lấn bạch huyết –S9564-20 .10: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, xâm lấn thần kinh – S 9564-20 .11: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, xâm lấn mạch máu – S 9564-20 46 Hình 3.12: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, di căn hạch – S 9189-20.13: Carcinôm tuyến niêm mạc dạ dày, di căn mạc nối – S 9189-20 .