Luận án tiến sĩ y học: Điều trị lệch lạc khớp cắn sâu bằng hệ thống máng chỉnh nha trong suốt - Phạm Thu Trang

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108 ====***==== PHẠM THU TRANG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, XQUANG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ LỆCH LẠC KHỚP CẮN ANGLE CÓ CẮN SÂU BẰNG HỆ THỐNG MÁNG CHỈNH NHA TRONG SUỐT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƢỢC LÂM SÀNG 108 ====***==== PHẠM THU TRANG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, XQUANG VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ LỆCH LẠC KHỚP CẮN ANGLE CÓ CẮN SÂU BẰNG HỆ THỐNG MÁNG CHỈNH NHA TRONG SUỐT Chuyên ngành : Răng Hàm Mặt Mã số : 9720501 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Trịnh Đình Hải 2. Tạ Anh Tuấn HÀ NỘI – 2022 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi muốn được bày tỏ là lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy- GS. Trịnh Đình Hải, nguyên Giám Đốc Bệnh Viện Răng Hàm Mặt trung ương Hà Nội, là người hướng dẫn khoa học.

Thầy là người đã luôn định hướng cho tôi trong nghiên cứu, trong công việc và cuộc sống. Sự trưởng thành của tôi trên mỗi bước đường khoa học cũng như trong sự nghiệp đều có sự giúp đỡ của thầy. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn vô cùng sâu sắc tới PGS.TS Tạ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện, đào tạo và chỉ đạo tuyến, viện Nghiên cứu khoa học Y dược Lâm sàng 108, giáo viên đồng hướng dẫn. Thầy đã dìu dắt tôi từ những ngày đầu tiên thi đầu vào nghiên cứu sinh cho đến mọi bước đường tiếp theo, luôn nhiệt tình hướng dẫn giúp đỡ, chỉ bảo, động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành luận án này.

Tôi xin bày tỏ sâu sắc lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Trần Cao Bính, Giám Đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt trung ương Hà Nội luôn tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể học tập, nghiên cứu và đã luôn động viên và dìu dắt, cho tôi thêm nghị lực để vượt lên chính mình,vượt lên những khó khăn trở ngại để hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn trân trọng tới TS Nguyễn Thanh Huyền, Trưởng khoa Nắn chỉnh răng -Bệnh viện Răng Hàm Mặt trung ương Hà Nội, là người đã tận tình giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi, để tôi có thể hoàn thành luận án ngày hôm nay. Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo cùng các bạn đồng nghiệp tại khoa Nắn chỉnh răng Bệnh viện Răng Hàm Mặt trung ương Hà Nội đã tận tình giúp tôi trong quá trình làm nghiên cứu sinh. Tôi xin trân trọng cảm ơn đến Trung tâm Huấn luyện, đào tạo và chỉ đạo tuyến, Viện nghiên cứu khoa học Y dược Lâm sàng 108.

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các đối tượng nghiên cứu đã tình nguyện hợp tác giúp tôi thực hiện được nghiên cứu này. Cuối cùng, tôi xin ghi nhớ công ơn sinh thành, nuôi dưỡng và tình yêu thương của cha mẹ cùng sự ủng hộ, động viên, thương yêu chăm sóc, khích lệ của chồng, con và anh chị em trong gia đình, những người đã luôn ở bên tôi, là chỗ dựa vững chắc để tôi yên tâm học tập và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 4 tháng 07 năm 2022 Phạm Thu Trang LỜI CAM ĐOAN Tôi là Phạm Thu Trang, nghiên cứu sinh khóa 38 chuyên ngành Răng hàm mặt, Viện Y dược học Lâm sàng 108, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.

Trịnh Đình Hải và PGS. Tạ Anh Tuấn. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi nghiên cứu cho phép lấy số liệu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này. Tác giả luận án Phạm Thu Trang MỤC LỤC Lời cảm ơn Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khớp cắn sâu.

Dịch tễ học. Đặc điểm khớp cắn sâu. Ảnh hưởng của khớp cắn sâu lên sức khỏe răng miệng và sức khỏe chung. Điều trị khớp cắn sâu.

Điều trị khớp cắn sâu sử dụng hệ thống máng chỉnh nha trong suốt. So sánh máng trong suốt và mắc cài mặt ngoài khi điều trị khớp cắn sâu. Tình hình các nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng, X quang và điều trị khớp cắn sâu. Các nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng, X quang của bệnh nhân khớp cắn sâu.

Các nghiên cứu về điều trị khớp cắn sâu bằng máng chỉnh nha trong suốt và mắc cài mặt ngoài. Đánh giá kết quả điều trị chỉnh nha. Chỉ số PAR. Các yếu tố lâm sàng và chỉ số trên phim sọ nghiêng trước sau điều trị.

Đánh giá sự hài lòng của bệnh nhân. 33 CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn lựa chọn.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu.

Khám chẩn đoán phân loại khớp cắn. Điều trị bệnh nhân nhóm 1: bằng máng chỉnh nha trong suốt. Điều trị bệnh nhân nhóm 2: bằng mắc cài mặt ngoài. Lập phiếu đánh giá kết quả.

Phân tích số liệu. Độ tin cậy và chính xác của phương pháp nghiên cứu. Đạo đức trong nghiên cứu. 54 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm lâm sàng và X quang của khớp cắn sâu trước điều trị. Đặc điểm lâm sàng. Đặc điểm X quang trước điều trị. Kết quả điều trị.

Nhóm điều trị bằng máng chỉnh nha trong suốt. Kết quả điều trị trên nhóm bệnh nhân điều trị bằng mắc cài mặt ngoài. So sánh nhóm điều trị bằng máng chỉnh nha trong suốt và nhóm điều trị bằng mắc cài mặt ngoài. 76 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm nghiên cứu trước điều trị. Tỷ lệ giới trong nhóm bệnh nhân điều trị. Tuổi bệnh nhân bắt đầu điều trị. Đặc điểm lâm sàng trước điều trị.

Đặc điểm X quang. Đánh giá kết quả điều trị của khớp cắn sâu bằng hệ thống máng chỉnh nha trong suốt và so sánh với mắc cài mặt ngoài. Kết quả điều trị khớp cắn sâu khi sử dụng máng chỉnh nha trong suốt. Kết quả sau điều trị ở nhóm điều trị bằng mắc cài mặt ngoài.

So sánh giữa 2 nhóm điều trị khớp cắn sâu bằng máng chỉnh nha trong suốt và mắc cài mặt ngoài. 117 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ AHF Anterior height facial- Chiều cao tầng mặt trước GTBT Giá trị bình thường GTLN Giá trị lớn nhất GTNN Giá trị nhỏ nhất GTTB Giá trị trung bình LAHF Lower anterior height facial- Chiều cao tầng mặt dưới phía trước SD Standard Deviation - Độ lệch chuẩn UFH Upper facial height -Chiều cao tầng mặt trước trên DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1. Mô tả một số các chỉ số trên phim mặt nghiêng sử dụng trong trường khớp cắn sâu. So sánh khí cụ cố định và máng chỉnh nha trong suốt.

So sánh ưu nhược điểm của máng trong suốt và mắc cài mặt ngoài. Hệ số các thành phần của khớp cắn của chỉ số PAR. Chỉ số PAR. Đánh giá khấp khểnh răng.

Tương quan khớp cắn phía sau. Phân bố tuổi trung bình bắt đầu điều trị. Đặc điểm lâm sàng trước điều trị. Độ lệch đường giữa trước điều trị.

Tương quan răng 6 và răng 3 trước điều trị. Đặc điểm X quang trước điều trị. Sự thay đổi mối tương quang theo Angle trên lâm sàng sau điều trị ở nhóm 1. Đặc điểm trên lâm sàng thay đổi sau điều trị ở nhóm 1.

Tương quan chỉ số PAR W và các biến số ở nhóm 1. Sự thay đổi các thành phần chỉ số PAR W trước sau điều trị ở nhóm 1. Sự thay đổi độ cắn trùm và cắn chìa trên mẫu 3D sau điều trị ở nhóm 1. Sự thay đổi chỉ số PAR W trước sau điều trị ở nhóm 1.

Phân loại PAR W trước và sau điều trị. Phân nhóm mức độ cải thiện của PAR W trước sau điều trị. Sự thay đổi các chỉ số cắn sâu sau điều trị ở nhóm 1. Sự thay đổi độ rộng cung răng sau điều trị ở nhóm 1.

Các chỉ số sau điều trị so sánh trước điều trị ở nhóm 1. Sự thay đổi các chỉ số trên lâm sàng trước sau điều trị ở nhóm 2. Sự thay đổi tương quang răng trước sau điều trị trên lâm sàng ở nhóm 2. Sự thay đổi các chỉ số Xquang trước sau điều trị ở nhóm 2.

So sánh thời gian điều trị ở 2 nhóm. Sự thay đổi trên lâm sàng giữa 2 nhóm điều trị. So sánh thay đổi tương quan răng 6 và răng 3 theo Angle sau điều trị giữa 2 nhóm. So sánh thay đổi về các chỉ số X quang giữa 2 nhóm điều trị.

Sự hài lòng của bệnh nhân trong quá trình điều trị. So sánh sự thay đổi các chỉ số sau điều trị của Hennick và chúng tôi. So sánh các chỉ số trước sau điều trị bằng 2 phương pháp trong nghiên cứu của Hennick và chúng tôi. 107 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên Biểu đồ Trang Biểu đồ 3.

Phân bố tuổi. Phân bố giới. Thời gian điều trị trung bình của nhóm nghiên cứu. 58 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1.

Vùng của cắn trùm. Chiều cao môi trên và chiều cao tầng mặt dưới. Độ cắn chìa, Độ cắn trùm. Độ cắn trùm trên mẫu 3D.

Tương quan giữa môi và đường mũi - cằm Steiner hay đường S. Tương quan giữa môi và đường mũi - cằm của Ricketts đường E. Tam giác Tweed. Các chỉ số trên phim mặt nghiêng sử dụng trong trường hợp khớp cắn sâu.

Chiều cao các tầng mặt. Răng di chuyển sử dụng máng chỉnh nha trong suốt. Diện nén trong trường hợp đánh lún. Các attachment tối ưu trong trường hợp cắn sâu.

Đệm cắn chính xác. Dây đàn hồi luôn có xu hướng trở lại hình dạng ban đầu vì thế sẽ kéo răng trở về cung .