Luận án tiến sĩ: Tác dụng điều trị thoát vị đĩa đệm cổ bằng nẹp không khí kết hợp phác đồ bảo tồn - Học viện Quân Y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ĐỖ DANH THẮNG NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG CỔ CỦA PHƯƠNG PHÁP KÉO GIÃN BẰNG NẸP KHÔNG KHÍ KẾT HỢP PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hà nội BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ĐỖ DANH THẮNG NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG CỔ CỦA PHƯƠNG PHÁP KÉO GIÃN BẰNG NẸP KHÔNG KHÍ KẾT HỢP PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ BẢO TỒN Chuyên ngành: Khoa học thần kinh Mã số: 9720159 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN VĂN CHƯƠNG PGS. NHỮ ĐÌNH SƠN LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Đỗ Danh Thắng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các hình Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 3 1. Sơ lược giải phẫu, chức năng cột sống cổ 3 1. Đặc điểm giải phẫu, sinh lý cột sống cổ 3 1. Tuỷ sống đoạn cổ 7 1.

Sự phân bố thần kinh ở cột sống cổ 7 1. Giải phẫu chức năng cột sống cổ 8 1. Bệnh sinh, bệnh căn thoát vị đĩa đệm cột sống cổ 8 1. Phân loại thoát vị đĩa đệm cột sống cổ 11 1.

Phân loại theo liên quan với rễ thần kinh, tủy sống 11 1. Phân loại theo liên quan với dây chằng dọc sau 11 1. Triệu chứng lâm sàng 13 1. Hội chứng chèn ép rễ đơn thuần 13 1.

Hội chứng chèn ép tủy đơn thuần 16 1. Hội chứng rễ tủy phối hợp 18 1. Hội chứng rối loạn thần kinh thực vật 18 1. Triệu chứng cận lâm sàng 19 1.

Chụp Xquang cột sống cổ thường qui 19 1. Chụp cắt lớp vi tính 19 1. Chụp cộng hưởng từ 20 1. Ghi điện thần kinh 24 1.

Điều trị bảo tồn 28 1. Điều trị can thiệp tối thiểu 33 1. Điều trị phẫu thuật 34 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu 37 2.

Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân 37 2. Tiêu chuẩn loại trừ 37 2. Phương pháp nghiên cứu 38 2. Thiết kế nghiên cứu 38 2.

Phương tiện nghiên cứu 38 2. Các bước tiến hành 40 2. Chỉ tiêu nghiên cứu 48 2. Xử lý số liệu 56 2.

Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu 57 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 60 3. Đặc điểm chung của các đối tượng nghiên cứu 60 3. Kết quả nghiên cứu lâm sàng ở các đối tượng nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cận lâm sàng 68 3.

Kết quả đo điện thần kinh 68 3. Đặc điểm hình ảnh cộng hưởng từ 73 3. Mối liên quan giữa một số đặc điểm lâm sàng với hình ảnh CHT ở nhóm nghiên cứu trước điều trị. Kết quả nghiên cứu điều trị 81 3.

Kết quả sau 2 tuần điều trị 82 3. Kết quả điều trị ở nhóm nghiên cứu sau 6 tháng 91 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 99 4. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu và nhóm chứng 99 4. Đặc điểm về tuổi 99 4.

Đặc điểm về giới 101 4. Đặc điểm lâm sàng, đặc điểm dẫn truyền thần kinh và hình ảnh cộng hưởng ở 2 nhóm bệnh nhân. Đặc điểm lâm sàng 101 4. Đặc điểm điện thần kinh 110 4.

Đặc điểm hình ảnh cộng hưởng từ 113 4. Hiệu quả điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống cổ của phương pháp kéo giãn bằng nẹp không khí kết hợp phác đồ điều trị bảo tồn. Đặc điểm lâm sàng sau điều trị 121 4. Đặc điểm điện thần kinh sau điều trị 124 4.

Đặc điểm cộng hưởng từ sau điều trị 125 4. Mức độ cải thiện triệu chứng chung 125 KẾT LUẬN 129 KIẾN NGHỊ 132 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2. Các giá trị bình thường của dẫn truyền thần kinh vận động. Các giá trị bình thường của dẫn truyền thần kinh cảm giác.

Triệu chứng tổn thương các rễ thần kinh cổ. Bảng đánh giá sức cơ của MRC. Đặc điểm về tuổi. Đặc điểm về giới tính.

Thời gian từ khi khởi phát đến khi vào viện. Đặc điểm về cách khởi phát. Hội chứng lâm sàng trước điều trị. Hội chứng cột sống cổ trước điều trị.

Hội chứng chèn ép rễ trước điều trị. Hội chứng chèn ép tủy trước điều trị. Triệu chứng thiểu năng động mạch sống nền trước điều trị. Cường độ đau trước điều trị.

Điểm sức cơ trước điều trị. Chỉ số rối loạn chức năng cột sống cổ (NDI) trước điều trị. Dẫn truyền vận động trước điều trị. Dẫn truyền cảm giác trước điều trị.

Giá trị sóng F trước điều trị. Mối tương quan giữa một số đặc điểm lâm sàng với giá trị sóng F dây giữa tay phải và tay trái trước điều trị ở nhóm nghiên cứu…………………. Mối tương quan giữa một số đặc điểm lâm sàng với giá trị sóng F dây trụ tay phải và tay trái trước điều trị ở nhóm nghiên cứu. Hình ảnh thoái hóa cột sống cổ trước điều trị.

Đặc điểm hình ảnh đĩa đệm thoát vị trên CHT. Mức độ thoát vị đĩa đệm trên CHT.73 Bảng Tên bảng Trang 3. Vị trí thoát vị đĩa đệm trên CHT. Số tầng thoát vị.

Thể thoát vị đĩa đệm trên CHT. Đường kính ống sống và tủy sống tại vị trí thoát vị đo trên CHT trước điều trị (mm). Các chỉ tiêu đánh giá trên hình ảnh cộng hưởng từ. Mối tương quan giữa một số đặc điểm lâm sàng với các chỉ tiêu đánh giá trên hình ảnh cộng hưởng từ trước điều trị ở nhóm nghiên cứu.

Mối liên quan giữa một số đặc điểm lâm sàng với.80 mức độ chèn ép thần kinh. So sánh hội chứng lâm sàng sau 2 tuần điều trị ở 2 nhóm. Thay đổi đặc điểm lâm sàng sau 2 tuần điều trị. Đặc điểm hình ảnh CHT sau 2 tuần điều trị.83 giữa 2 nhóm nghiên cứu.

Đặc điểm hình ảnh CHT của nhóm nghiên cứu sau.83 2 tuần điều trị. Giá trị sóng F giữa nhóm nghiên cứu và nhóm chứng.84 sau 2 tuần điều trị. Giá trị sóng F ở nhóm nghiên cứu sau 2 tuần. Dẫn truyền vận động sau 2 tuần điều trị.

Dẫn truyền vận động trước và sau điều trị ở nhóm nghiên cứu. Dẫn truyền cảm giác sau 2 tuần điều trị. Dẫn truyền cảm giác ở nhóm nghiên cứu trước và sau điều trị. Mức độ cải thiện triệu chứng lâm sàng nói chung sau 2 tuần.

Một số đặc điểm lâm sàng và CHT sau 6 tháng điều trị. Giá trị sóng F ở nhóm nghiên cứu sau 6 tháng. Dẫn truyền vận động trước và sau điều trị 6 tháng.92 ở nhóm nghiên cứu. Dẫn truyền cảm giác ở nhóm nghiên cứu sau 6 tháng.93 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.

Lý do vào viện. Tiền sử của các đối tượng nghiên cứu. Mối tương quan giữa cường độ đau và tỷ lệ APCR. Mối tương quan giữa điểm đau VAS và chỉ số SSI.

Mối tương quan giữa điểm sức cơ và tỷ lệ Torg. Mối tương quan giữa điểm sức cơ và tỷ lệ APCR. Mối tương quan giữa sức cơ và chỉ số SSI. Mối tương quan giữa chỉ số rối loạn chức năng và tỷ lệ Torg.

Mối tương quan giữa chỉ số rối loạn chức năng và tỷ lệ APCR. Mối tương quan giữa chỉ số rối loạn chức năng và chỉ số SSI. Mức độ cải thiện triệu chứng lâm sàng nói chungsau 6 tháng.94 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. Cột sống cổ.

Tải trọng phần đầu cơ thể tác động lên cột sống cổ. Các giai đoạn của TVĐĐ. Phân loại TVĐĐ theo vị trí và kích thước. Độ chèn ép thần kinh của Nguyễn Văn Chương.

Máy chụp CHT ACHIEVA 1.5 Tesla của hãng Philips. Máy đo điện thần kinh cơ Neuro Pack. Nẹp kéo giãn cột sống cổ Disk Dr CS-300 của hãng. Sơ đồ đo tốc độ dẫn truyền dây thần kinh trụ.

Sơ đồ đo tốc độ dẫn truyền dây thần kinh giữa. Sử dụng nẹp kéo giãn cột sống cổ Disk Dr CS-300 của hãng. Sơ đồ định khu vận động cảm giác rễ thần kinh cổ. Thước tính điểm VAS của hãng AstraZeneca.

Tỷ lệ Torg. Tỷ lệ chèn ép trước sau APCR. Độ chèn ép thần kinh của Nguyễn Văn Chương.55 DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Chữ viết tắt Phần viết đầy đủ tiếng Anh Phần viết đầy đủ tiếng Việt 1 APCR Anteroposterio compression Tỷ lệ chèn ép trước sau ratio 2 BN Bệnh nhân 3 CG Cảm giác 4 CHT Cộng hưởng từ 5 CLVT Cắt lớp vi tính 6 CMAP Compound muscle action Điện thế hoạt động của cơ potential 7 CSC Cột sống cổ 8 DML Distal motor latency Thời gian tiềm vận động ngoại vi 9 DSL Distal sensory latency Thời gian tiềm cảm giác ngoại vi 10 EMG Electromyography Điện cơ ký 11 ENMG Electroneuromyography Điện thần kinh cơ 12 MAw Motor Amplitude wrist Biên độ vận động khi kích thích điện ở cổ tay 13 MAe Motor Amplitude elbow Biên độ vận động khi kích thích điện ở khuỷu tay 14 MCV Motor Conduction Velocity Tốc độ dẫn truyền vận động 15 MSU Michigan State University Trường đại học Michigan 16 NCV Nerve conduction velocity Tốc độ dẫn truyền của dây thần kinh 17 NDI Neck Disability Index Chỉ số giảm chức năng cột sống cổ 18 RLTKTV Rối loạn thần kinh thực vật 19 SCV Sensory conduction velocity Tốc độ dẫn truyền cảm giác 20 SSI Segmental Stenotic Index Chỉ số hẹp khoanh đoạn 21 Torg Torg-Ratio Tỷ lệ Torg 22 TVĐĐ Thoát vị đĩa đệm 23 TVĐĐCSC Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ 24 VAS Visual Analog Scale Thang điểm cường độ đau dạng nhìn 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Thoát vị đĩa đệm cột sống là một bệnh lý khá phổ biến, trong đó thoát vị đĩa đệm cột sống cổ (TVĐĐCSC) có tỷ lệ mắc cao, đặc biệt ở những người trên 50 tuổi [1], nghiên cứu tại Bắc Mỹ cho thấy tần suất gặp hàng năm là 83/100. Các nghiên cứu dịch tễ học về TVĐĐCSC trong cộng đồng còn rất ít và thường nằm trong các nghiên cứu chung về thoái hóa cột sống cổ.

TVĐĐCSC là bệnh lý thoái hóa và thoát vị đĩa đệm, trên nền tảng thoái hóa đốt sống, hình thành các gai xương gây kích thích, chèn ép các rễ thần kinh hoặc hẹp đường kính ngang ống sống gây chèn ép tủy cổ theo các mức độ khác nhau.