Luận án: Biểu lộ và mối liên quan dấu ấn miễn dịch tế bào gốc ung thư, HER2 trong ung thư dạ dày

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NGUYỄN KHẮC TẤN NGHIÊN CỨU SỰ BIỂU LỘ VÀ MỐI LIÊN QUAN CỦA CÁC DẤU ẤN MIỄN DỊCH TẾ BÀO GỐC UNG THƯ, HER2 TRONG UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN DẠ DÀY LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NGUYỄN KHẮC TẤN NGHIÊN CỨU SỰ BIỂU LỘ VÀ MỐI LIÊN QUAN CỦA CÁC DẤU ẤN MIỄN DỊCH TẾ BÀO GỐC UNG THƯ, HER2 TRONG UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN DẠ DÀY Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Phan Quốc Hoàn THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực, không sao chép và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Khắc Tấn luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám hiệu trường Đại học Y Dược Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ rất nhiều trong thời gian tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đặc biệt sâu sắc tới PGS. Lưu Thị Bình và PGS. Phan Quốc Hoàn là những người đã trực tiếp định hướng, chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cho đến khi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn GS Christine Varon và các cộng sự tại Viện Sức khỏe và Nghiên cứu y học Quốc gia, Bordeaux, Pháp đã xử lí, phân tích các mẫu bệnh phẩm và cung cấp kết quả mô bệnh học, HMMD.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc, bạn bè đồng nghiệp tại bệnh viện K đã giúp tôi thu thập số liệu và góp ý để hoàn thiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô trong Hội đồng chấm luận án các cấp đã đóng góp những ý kiến quý báu để tôi có thể hoàn thiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả các bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong thời gian học tập, cảm ơn tất cả những người bệnh gắn bó và tin tưởng tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, điều trị. Cuối cùng tôi xin cảm ơn sâu sắc tới những người thân trong gia đình đã động viên, tạo điều kiện tốt nhất để tôi đi học và có thể hoàn thiện luận án này! Thái Nguyên, tháng 12 năm 2022 Nguyễn Khắc Tấn luan an MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC HÌNH DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC BẢNG ĐẶT VẤN ĐỀ.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Dịch tễ học UTDD. Các yếu tố nguy cơ gây UTDD. Đặc điểm lâm sàng UTDD.

Đặc điểm giải phẫu bệnh UTDD. Vai trò gen HER2 trong UTDD. Khái niệm và nguồn gốc của HER2. Ứng dụng của dấu ấn HMMD HER2 trong lâm sàng.

Vai trò của dấu ấn HMMD tế bào gốc ung thư trong UTDD. Khái niệm, nguồn gốc tế bào gốc và tế bào gốc ung thư. Dấu ấn HMMD tế bào gốc UTDD CD44. Dấu ấn HMMD tế bào gốc UTDD ALDH.

Tình hình nghiên cứu về HER2, CD44, ALDH trong UTBMTDD. 37 CHƯƠNG II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu. Chỉ tiêu nghiên cứu.

Đặc điểm chung của bệnh nhân. Đặc điểm nội soi dạ dày. Đặc điểm mô bệnh học. Sự biểu hiện của các dấu ấn HMMD.

Phương pháp thu thập số liệu. Khám bệnh nhân và các chỉ định cận lâm sàng. Nội soi dạ dày có sinh thiết. Phẫu thuật cắt u và cách xử lý mẫu mô u.

Phương pháp phân tích MBH và HMMD tại Pháp. Phân tích và xử lý số liệu. Đạo đức nghiên cứu. 62 CHƯƠNG III.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Một số đặc điểm và sự biểu hiện dấu ấn HMMD của bệnh nhân. Một số đặc điểm lâm sàng, nội soi, mô bệnh học của bệnh nhân. Sự biểu hiện của dấu ấn HER2, CD44 và ALDH.

Mối liên quan giữa HER2, CD44 và ALDH với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Mối liên quan giữa HER2 với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Mối liên quan giữa CD44 với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng. Mối liên quan giữa ALDH với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng.

Liên quan giữa các kiểu hình miễn dịch của HER2, CD44, ALDH với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. 86 CHƯƠNG IV. Một số đặc điểm lâm sàng, nội soi, MBH và sự biểu hiện dấu ấn HMMD tế bào gốc ung thư, HER2 của nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Một số đặc điểm lâm sàng, nội soi và MBH.

Sự biểu hiện các dấu ấn miễn dịch trong mô UTDD. Mối liên quan giữa HER2, CD44, ALDH với một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Mối liên quan giữa HER2 với một số yếu tố. Mối liên quan giữa tế bào gốc ung thư CD44 với một số yếu tố.

Mối liên quan giữa tế bào gốc ung thư có biểu hiện ALDH với một số yếu tố. Liên quan đồng thời HER2, CD44, ALDH và một số yếu tố. 122 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1. ALDH Aldehyde Dehydrogenase 2.

AML Acute Myeloid Leukemia (Ung thư bạch cầu myeloid cấp tính) 3. BANC Bệnh án nghiên cứu 4. CSC Cancer Stem Cell (Tế bào gốc ung thư) 5. EGFR-TKI Epidermal Growth Factor Receptor Tyrosine Kinase Inhibitors (Các chất ức chế tyrosine kinase) 6.

EMT Epithelial to Mesenchymal Transition (Sự chuyển dịch biểu mô trung mô) 7. HA Hyaluronic acid 8. HE Hematoxylin-Eosin 9. HER2 Human Epidermal growth factor Receptor 2 (Thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì của người 2) 10.

HMMD Hóa mô miễn dịch 11. Pylori Helicobacter Pylori 12. MBH Mô bệnh học 13. RA Retinoic Acid 14.

RAR Retinoic acid receptor 15. RARE RA responsive element 16. ROS Reactive Oxygen Species (Nhóm oxy hoạt động) 17. TNM Tumor, Node, Metastasis (U, hạch, di căn) luan an 18.

UTDD Ung thư dạ dày 19. UTBMTDD Ung thư biểu mô tuyến dạ dày 20. WHO World Health Organization (Tổ chức y tế thế giới) luan an DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1. Chức năng của HER2.

Các dạng tế bào gốc khác nhau ở người. Mô hình ngẫu nhiên và mô hình phân cấp. Tế bào gốc ung thư kháng lại các liệu pháp ung thư truyền thống. Cấu trúc của protein và gen CD44.

Chức năng của ALDH ở tế bào gốc và tế bào gốc ung thư. ALDH và nhóm oxy hoạt động trong tác nhân gây ung thư. Máy Minicore Excilone được kết nối với máy tính. Máy cắt Microtome Leica RM 2245.

Các block paraffin chứa các micro tissues. Phân loại UTDD theo Borrmann. Phân loại MBH UTDD theo Lauren. Ung thư biểu mô nhú.

Ung thư biểu mô tuyến ống. Ung thư biểu mô nhầy. Ung thư biểu mô nhẫn. Ung thư biểu mô tuyến biệt hóa cao.

Ung thư biểu mô tuyến biệt hóa vừa. Ung thư biểu mô tuyến biệt hóa thấp. 53 luan an DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 1. Tỷ lệ mắc ung thư dạ dày năm 2020.

Tỷ lệ về giới. Tiền sử bệnh lý dạ dày. Lý do vào viện của các bệnh nhân UTDD. 65 luan an DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 2.

Các giai đoạn TNM UTDD. Giai đoạn bệnh UTDD. Triệu chứng lâm sàng. Thói quen sinh hoạt.

Đặc điểm khối u trên hình ảnh nội soi. Phân loại mô bệnh học của đối tượng nghiên cúu. Phân loại TNM của UTBMTDD. Sự biểu hiện HER2 trong UTBMTDD.

Sự biểu hiện CD44 trong UTBMTDD. Sự biểu hiện ALDH trong UTBMTDD. Đồng biểu hiện của dấu ấn HER2 và CD44 trong UTBMTDD. Đồng biểu hiện của dấu ấn HER2 và ALDH trong UTBMTDD.

Đồng biểu hiện của dấu ấn CD44 và ALDH trong UTBMTDD. Đồng biểu hiện của cả 3 dấu ấn HER2, CD44 và ALDH. Sự biểu hiện của HER2 theo triệu chứng lâm sàng. Sự biểu hiện của HER2 theo vị trí khối u.

Sự biểu hiện của HER2 theo kích thước khối u trên nội soi. Sự biểu hiện của HER2 theo đặc điểm mô bệnh học Lauren. Sự biểu hiện của HER2 theo đặc điểm mô bệnh học WHO. Sự biểu hiện của HER2 theo độ biệt hóa.

Sự biểu hiện của HER2 theo giai đoạn bệnh. Sự biểu hiện của CD44 theo triệu chứng lâm sàng. Sự biểu hiện của CD44 theo vị trí khối u. Sự biểu hiện của CD44 theo kích thước khối u trên nội soi.

Sự biểu hiện của CD44 theo đặc điểm mô bệnh học Lauren. 80 luan an Bảng 3. Sự biểu hiện của CD44 theo đặc điểm mô bệnh học WHO. Sự biểu hiện của CD44 theo độ biệt hóa.

Sự biểu hiện của CD44 theo giai đoạn bệnh. Sự biểu hiện của ALDH theo triệu chứng lâm sàng. Sự biểu hiện của ALDH theo vị trí khối u. Sự biểu hiện của ALDH theo kích thước khối u trên nội soi.

Sự biểu hiện của ALDH theo đặc điểm mô bệnh học Lauren. Sự biểu hiện của ALDH theo đặc điểm mô bệnh học WHO. Sự biểu hiện của ALDH theo độ biệt hóa. Sự biểu hiện của ALDH theo giai đoạn bệnh.

Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo triệu chứng lâm sàng. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo vị trí khối u. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo hình thái khối u. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo kích thước khối u.

Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo MBH Lauren. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo đặc điểm MBH WHO 89 Bảng 3. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo độ biệt hóa. Sự biểu hiện đồng thời của 3 dấu ấn theo giai đoạn bệnh.

So sánh triệu chứng toàn thân và cơ năng giữa các nghiên cứu. 94 luan an 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Ung thư dạ dày (UTDD) là một trong những ung thư phổ biến nhất và xếp hàng thứ 4 về nguyên nhân gây tử vong trên thế giới. Tỷ lệ mắc UTDD cao ở các nước châu Á, trong đó có Việt Nam [113]. Chẩn đoán UTDD ở giai đoạn sớm thường khó do triệu chứng nghèo nàn và không đặc hiệu.