Luận án: Giá trị tiên lượng chức năng gan của độ thanh lọc Indocyanine Green trong phẫu thuật cắt gan

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẶNG QUỐC VIỆT GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG CHỨC NĂNG GAN CỦA ĐỘ THANH LỌC INDOCYANINE GREEN TRONG PHẪU THUẬT CẮT GAN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐẶNG QUỐC VIỆT GIÁ TRỊ TIÊN LƯỢNG CHỨC NĂNG GAN CỦA ĐỘ THANH LỌC INDOCYANINE GREEN TRONG PHẪU THUẬT CẮT GAN NGÀNH: NGOẠI KHOA MÃ SỐ: 9720104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS TS. NGUYỄN HOÀNG BẮC TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào.

Tác giả luận án Đặng Quốc Việt MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH-VIỆT ii DANH MỤC CÁC BẢNG iv DANH MỤC CÁC HÌNH vi DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ viii ĐẶT VẤN ĐỀ .1 Đại cương về Indocyanine green .2 Lựa chọn bệnh nhân phẫu thuật cắt gan .3 Đánh giá chức năng gan trước phẫu thuật cắt gan .4 Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và chức năng gan.5 Đánh giá thể tích gan bảo tồn trước phẫu thuật cắt gan lớn .6 Suy chức năng gan sau phẫu thuật cắt gan.7 Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và suy chức năng gan sau phẫu thuật cắt gan. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu .2 Đối tượng nghiên cứu.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu.5 Các biến số nghiên cứu .6 Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu .7 Quy trình nghiên cứu.8 Phương pháp trình bày và phân tích số liệu .9 Đạo đức trong nghiên cứu .1 Đặc điểm dân số mẫu .2 Tương quan giữa độ thanh lọc ICG và mức độ xơ gan trên giải phẫu bệnh theo thang điểm Ishak .3 So sánh độ thanh lọc ICG và thang điểm Child-Pugh trong đánh giá chức năng gan trước phẫu thuật cắt gan .4 Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và thể tích gan bảo tồn với suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn .1 Đặc điểm dân số mẫu .2 Tương quan giữa độ thanh lọc ICG và mức độ xơ gan trên giải phẫu bệnh theo thang điểm Ishak .3 So sánh độ thanh lọc ICG và thang điểm Child-Pugh trong đánh giá chức năng gan trước phẫu thuật cắt gan .4 Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và thể tích gan bảo tồn với biến chứng suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn .5 Hạn chế của nghiên cứu. 99 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH-VIỆT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AASLD American Association for the Hiệp hội nghiên cứu bệnh gan Study of Liver Disease Hoa Kỳ ALPPS Associating liver partition and Phẫu thuật kết hợp tách đôi nhu portal vein ligation for staged mô gan và thắt tĩnh mạch cửa cho hepatectomy cắt gan hai thì APASL Asia Pacific Association for the Hiệp hội nghiên cứu bệnh gan Study of Liver châu Á - Thái Bình Dương BN Bệnh nhân eICG-R15 Giá trị ước lượng ICG-R15 HPT Hạ phân thùy ICG Indocyanine green ICG-PDR Indocyanine green - Plasma Tỉ lệ thải trừ ICG trong một phút disappearance rate đầu ICG-R15 Indocyanine green - Retention Tỉ lệ ICG còn lại sau 15 phút rate at 15 minutes INR International Normalized Ratio ISGLS International Study Group of Hiệp hội nghiên cứu phẫu thuật Liver Surgery gan thế giới MELD The Model for End-stage Liver Disease PHLF Posthepatectomy liver failure Suy gan sau phẫu thuật cắt gan PT Prothrombin time Thời gian prothrombin PVE Portal vein embolization Thuyên tắc tĩnh mạch cửa Q1 Quadrant 1 Tứ phân vị thứ 25 Q2 Quadrant 2 Tứ phân vị thứ 50 (Trung vị) Q3 Quadrant 3 Tứ phân vị thứ 75 RLV Remnant liver volume Thể tích gan bảo tồn SLV Standard liver volume Thể tích gan chuẩn TACE Transcatheter arterial Tắc mạch hóa chất chemoembolization iii TLV Total liver volume Thể tích gan toàn bộ TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TV Tumor volume Thể tích khối u UTTBG Ung thư tế bào gan iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Thang điểm Child-Pugh.

Mức độ xơ gan trên giải phẫu bệnh theo Ishak. Phân độ suy chức năng gan sau phẫu thuật cắt gan theo ISGLS. Tỉ lệ suy chức năng gan sau mổ theo ISGLS của các tác giả. Tình trạng viêm gan của các bệnh nhân.

Các xét nghiệm chức năng gan trong thang điểm Child-Pugh. Chức năng gan theo thang điểm Child-Pugh. Độ thanh lọc ICG. Can thiệp TACE trước phẫu thuật cắt gan.

Làm phì đại gan trước phẫu thuật cắt gan. Loại phẫu thuật cắt gan. Biến chứng sau phẫu thuật cắt gan. Phân độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan.

Phân độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. So sánh tỉ lệ suy gan giữa hai nhóm cắt gan nhỏ và cắt gan lớn. So sánh mức độ suy gan giữa hai nhóm cắt gan nhỏ và cắt gan lớn. Bản chất u gan trên giải phẫu bệnh.

Mức độ xơ gan theo thang điểm số Ishak. Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và biến chứng suy gan sau phẫu thuật cắt gan. Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và mức độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan. Liên quan giữa thang điểm Child-Pugh và suy gan sau phẫu thuật cắt gan.

Liên quan giữa các xét nghiệm thành phần của thang điểm Child-Pugh và suy gan sau phẫu thuật cắt gan. Liên quan giữa mức độ xơ gan và suy gan sau phẫu thuật cắt gan. Các mô hình ước tính điểm số Ishak. Các tham số được ước tính từ mô hình đa biến rút gọn.

Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. Liên quan giữa độ thanh lọc ICG và mức độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. Thể tích gan bảo tồn trong nhóm cắt gan lớn. Liên quan giữa thể tích gan bảo tồn và suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn.

Liên quan giữa thể tích gan bảo tồn và mức độ suy gan. Liên quan giữa mức độ xơ gan và suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. Thể tích gan bảo tồn ở nhóm RLV/SLV < 40%. Độ thanh lọc ICG ở nhóm RLV/SLV < 40%.

So sánh tỉ lệ suy gan giữa hai nhóm RLV/SLV trên và dưới 40%. So sánh mức độ suy gan giữa hai nhóm RLV/SLV trên và dưới 40%. So sánh tỉ lệ suy gan theo tiêu chuẩn 50-50 giữa hai nhóm RLV/SLV trên và dưới 40%. So sánh độ thanh lọc ICG và thể tích gan bảo tồn giữa hai nhóm suy gan và không suy gan trong nhóm RLV/SLV dưới 40%.

Các mô hình ước tính nguy cơ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. Các tham số ước tính nguy cơ suy gan từ mô hình đa biến rút gọn. So sánh tỉ lệ các mức độ suy gan với các tác giả khác. So sánh hiệu quả của các mô hình tiên lượng suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn .94 vi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Cấu trúc hóa học của Indocyanine Green. Máy đo độ thanh lọc ICG bằng phương pháp LiMON. Thể tích gan trái bảo tồn đo bằng chụp X quang cắt lớp vi tính. Thể tích gan trái bảo tồn đo bằng chụp cộng hưởng từ.

Sưởi ấm tay bệnh nhân và gắn cảm biến của máy và cảm biến SpO2. Bảng kết quả độ thanh lọc ICG. Cách xác định ranh giới gan trái khi đánh giá thể tích gan. Gan trái trước (24/03/2020) và sau PVE (09/04/2020).

Gan trái trước (21/03/2019) và sau ALPPS thì một (09/04/2019). Tổn thương gan 0/6 theo Ishak. Tổn thương gan 1/6 theo Ishak. Tổn thương gan 2/6 theo Ishak.

Tổn thương gan 3/6 theo Ishak. Tổn thương gan 4/6 theo Ishak. Tổn thương gan 5/6 theo Ishak. Tổn thương gan 6/6 theo Ishak .38 vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.

Lựa chọn bệnh nhân phẫu thuật cắt gan kết hợp giữa lâm sàng, nồng độ bilirubin máu và ICG-R15. Nomogram ước tính điểm số Ishak từ các thông số trong mô hình đa biến rút gọn. Nomogram ước tính nguy cơ suy gan sau phẫu thuật cắt gan từ các thông số của mô hình đa biến rút gọn .73 viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1. Tương quan giữa ICG-R15 và số lượng tiểu cầu.

Liên quan giữa giới tính và điểm số Ishak. Tương quan giữa tuổi và điểm số Ishak. Tương quan giữa ICG-R15 trước phẫu thuật và điểm số Ishak. Liên quan giữa điểm Child-Pugh và điểm số Ishak.

Tương quan giữa nồng độ albumin máu trước phẫu thuật và điểm số Ishak. Tương quan giữa nồng độ bilirubin máu trước phẫu thuật và điểm số Ishak. Tương quan giữa INR trước phẫu thuật và điểm số Ishak. Tương quan giữa số lượng tiểu cầu trước phẫu thuật và điểm số Ishak.

Liên quan giữa ICG-R15 và suy gan sau phẫu thuật cắt gan. Liên quan giữa ICG-R15 và mức độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan 58 Biểu đồ 3. Liên quan giữa ICG-R15 và suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. Liên quan giữa ICG-R15 và mức độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn.

So sánh thể tích gan bảo tồn ở hai nhóm suy gan và không suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. So sánh thể tích gan bảo tồn ở các mức độ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn. So sánh thể tích gan bảo tồn giữa hai nhóm suy gan và không suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn ở nhóm RLV/SLV dưới 40%. So sánh ICG-R15 giữa hai nhóm suy gan và không suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn trong nhóm RLV/SLV dưới 40%.

Hiệu quả của mô hình ước tính nguy cơ suy gan sau phẫu thuật cắt gan lớn .72 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Suy gan sau phẫu thuật cắt gan là một biến chứng nặng, đe dọa mạng sống bệnh nhân [5], [6], [7], [8], [28], [30], [33], [71], [72], [77], [78], [83], [101], [102], [103]. Phẫu thuật viên cắt gan phải luôn luôn cân nhắc giữa tính triệt để về mặt ung thư học (cắt gan đủ rộng) và chức năng gan bảo tồn (phần gan còn lại đủ lớn và đảm bảo đủ chức năng). Đa số phẫu thuật cắt gan tại Việt Nam là để điều trị ung thư tế bào gan, thường xuất hiện trên nền tổn thương gan mạn tính hoặc gan xơ.