Luận án tiến sĩ văn học và phật học trên báo chí phật giáo việt nam trước năm 19

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN  NGUYỄN THỊ THẢO VĂN HỌC VÀ PHẬT HỌC TRÊN BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC NĂM 1945 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP. HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN  NGUYỄN THỊ THẢO VĂN HỌC VÀ PHẬT HỌC TRÊN BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC NĂM 1945 CHUYÊN NGÀNH : VĂN HỌC VIỆT NAM MÃ SỐ : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS. LÊ GIANG Phản biện độc lập: 1.

Huỳnh Như Phương 2. Hà Văn Đức Phản biện: 1. Đoàn Thị Thu Vân 2. Trần Hồng Liên THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 3 năm 2014 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com KÝ HIỆU VÀ NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT 1. VH&KHNV : Văn học và Khoa học Nhân văn 3. Nxb : Nhà xuất bản 5.339] : Tài liệu số 115 ở mục tài liệu tham khảo, trang 339 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DẪN NHẬP 1.

Lý do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Mục đích nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc luận án. 10 Chương 1: PHONG TRÀO CHẤN HƯNG PHẬT GIÁO VÀ BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC 1945.

Phong trào Chấn hưng Phật giáo từ cuối thập niên 1920 đến trước 1945. Tình hình Phật giáo Việt Nam đầu thế kỷ XX. Nguyên nhân dẫn đến phong trào Chấn hưng Phật giáo. Hoạt động của phong trào Chấn hưng Phật giáo.

Phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ. Phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Trung Kỳ. Phong trào Chấn hưng Phật giáo ở Bắc Kỳ. Những thành tựu chung của phong trào Chấn hưng Phật giáo.

Những nhân vật tiêu biểu trong phong trào Chấn hưng Phật giáo. Tình hình báo chí Phật giáo Việt Nam trước 1945. Báo chí Phật giáo ở Nam Kỳ. Báo chí Phật giáo ở Trung Kỳ.

Báo chí Phật giáo ở Bắc Kỳ. 54 Chương 2: PHẬT HỌC TRÊN BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC 1945. Thế giới quan Phật giáo trên báo chí Phật giáo trước 1945. 56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vấn đề Thượng đế sáng tạo muôn vật. Vấn đề linh hồn bất tử. Vấn đề cảnh giới cực lạc và địa ngục. Vấn đề tồn tại của ngoại giới.

Tư tưởng đạo đức Phật giáo trên báo chí Phật giáo trước 1945. Khuyến thiện và Nhân quả - nghiệp báo. Phật giáo với vấn đề dân tộc và đại chúng. Phật giáo với dân tộc.

Phật giáo với đại chúng. 123 Chương 3: VĂN HỌC TRÊN BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC 1945. Tổng quan về văn học trên báo chí Phật giáo trước 1945. Dịch kinh Phật - một loại hình dịch văn học đặc biệt.

Giá trị nội dung của thơ văn trên báo chí Phật giáo trước 1945. Giáo dục tư tưởng đạo đức Phật giáo. Thể hiện tinh thần dân tộc. Thể hiện tinh thần nhân đạo.

Giá trị nghệ thuật của thơ văn trên báo chí Phật giáo trước 1945. Giá trị nghệ thuật của thơ. Ngôn ngữ thơ. Giá trị nghệ thuật của văn xuôi.

Nghệ thuật xây dựng tính cách nhân vật. Kết cấu tác phẩm. Ngôn ngữ kể chuyện và đối thoại. 204 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com KẾT LUẬN.

205 DANH MỤC BÁO CHÍ PHẬT GIÁO VIỆT NAM TRƯỚC 1945. 208 THƯ MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 209 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ. 219 PHỤ LỤC 1: Bìa báo chí Phật giáo trước 1945.

220 PHỤ LỤC 2: Một số trang thơ văn trên báo chí Phật giáo trước 1945. 235 PHỤ LỤC 3: Danh mục thơ trên báo chí Phật giáo trước 1945. 245 PHỤ LỤC 4: Danh mục văn xuôi trên báo chí Phật giáo trước 1945. 253 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DẪN NHẬP 1.

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Có thể nói, báo chí Việt Nam kể từ khi ra đời cho tới cuối thế kỷ XIX là phương tiện thông tin đại chúng quan trọng nhất trong xã hội Việt Nam. Đến hôm nay, tuy đã có hàng loạt các phương tiện thông tin đại chúng khác liên tục xuất hiện, nhưng báo chí vẫn không mất đi địa vị và giá trị quan trọng của nó trong đời sống xã hội Việt Nam. Theo sự phát triển của lịch sử dân tộc, bước sang những thập niên đầu của thời kỳ hiện đại, báo chí Việt Nam đã từng tác động đến dư luận xã hội trên cả hai lĩnh vực chính trị và văn học. Về chính trị, báo chí dĩ nhiên là sự kết nối, truyền thông về các mặt thời sự, xã hội, nhiều tờ báo có khuynh hướng yêu nước đã góp phần đáng kể vào công cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.

Về văn học, báo chí là nhân tố quan trọng giúp cho văn học Quốc ngữ ra đời, góp phần to lớn trong việc xây dựng và phát triển nền văn học Việt Nam hiện đại. Thiếu Sơn trong bài diễn thuyết Báo giới và văn học quốc ngữ năm 1933 tại Hội Nam Kỳ Khuyến học Sài Gòn, đã nhận thấy mối quan hệ đặc biệt của văn học và báo chí ở Việt Nam: “Trong những nước văn minh, văn học ra đời trước báo chí, nhưng ở Việt Nam, chính báo chí đã tạo nên nền văn học hiện đại” [95, tr. Trong tình hình đó, từ những năm đầu TK.XX, những tư tưởng muốn chấn hưng Phật giáo thỉnh thoảng được đăng trên các báo chí Quốc ngữ, nội dung chủ yếu là đặt vấn đề chỉnh đốn và phát triển Phật giáo Việt Nam. Từ đó, các Hội Nghiên cứu Phật học ra đời, cùng với nó là các tạp chí, tờ báo chuyên về Phật học như: Từ bi âm, Duy tâm Phật học, Viên âm, Đuốc tuệ, Tiếng chuông sớm v.

góp phần quan trọng tạo nên phong trào Chấn hưng Phật giáo đầu TK. Tuy nhiên, có thể nói, báo chí Phật giáo lúc bấy giờ dù phổ biến còn hạn chế, không gây tiếng vang lớn như báo chí thế tục, nhưng những vấn đề nó đặt ra rất gần gũi với văn hóa dân tộc, với tâm linh người Việt, để từ đó có thể nuôi dưỡng một niềm tin sâu xa cao quý trong lòng người dân Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Ngày nay, với sự phát triển không ngừng của xã hội hiện đại, những tạp chí, tờ báo Phật giáo ấy đã ít được quan tâm và đề cập đến. Sẽ đáng tiếc, nếu tình hình này cứ kéo dài.

Với số lượng hàng chục tờ báo, báo chí Phật giáo trước 1945 thực sự là một hiện tượng quan trọng trong đời sống tinh thần dân tộc. Có thể qua những tờ báo này giúp ta hiểu được lịch sử và văn học Phật giáo trong giai đoạn quan trọng: nửa đầu TK. Chọn đề tài Văn học và Phật học trên báo chí Phật giáo Việt Nam trước năm 1945 để nghiên cứu, chúng tôi hy vọng có thể tìm về cội nguồn báo chí Phật giáo, hiểu được văn học và tư tưởng Phật học giai đoạn này, từ đó hy vọng có thể khơi dậy những giá trị tinh hoa của Phật giáo và dân tộc đã được tạo nên từ xưa. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Từ trước đến nay, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu về báo chí Việt Nam trước 1945.

Trong đó có không ít công trình đề cập về sự hình thành và phát triển của báo chí Phật giáo. Điều này đã giúp cho chúng tôi rất nhiều ý tưởng, đường hướng để thực hiện đề tài nghiên cứu của mình. - Năm 1972, Nguyễn Văn Ẩn (Ban Báo chí học, phân khoa VH&KHNV, Viện Đại học Vạn Hạnh) hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài Báo chí tôn giáo tại Việt Nam. Trong chương III [2, tr.23], tác giả nhắc đến quá trình hình thành và phát triển của báo chí Phật giáo giai đoạn 1920-1945 như Pháp âm, Phật hóa Tân Thanh niên, Từ bi âm, Bát nhã âm, Tiến hóa, Duy tâm Phật học, Bồ đề, Viên âm, Tam bảo, Đuốc tuệ, Tiếng chuông sớm.

Tác giả cho rằng báo chí Phật giáo những năm 1920-1945 là phương tiện chính của công cuộc canh tân đất nước và góp phần quan trọng vào công cuộc chung này. Giai đoạn này, dù đã có những đáng tiếc xảy ra giữa các báo, như cuộc bút chiến, thậm chí có lúc mạt sát lẫn nhau bằng những lời quá đáng giữa Từ bi âm và Tiến hóa về các vấn đề quản lý nội bộ của Hội Nam Kỳ Nghiên cứu Phật học, nhưng người ta cũng dễ dàng thông cảm vì đó là những khuyết điểm khó tránh khỏi của báo chí Phật giáo trong giai đoạn đầu. Ngoài ra, tác giả còn đề cập đến những cuộc trao đổi khá sôi nổi về sự hiện hữu của Tây phương cực lạc, giữa một bên nhận là có Tây phương cực lạc (Từ bi âm) và một bên phủ nhận (Tiến hóa); về vấn đề canh tân Phật giáo giữa Tiến hóa và Duy tâm Phật LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 học; về giáo lý nhà Phật giữa Tiến hóa và Viên âm. Tác giả nhận định: các cuộc trao đổi ấy cho thấy đã đến lúc phải thẳng thắn đặt ra nhiều vấn đề của Phật học âm ỉ lâu nay.

Tuy nhiên, với những vấn đề này, tác giả chỉ nêu vài ý kết luận khái quát mà không phân tích, dẫn chứng cụ thể. - Năm 1985, Nguyễn Lang công bố tập 3, cuốn Việt Nam Phật giáo sử luận ở Paris. Cho đến nay, công trình gồm cả ba tập đã được Nhà xuất bản Văn học (Hà Nội) tái bản lần thứ ba (năm 2000). Trong tập 3, khi viết về phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam, Nguyễn Lang có đề cập đến một số tờ báo và tạp chí Phật giáo, như: Pháp âm, Phật hóa Tân Thanh niên, Từ bi âm, Viên âm, Đuốc tuệ, Tiếng chuông sớm, Duy tâm Phật học, Tiến hóa, Pháp âm Phật học, Tam bảo, Bát nhã âm, Quan âm, Tinh tiến.