Quản lý nhà nước về báo chí ở các tỉnh Đồng bằng sông Hồng hiện nay - Luận văn Thạc sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN TRỌNG THẮNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC HÀ NỘI - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN NGUYỄN TRỌNG THẮNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG HIỆN NAY Ngành : Báo chí học Chuyên ngành : Quản lý Báo chí Truyền thông Mã ngành : 8 32 01 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Bích Yến HÀ NỘI - 2022 Chủ tịch Hội đồng ch u n v n h c s xác nh n u n v n đã được chỉnh sửa theo yêu cầu của Hội đồng. N n t n 7 năm 2022 CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG MỤC LỤC MỞ ĐẦU. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ Ở VIỆT NAM.

Một số khái niệm. Chủ thể, đối tượng và nội dung quản lý nhà nước về báo chí. Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước về báo chí ở Việt Nam hiện nay. 33 Tiểu kết chương 1.

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Tổng quan về báo chí các tỉnh Đồng bằng sông Hồng. Khảo sát thực trạng quản lý nhà nước về báo chí ở các tỉnh Đồng bằng sông Hồng. Đánh giá công tác quản lý nhà nước về báo chí ở các tỉnh Đồng bằng sông Hồng.

62 Tiểu kết chương 2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG. Một số vấn đề đặt ra. Một số giải pháp nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về báo chí các tỉnh Đồng bằng sông Hồng.

78 Tiểu kết chương 3. 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 121 LỜI CAM ĐOAN Đây là công trình khoa học của cá nhân tôi, dưới sự giúp đỡ của TS. Nguyễn Thị Bích Yến.

Để có được những nhận định nêu ra trong luận văn, tôi đã dày công nghiên cứu, đọc các tài liệu khoa học đã được công bố cũng như tiến hành khảo sát thực tế. Chính vì vậy, các số liệu của luận văn là hoàn toàn chính xác, có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin cam đoan, luận văn đảm bảo không bị trùng lặp và có cơ sở khoa học. Học viên NGUYỄN TRỌNG THẮNG DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BC-TT : Báo chí - Truyền thông BCĐP : Báo chí địa phương CQbáo chí : Cơ quan báo chí Nxb : Nhà xuất bản PTTH : Phát thanh - Truyền hình QLbáo chí : Quản lý báo chí QLNN : Quản lý nhà nước TTTT : Thông tin - Truyền thông UBND : Ủy ban nhân dân 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Có thể nói, trong suốt quá trình thực hiện đường lối đổi mới và hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta, nền báo chí (báo chí) Việt Nam nói chung và báo chí vùng Đồng bằng sông Hồng nói riêng, trong hoạt động lãnh đạo, quản lý đã thể hiện sự chủ động, sáng tạo, góp phần vào việc đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào thực tế đời sống. Báo chí Trung ương, đặc biệt là báo chí địa phương (BCĐP) đã góp phần không nhỏ trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước một cách toàn diện trên mọi bình diện như: kinh tế, văn hóa, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; hệ thống chính trị tiếp tục được củng cố; nhà nước pháp quyền tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp, vị thế quốc tế của Việt Nam ở khu vực và thế giới. Để BCĐP có được những thành công to lớn đó, trước hết phải là do công tác lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí của Đảng và Nhà nước ta vẫn là mô hình khá thống nhất và ổn định trong quá trình đổi mới và hội nhập. Xuyên suốt trong quá trình đổi mới đất nước, Đảng luôn nhất quán trong chủ trương và chính sách nhằm phát triển báo chí.

Để quản lý tốt hoạt động báo chí Đảng ban hành các chỉ thị, nghị quyết về quy hoạch, quản lý, phát triển báo chí; Nhà nước có trách nhiệm thể chế hóa, cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng và thực hiện các quyền, trách nhiệm quản lý Nhà nước (QLNN) với báo chí. Về mặt lý luận, công tác QLNN về hoạt động BCĐP là thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, là các hoạt động quản lý của nhà nước trong khuôn khổ cho phép của pháp luật và hiến pháp để nền BCĐP phát huy hết tiềm năng, thế mạnh cũng như hạn chế những tác động tiêu cực của báo chí - 2 truyền thông (BC-TT). Điều đó đặt ra yêu cầu đối với công tác quản lý nhà nước về hoạt động BCĐP là làm cho sức mạnh của báo chí được phát huy cao nhất vai trò của mình trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Về mặt thực tiễn, sự phát triển của khoa học kỹ thuật cũng như công nghệ đã làm cho báo chí trong nước cũng như thế giới thay đổi nhanh chóng cả về mô hình cũng như tốc độ cập nhật thông tin.

Chính vì vậy, quản lý nhà nước về BCTT nói chung và BCĐP nói riêng phải nâng cao chất lượng, thích ứng với sự phát triển của xã hội trong tình hình mới. Đối vớ c c tỉnh Đồng bằn sôn ồng hiện na t êu b ểu n ư tỉnh Hải Dươn ưn Yên T Bìn , là các tỉnh nằm trong vùng phụ cận quan trọng của Thủ đô, công tác QLNN về báo chí ở đây có đặc thù là phục vụ đối tượng công chúng ở vùng nông thôn (trong khi báo chí Việt Nam chủ yếu phục vụ đối tượng công chúng thành thị). Vì vậy, về thực tiễn, việc lựa chọn đối tượng nghiên cứu QLNN về báo chí ở các tỉnh thuộc diện khảo sát sẽ giúp cho BCĐP phục vụ tốt hơn đối tượng công chúng ở nông thôn trong cả nước, bởi công chúng nông thôn chiếm tới 70% ở Việt Nam hiện nay. Bên cạnh đó, trong thời gian qua công tác QLNN về hoạt động BCĐP dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở TTTT về cơ bản không chỉ nói lên tiếng nói của nhân dân, mà còn góp phần to lớn đối với việc xây dựng, bảo vệ chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước, góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc, nâng cao dân trí, văn hóa, dân chủ và hội nhập quốc tế ở địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, thành tích là cơ bản, công tác QLNN về báo chí và hoạt động BCĐP vẫn còn tồn tại một số khuyết điểm, hạn chế như: một số cơ quan báo chí có những hoạt động báo chí xa rời tôn chỉ, mục đích, chưa chú trọng việc nêu gương, biểu dương, cổ vũ nhân tố mới, điển hình tiên tiến, “người tốt, việc tốt”, sa đà vào thông tin về mặt trái của xã 3 hội, thiếu nhân văn, phản giáo dục; một bộ phận người làm báo lợi dụng danh nghĩa báo chí để vụ lợi, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, một số nhà báo tham gia mạng xã hội thiếu chuẩn mực và thiếu trách nhiệm; một số văn phòng đại diện, phóng viên thường trú hoạt động trên địa bàn tỉnh không đúng chức năng, nhiệm vụ; tình trạng “báo hóa tạp chí và trang thông tin điện tử” vẫn còn, làm vẩn đục môi trường thông tin, gây nhiều tác hại đối với xã hội; cơ chế chính sách chưa theo kịp thực tiễn của BC-TT hiện đại. Chính vì những vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên nên tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài “Quản ý nhà nước về báo chí ở các tỉnh Đồng bằng sông Hồng hiện nay” (Khảo s t b o c í tỉnh ả Dươn ưn Yên T Bìn từ t n 01 năm 2020 đến t n 4 năm 2022) làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động BCĐP nói riêng và quản lý hoạt động báo chí Việt Nam nói chung. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Báo chí là một hoạt động đặc biệt mang tính chính trị - xã hội, đi đầu trên mặt trận tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, là diễn đàn dân chủ của nhân dân, có trách nhiệm nâng cao nhận thức, định hướng tư tưởng, tăng cường sự đồng thuận của xã hội. Chính vì vậy, các vấn đề về BC-TT nói chung và QLNN về BCĐP nói riêng luôn giành được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà quản lý, các học giả, nên có khá nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này, có thể kể đến như: * C c côn trìn n ên cứu về b o c í - truyền t ôn Trong giáo trình “Tru ền t ôn đạ c ún ” của ác giả Tạ Ngọc Tấn đã cho thấy sức mạnh của báo chí; đặc biệt, tác giả cho rằng trong hoạt động báo chí cần có sự truyền tải mạnh mẽ thông tin nhiều chiều, nhất là những vấn đề được dư luận quan tâm.

Với những chức năng cơ bản có tác động xã hội báo chí, tác giả cho thấy, việc đăng tin, bài trên báo chí cần có định hướng rõ ràng, nhất quán, nội dung phải đảm bảo đúng nguyên tắc cơ bản của báo chí. 4 Công trình “Tru ền t ôn đạ c ún - những kiến thức cơ bản” (2004), tác giả Claudia, Nxb UVK Meiien Cộng hòa Liên bang Đức đã đề cập đến những vấn đề cơ bản như: khái niệm về báo chí; trách nhiệm, nghĩa vụ đạo đức của người làm báo; nghề nghiệp báo chí và hoạt động báo chí trong cơ chế thị trường; cũng như tôn chỉ, mục đích của nghề làm báo một số nước phát triển. Trong cuốn giáo trình “Cơ sở lý luận b o c í”, của Tạ Ngọc Tấn. Tác giả đã chỉ ra quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin và tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đường lối phát triển báo chí của Đảng, Nhà nước và pháp luật về hoạt động báo chí cũng công tác quản lý báo chí.

Ngoài ra, tác giả cũng làm rõ báo chí là sản phẩm thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội; báo chí ra đời, phát triển là do nhu cầu tiếp cận thông tin của xã hội.