Luận án Tiến sĩ: Vấn đề đào tạo nhân lực ngành xuất bản tại Việt Nam hiện nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN LÊ HỒNG QUANG VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ XUẤT BẢN Hà Nội, 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN LÊ HỒNG QUANG VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Ngành: Xuất bản Mã số: 9320401 LUẬN ÁN TIẾN SĨ XUẤT BẢN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phạm Văn Thấu Hà Nội, 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đã được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án Lê Hồng Quang DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ BTV Biên tập viên CMCN4.0 Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư CNH,HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNTT Công nghệ thông tin CNXH Chủ nghĩa xã hội CTĐT Chương trình đào tạo GD-ĐT Giáo dục-đào tạo GV Giảng viên KHCN Khoa học công nghệ KT-XH Kinh tế - xã hội LĐ,QL Lãnh đạo, quản lý LĐ-TB&XH Lao động - Thương binh và Xã hội NCKH Nghiên cứu khoa học NLNXB Nhân lực ngành xuất bản NNL Nguồn nhân lực NXB Nhà xuất bản PPDH Phương pháp dạy học SV Sinh viên TT&TT Thông tin và Truyền thông XHCN Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC MỞ ĐẦU.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN.

Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước. Khái quát kết quả nghiên cứu liên quan đến luận án và hướng nghiên cứu của luận án. 31 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN.

Khái quát về xuất bản và đào tạo nhân lực ngành xuất bản. Đặc điểm, vai trò, các yếu tố tác động đến chất lượng đào tạo nhân lực ngành xuất bản. Cơ sở chính trị, pháp lý của đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam64 2 4. Một số kinh nghiệm quốc tế về đào tạo nguồn nhân lực ngành xuất bản 69 2.

Những yêu cầu đối với đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam.78 Chương 3 : THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM. Giới thiệu về các cơ sở khảo sát. Thực trạng đào tạo nhân lực ngành xuất bản và nguyên nhân. Những vấn đề đặt ra đối với đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam hiện nay.125 Chương 4 : DỰ BÁO XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP, KHUYẾN NGHỊ ĐẨY MẠNH ĐÀO TẠO NHÂN LỰC NGÀNH XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI.

Dự báo xu hướng phát triển đào tạo nhân lực ngành xuất bản thời gian tới. Giải pháp đẩy mạnh đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam trong thời gian tới. 165 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 182 DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Thống kê đánh giá chương trình đào tạo.

Thống kê đánh giá phương thức đào tạo.3: Trình độ đào tạo của GV ngành Xuất bản. Thống kê đánh giá năng lực chuyên môn, sư phạm.5: Điểm chuẩn đại học ngành Xuất bản HV BC&TT.6: Điểm chuẩn đại học ngành Xuất bản, Đại học Văn hóa Hà Nội.7: Điểm chuẩn đại học ngành In, Đại học Bách khoa Hà Nội.8: Điểm chuẩn đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh. Thống kê đánh giá các phương pháp học tập. Thống kê đánh giá phương pháp giảng dạy.11: Thống kê đánh giá cơ sở vật chất, trang thiết bị.

Thống kê đánh giá môi trường đào tạo.13: Điểm thi của sinh viên khóa K37 - K40.14: Thống kê kết quả thi của sinh viên khóa K37 - K40.15: Thống kê đánh giá chất lượng nhân lực ngành xuất bản.16: Thống kê đánh giá sử dụng nhân lực.17: Thống kê đánh giá các yếu tố tác động. Thống kê đánh giá nguyên nhân hạn chế.112 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: So sánh tỷ lệ trình độ giảng viên các cơ sở đào tạo.2: So sánh điểm chuẩn đại học giữa các trường.3: Điểm thi của sinh viên khóa K37 - K40 HVBC&TT. Tính cấp thiết của đề tài Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, văn hóa ngày càng có vai trò to lớn trong sự phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH), phát triển nguồn lực con người. Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.

Hoạt động xuất bản thuộc lĩnh vực văn hóa, tư tưởng nhằm phổ biến, giới thiệu tri thức thuộc các lĩnh vực của đời sống xã hội, giá trị văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân, nâng cao dân trí, xây dựng đạo đức và lối sống tốt đẹp của con người Việt Nam, mở rộng giao lưu văn hóa với các nước, phát triển KT-XH, đấu tranh chống mọi tư tưởng và hành vi làm tổn hại lợi ích quốc gia, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những năm gần đây, ngành Xuất bản từng bước đổi mới, tiếp cận khoa học công nghệ (KHCN) hiện đại và đóng vai trò to lớn trong việc định hướng dư luận xã hội, giáo dục chính trị, tư tưởng, tuyên truyền, cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo; bảo vệ, củng cố và phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng; đấu tranh chống các tư tưởng, luận điệu sai trái, thù địch; khắc phục những phong tục, tập quán, lối sống lỗi thời, lạc hậu; xây dựng, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, góp phần tích cực vào những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới. Trong cơ chế thị trường và sự phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp văn hóa, trong đó có ngành Xuất bản đang trở thành ngành kinh tế có tốc độ phát triển nhanh, đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế quốc dân, thu hút ngày càng nhiều lao động trí tuệ vào sản xuất. Nhu cầu về số lượng và chất lượng xuất bản phẩm ngày càng gia tăng.

Các loại hình xuất bản phẩm ngày càng đa dạng, phong phú; cạnh tranh thị trường không những ở trong nước mà cả 2 ngoài nước. Ngành Xuất bản đang thu hút số lượng lớn về lao động để đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động của các nhà xuất bản (NXB), các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xuất bản phẩm trong nước. Ngoài nhu cầu về lao động thông thường, các NXB hiện nay đang có nhu cầu lớn về nguồn nhân lực (NNL) chất lượng cao, đó là các lãnh đạo, biên tập viên (BTV) có trình độ cao nhằm đáp ứng nhu cầu về chất lượng lao động ngày càng cao trong ngành Xuất bản. Mặt khác, sự phát triển công nghệ số trong lĩnh vực xuất bản làm gia tăng quy mô NNL, đặc biệt gia tăng thêm NNL xuất bản điện tử, nhân lực công nghệ, nhân lực kinh doanh số, marketing… Nguồn nhân lực được xem là yếu tố cốt lõi, quyết định mọi sự thành công của tổ chức, doanh nghiệp.

Đội ngũ nhân sự sáng tạo, có chất lượng, mới có thể giúp tổ chức, doanh nghiệp đứng vững trên thị trường đầy cạnh tranh. Đối với lĩnh vực xuất bản, đào tạo NNL có vai trò đặc biệt quan trọng, là giải pháp có tính chiến lược trong sự phát triển của các NXB, các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xuất bản phẩm, các cơ quan thông tin và truyền thông (sau đây gọi chung là NXB, doanh nghiệp), đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển. Đào tạo nhân lực ngành xuất bản (NLNXB) giúp nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất; nâng cao tính ổn định và năng động của NXB, doanh nghiệp; tạo ra tính chuyên nghiệp, nâng cao khả năng sáng tạo, cống hiến của người lao động. Đồng thời, đáp ứng nhu cầu học tập, nguyện vọng phát triển của cán bộ, nhân viên, người lao động, nâng cao chất lượng đời sống, tạo ra sự gắn bó mật thiết giữa nhân viên với NXB, doanh nghiệp.

Đào tạo NLNXB giúp NXB, doanh nghiệp khẳng định vị thế, tạo tiền đề cho những lợi thế cạnh tranh trước thị trường đầy biến động hiện nay. Do đó, đào tạo NNL đáp ứng sự phát triển của ngành Xuất bản ở Việt Nam hiện nay là vấn đề cấp thiết đặt ra cho các cơ sở đào tạo ngành Xuất bản trên cả nước. Về mặt thực tiễn, công tác đào tạo NLNXB của các cơ sở đào tạo NLNXB trong thời gian qua đã được đổi mới và đạt nhiều kết quả, cung cấp 3 cho thị trường lao động ngành Xuất bản NNL có phẩm chất chính trị, đạo đức, có kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng một phần nhu cầu phát triển của ngành. Tuy nhiên, công tác đào tạo NLNXB còn có những hạn chế nhất định, cả về chất lượng đầu ra, nội dung chương trình, phương pháp đào tạo, cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo.

Điều đó đòi hỏi cần nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống, kỹ lưỡng về vấn đề đào tạo NLNXB, nhằm làm sáng tỏ về mặt lý luận và thực tiễn, góp phần định hướng các giải pháp đẩy mạnh đào tạo NLNXB trong thời gian tới. Hiện tại đã có những nghiên cứu về đào tạo NNL, đào tạo NNL phục vụ sự nghiệp phát triển KT-XH dưới những góc độ khác nhau. Các nghiên cứu có những đóng góp có ý nghĩa về khoa học, làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về NNL và đào tạo NNL, chỉ ra những mặt tích cực và những hạn chế trong quá trình sử dụng, phát huy nguồn lực con người, phát triển NNL thông qua đào tạo. Tuy nhiên, vẫn còn những khoảng trống về cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng, dự báo xu hướng phát triển đào tạo NLNXB và khuyến nghị giải pháp, cần được tiếp tục nghiên cứu, nhằm góp phần đẩy mạnh công tác đào tạo NLNXB.

Với những lý do trên, tôi chọn “Vấn đề đào tạo nhân lực ngành xuất bản ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sĩ ngành Xuất bản. Mục đích, nhiệm vụ, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo NLNXB, đánh giá thực trạng đào tạo NLNXB của các cơ sở đào tạo và sử dụng NNL được đào tạo của các cơ sở tuyển dụng, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo NLNXB ở Việt Nam trong xu thế hội nhập hiện nay.