Luận án tiến sĩ giải pháp phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo vùng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM NGUYỄN NGỌC ANH VIỆN TOÁN HỌC ------- GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÙNG TRUNG Họ DU MIỀN và tên tác NÚI PHÍA BẮC giả luận văn VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2020 - 2030 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÊN ĐỀ TÀI LUẬN VĂN KINH TẾ HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ CÔNG THƯƠNG VIỆN NGHIÊN CỨU CHIẾN LƯỢC, CHÍNH SÁCH CÔNG THƯƠNG NGUYỄN NGỌC ANH GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2020 - 2030 CHUYÊN NGÀNH: KINH DOANH THƯƠNG MẠI MÃ SỐ: 9.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học:1. Nguyễn Hoàng Long. Nguyễn Hoàng Long HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. Những tài liệu trong luận án là hoàn toàn trung thực.

Các kết quả nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của tập thể giáo viên hướng dẫn. Tác giả luận án Nguyễn Ngọc Anh MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.v DANH MỤC BẢNG, HÌNH.vii PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài luận án. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu của luận án.7 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU.

Công trình nghiên cứu trong nước liên quan đến đề tài. Nhóm các công trình nghiên cứu về thị trường và phát triển thị trường sản phẩm nói chung. Nhóm các công trình nghiên cứu về phát triển của ngành năng lượng và thương mại sản phẩm năng lượng tái tạo nói riêng. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài.

Các công trình nghiên cứu về thị trường. Các công trình nghiên cứu về năng lượng tái tạo. Các khoảng trống về lý luận và thực tiễn. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO.

Sản phẩm và thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Khái niệm, đặc điểm năng lượng tái tạo và sản phẩm năng lượng tái tạo. Khái niệm, phân loại, đặc điểm thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Nội dung và các tiêu chí đánh giá phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo.

Các bên tham gia, nội dung tham gia phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Nội dung phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo theo các yếu tố cấu thành. Các tiêu chí đánh giá phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Vai trò thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo.

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Các yếu tố môi trường vĩ mô. Các yếu tố thuộc ngành năng lượng tái tạo. Kinh nghiệm của một số nước và bài học cho vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam về phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo.

Kinh nghiệm của một số nước về phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Bài học cho vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam về phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo.58 Tiểu kết Chương 1. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM. Các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tại tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam.

Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam. Đánh giá tác động các điều kiện tự nhiên, xã hội và phát triển kinh tế đến tiềm năng phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo chủ yếu vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thực trạng phát triển nguồn cung sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thực trạng phát triển nguồn cung sản phẩm năng lượng tái tạo.

Thực trạng phát triển nguồn cung sản phẩm năng lượng tái tạo khác. Thực trạng phát triển hạ tầng cung ứng các sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thực trạng phát triển nhu cầu tiêu dùng sản phẩm năng lượng tái tạo. Tổng quan về tiêu dùng năng lượng tái tạo ở Việt Nam và vùng Trung du miền núi phía Bắc.

Thực trạng tiêu dùng điện và điện năng lượng tái tạo của vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thực trạng sử dụng các thiết bị chuyển đổi năng lượng tái tạo qui mô hộ gia đình của vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thực trạng chính sách phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Thực trạng chính sách phát triển nguồn và hệ thống cung ứng sản phẩm năng lượng tái tạo.

Thực trạng chính sách thương mại và giá cả sản phẩm năng lượng tái tạo. Thực trạng phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cung ứng sản phẩm năng lượng tái tạo. Kết quả khảo sát trắc nghiệm thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam. Kết quả khảo sát ý kiến các nhà quản lý và chuyên gia.

Kết quả khảo sát hộ tiêu dùng sản phẩm năng lượng tái tạo. Đánh giá thông qua kết quả khảo sát điều tra trắc nghiệm. Đánh giá chung về phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo Việt Nam và vùng Trung du miền núi phía Bắc. Thành tựu đạt được.

Những tồn tại và hạn chế.118 Tiểu kết Chương 2. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG SẢN PHẨM NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO VÙNG TRUNG DU MIỀN NÚI PHÍA BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2020 - 2030. Bối cảnh phát triển thị trường các sản phẩm năng lượng tái tạo. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước.3 Bối cảnh vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam. Quan điểm và định hướng phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam. Quan điểm phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo. Định hướng phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam.

Giải pháp phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam. Các giải pháp từ phía các cơ quan quản lý Nhà nước. Giải pháp về phía doanh nghiệp cung ứng thiết bị, công nghệ chuyển đổi năng lượng tái tạo phân tán, không nối lưới. Giải pháp về phía Hiệp hội doanh nghiệp năng lượng.

Một số kiến nghị.153 TÀI LIỆU THAM KHẢO.162 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ.170 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Tiếng việt Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BXMT Bức xạ mặt trời CTR Chất thải rắn CNTT Công nghệ thông tin FIT Giá mua bán điện cố định FTA Hiệp định thương mại tự do GEF Cơ sở môi trường toàn cầu GDP Tổng sản phẩm nội địa GW Gigawatt IPP Hình thức đầu tư độc lập IPCC Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu KWh Kilowatt giờ LPG Khí hóa lỏng MFO Tổ chức tạo thuận lợi môi trường NQ/TW Nghị quyết/Trung ương NLTT Năng lượng mặt trời NLSK Năng lượng Sinh khối NLG Năng lượng Gió NLKSH Năng lượng Khí sinh học NGO Tổ chức phi Chính phủ SPNLTT Sản phẩm NLTT TDMNPB Trung du miền núi phía Bắc TĐN Thủy điện nhỏ Tiếng Anh Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt AD Aggregate demand Tổng Cầu AS Aggregate supply Tổng Cung v Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt EE Energy Efficiency Hiệu suất năng lượng ESCO Energy Service Company Công ty dịch vụ năng lượng GTZ Gesellschaft für Technische Tổ chức hợp tác kỹ thuật Đức Zusammenarbeit GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm nội địa GEF Global Environment Facility Quỹ môi trường toàn cầu MOIT/GIZ Moit/Giz Energy support Program Chương trình trợ giúp năng lượng MEPS Minimum Energy Performance Tiêu chuẩn hiệu suất năng Standard lượng tối thiểu IEA International Energy Agency Cơ quan Năng lượng Quốc tế IRENA International Renewable Energy Trung tâm hợp tác chương Agency trình MT của Liên Hiệp Quốc UNEP United Nations Environment Chương trình MT của Liên Programme Hiệp Quốc WB World Bank Ngân hàng thế giới vi DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng 2.1 Các nhà máy thủy điện công suất lớn…………………………….2 Các nhà máy thủy điện công suất vừa và nhỏ Việt Nam………….3 Các nhà máy thủy điện công suất vừa và nhỏ vùng TDMNPB….4 Tổng công suất các nhà máy thủy điện và sản lượng điện hàng năm vùng TDMNPB giai đoạn 2010-2020 ……………………….5 Tổng hợp các dự án điện mặt trời vùng TDMNPB……………….6 Số thôn và tỷ lệ thôn có điện phân theo vùng…………………….7 Số thôn và tỷ lệ thôn có điện của vùng TDMNPB theo địa phương…………………………………………………………….8 Cơ cấu chuyên gia được khảo sát phân theo thâm niên, trình độ….9 Kết quả điều tra khả năng tiếp cận NLTT trong khu vực………… 95 Bảng 2.10 Ưu tiên phát triển, Quy mô phát triển năng lượng tái tạo………… 96 Bảng 2.11 Đánh giá tiềm năng phát triển NLTT đến năm 2030 …………….12 Đánh giá tiềm năng thị trường thiết bị chuyển đổi NLTT ……….13 Ưu, nhược điểm của hình thức phát triển sản xuất NLTT phân tán.14 Ưu, nhược điểm của hình thức phát triển sản xuất NLTT tập trung 99 Bảng 2.15 Tổng hợp sự cần thiết nội dung hỗ trợ …………………………… 100 Bảng 2.16 Tổng hợp kết quả điều tra về quy hoạch, chính sách…………….17 Tổng hợp các ý kiến về yêu cầu đối với chính sách……………….18 Tổng hơp các ý kiến về đầu tư, chính sách, hỗ trợ…………….19 Cơ cấu nhóm đối tượn nghiên cứu hộ gia đình…………………… 103 vii Bảng 2.20 Tổng hợp về quy mô GĐ, quy mô nhà của các hộ nghiên cứu ….21 Tổng hợp về tiền điện…………………………………………….22 Tổng hợp các dạng năng lượng tiêu thụ trong khu vực………….23 Tổng hợp đánh giá về lợi ích của việc sử dụng NLTT ………….24 Tổng hơp mức độ hiểu biết, thâm nhập của thị trường SPNLTT .25 Tổng hợp các rào cản trong sử dụng SPNLTT …………… 107 Bảng 2.26 Các yếu tố ảnh hưởng đến tính sẵn sàng sử dụng sản phẩm NLTT 108 Bảng 2.27 Mức độ ưu tiên, khó khăn trong phát triển và sử dụng SPNLTT 109 Bảng 2.28 Tổng hơp các hỗ trợ cần thiết nhằm thúc đẩy phát triển thị trường sản phẩm năng lượng tái tạo ……………………………………… 110 Hình 2.1 Bản đồ địa chính vùng Trung du miền núi phía Bắc Việt Nam ….2 Cơ cấu tiêu thụ năng lượng theo dạng nhiên liệu ………………… 84 Hình 3.1 Xu thế sản lượng điện theo loại nhiên liệu ……………………….2 Mục tiêu sản xuất điện từ các nguồn tái tạo ……………………… 130 viii PHẦN MỞ ĐẦU 1.