Luận án: Rèn luyện kỹ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi cho sinh viên Sư phạm Sinh học

1 MỤC LỤC PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU .1 PHẦN HAI: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu về câu hỏi, xây dựng, sử dụng câu hỏi và việc rèn luyện kĩ năng xây dựng, sử dụng câu hỏi để dạy học trên thế giới.

Tổng quan tình hình nghiên cứu về câu hỏi, xây dựng, sử dụng câu hỏi và việc rèn luyện kĩ năng xây dựng, sử dụng câu hỏi để dạy học ở Việt Nam. Khái niệm câu hỏi. Bản chất của câu hỏi. Định nghĩa câu hỏi.

Vai trò của câu hỏi. Phân loại câu hỏi. Tiêu chí chất lượng câu hỏi. Khái niệm kĩ năng, kĩ năng dạy học, kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi.

Khái niệm kĩ năng. Khái niệm kĩ năng dạy học. Khái niệm kĩ năng xây dựng câu hỏi, kĩ năng sử dụng câu hỏi. Quy trình và biện pháp rèn luyện kĩ năng dạy học.

Quy trình rèn luyện kĩ năng dạy học. Biện pháp rèn luyện kĩ năng dạy học. Đánh giá kĩ năng dạy học. Các yếu tố đảm bảo chất lƣợng rèn luyện kĩ năng dạy học.

CƠ SỞ THỰC TIỄN. Thực trạng kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi của GV Sinh học ở một số trƣờng phổ thông. Mục tiêu, nội dung và phương pháp điều tra. Kết quả và phân tích.

Kết luận về thực trạng kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi của GV. Thực trạng kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi của SV khoa Sinh học - ĐHSP52 1. Mục tiêu, nội dung và phương pháp điều tra. Kết quả và phân tích.

Kết luận về thực trạng kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi của SV. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG XÂY DỰNG VÀ KĨ NĂNG SỬ DỤNG CÂU HỎI CHO SINH VIÊN KHOA SINH ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐỂ DẠY HỌC SINH HỌC. KHÁI QUÁT MÔN PPDH SINH HỌC Ở TRƢỜNG ĐHSP. Vị trí các học phần PPDH Sinh học.

Khung chƣơng trình các phân môn PPDH Sinh học và cơ hội rèn luyện kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi cho SV. XÂY DỰNG CÂU HỎI VÀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG XÂY DỰNG CÂU HỎI CHO SV. Xây dựng câu hỏi. Nguyên tắc xây dựng câu hỏi.

Quy trình xây dựng câu hỏi. Rèn luyện kĩ năng xây dựng câu hỏi cho SV. Quy trình rèn luyện kĩ năng xây dựng câu hỏi cho SV. Biện pháp rèn luyện kĩ năng xây dựng câu hỏi.

Thiết kế bài tập rèn luyện kĩ năng xây dựng câu hỏi. SỬ DỤNG CÂU HỎI TRONG DẠY HỌC SINH HỌC VÀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG SỬ DỤNG CÂU HỎI CHO SV ĐỂ DẠY HỌC SINH HỌC. Sử dụng câu hỏi trong dạy học Sinh học. Yêu cầu khi sử dụng câu hỏi trong dạy học.

Quy trình sử dụng câu hỏi. Sử dụng câu hỏi trong quá trình dạy học Sinh học. Rèn luyện kĩ năng sử dụng câu hỏi cho SV. Quy trình rèn luyện kĩ năng sử dụng câu hỏi.

Biện pháp rèn luyện kĩ năng sử dụng câu hỏi. MỐI QUAN HỆ GIỮA XÂY DỰNG CÂU HỎI VÀ SỬ DỤNG CÂU HỎI TRONG DẠY HỌC SINH HỌC. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM.

NỘI DUNG THỰC NGHIỆM. PHƢƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM. Chọn đối tƣợng thực nghiệm. Cách tiến hành thực nghiệm.

Cách đánh giá kết quả thực nghiệm. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH. Kết quả thực nghiệm rèn luyện cho SV kĩ năng xây dựng câu hỏi. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm.

Phân tích định tính kết quả thực nghiệm. Kết quả thực nghiệm rèn luyện cho SV kĩ năng sử dụng câu hỏi. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm.

Kết quả thực nghiệm rèn luyện cho SV kĩ năng giảng bài. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm. Phân tích định tính kết quả thực nghiệm. 143 PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .146 DANH MỤC NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .148 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

P1 Phụ lục 1: Phiếu điều tra. P1 Phụ lục 2: Một số bảng liên quan. P10 Phụ lục 3: Giáo án thực nghiệm và các dạng bài tập rèn luyện kĩ năng. P19 Phụ lục 4: Các phiếu đánh giá và các bài kiểm tra.

P33 Phụ lục 5: Các thẻ bỏ túi dùng trong quá trình rèn luyện kĩ năng cho SV. P36 4 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Đọc là 1. ĐHSP Đại học Sư phạm 2. GV Giáo viên 3.

GgV Giảng viên 4. HS Học sinh 5. KTNN Kĩ thuật nông nghiệp 6. NXB Nhà xuất bản 7.

PPDH Phương pháp dạy học 8. SGK Sách giáo khoa 9. STN Sau thực nghiệm 10. SV Sinh viên 11.

THPT Trung học phổ thông 12. TTN Trước thực nghiệm 5 6 DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ TRANG STT SỐ HIỆU NỘI DUNG 1.1 Các kĩ năng thành phần và hành động cấu thành kĩ năng 34 tương ứng của kĩ năng xây dựng câu hỏi và kĩ năng sử dụng câu hỏi 2.2 Kết quả điều tra về hiểu biết lí thuyết và kĩ năng xây 44 dựng câu hỏi của GV trong dạy học Sinh học 3.3 Kết quả điều tra về hiểu biết lí thuyết và kĩ năng sử dụng 46 câu hỏi của GV để dạy học Sinh học 4.4 Kết quả điều tra GV đánh giá kĩ năng xây dựng và sử 48 dụng câu hỏi 5.5 Kết quả điều tra về khó khăn và mong muốn của GV 50 trong việc nâng cao kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi 6.6 Kết quả điều tra về hiểu biết lí thuyết và khả năng vận 54 dụng lí thuyết để xây dựng và sử dụng câu hỏi của SV 7.7 Kết quả điều tra SV tự đánh giá kĩ năng xây dựng và sử 54 dụng câu hỏi 8.8 Kết quả điều tra về khó khăn và mong muốn của SV 56 trong việc nâng cao kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi 9.1 Khung chương trình các học phần PPDH Sinh học và cơ P10 hội rèn luyện kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi cho SV 10.2 Nội dung các thành phần kiến thức trong bài 3. Thoát P16 hơi nước, Sinh học 11 11.3 Ví dụ xây dựng câu hỏi mã hóa thông tin từ kênh chữ 74 theo các mức nhận thức 7 12.4 Ví dụ thiết kế câu hỏi từ kênh hình 76 13.5 Ví dụ về mối quan hệ giữa xác định mục tiêu, nôi dung 80 bài học với khả năng mã hóa và diễn đạt khả năng mã hóa thành câu hỏi 14.6 Nội dung các bước rèn luyện tương ứng với hoạt động 82 của GgV và SV 15.7 Bảng tham khảo các động từ với các mức độ của câu hỏi 91 16.8 Nội dung các bước rèn luyện tương ứng với hoạt động 114 của GgV và SV 17.1 Quy trình xây dựng câu hỏi 62 18.2 Mối quan hệ giữa xây dựng câu hỏi với xác định mục 79 tiêu, phân tích nội dung và kiểm tra đánh giá bài học 19.3 Quy trình rèn luyện kĩ năng xây dựng câu hỏi cho SV 81 (Quy trình xuôi) 20.4 Quy trình rèn luyện SV kĩ năng tự xây dựng câu hỏi 85 (Quy trình ngược) 21.5 Quy trình sử dụng câu hỏi trong dạy học Sinh học 104 22.6 Quy trình rèn luyện kĩ năng sử dụng câu hỏi cho SV 114 23.7 Mối quan hệ giữa xây dựng câu hỏi với sử dụng câu hỏi 120 trong quá trình dạy học 24.1 Khái lược quá trình thực hiện đánh giá kĩ năng xây dựng 122 và sử dụng câu hỏi của SV 25.2 Cách chọn mẫu trong thực nghiệm đại diện 124 26.3 Phiếu đánh giá kĩ năng xây dựng câu hỏi của SV 125 27.4 Phiếu đánh giá kĩ năng sử dụng câu hỏi của SV 126 8 28.5 Phiếu đánh giá kĩ năng giảng bài (thực hiện bài dạy) của 128 SV (tổng hợp kĩ năng xây dựng và sử dụng câu hỏi) 29.6 Tổng hợp kết quả GgV đánh giá kĩ năng xây dựng câu 130 hỏi của SV 30.7 Bảng kiểm định Khi-bình phương (Chi-square test) sự sai 131 khác giữa các mức độ của kĩ năng xây dựng câu hỏi TTN và STN (GgV đánh giá) 31.8 Tổng hợp kết quả SV tự đánh giá kĩ năng xây dựng câu 133 hỏi 32.9 Bảng kiểm định Khi-bình phương sự sai khác giữa các 133 mức độ của kĩ năng xây dựng câu hỏi TTN và STN (SV tự đánh giá) 33.10 Tổng hợp kết quả GgV đánh giá kĩ năng sử dụng câu hỏi 135 của SV 34.11 Bảng kiểm định Khi-bình phương sự sai khác giữa các 135 mức độ của kĩ năng sử dụng câu hỏi TTN và STN (GgV đánh giá) 35.12 Tổng hợp kết quả SV tự đánh giá kĩ năng sử dụng câu hỏi 137 36.13 Bảng kiểm định Khi-bình phương sự sai khác giữa các 138 mức độ của kĩ năng sử dụng câu hỏi TTN và STN (SV tự đánh giá) 37.14 Tổng hợp kết quả GgV đánh giá kĩ năng sử dụng câu hỏi 140 của mẫu SV đại diện 38.15 Bảng kiểm định Khi-bình phương sự sai khác giữa các 141 mức độ của kĩ năng giảng bài TTN và STN (GgV đánh giá) 39.16 Tổng hợp kết quả SV tự đánh giá kĩ năng giảng bài 142 40.17 Bảng kiểm định Khi-bình phương sự sai khác giữa các 142 9 mức độ của kĩ năng giảng bài TTN và STN (SV tự đánh giá) 41.1 So sánh về kỹ năng xây dựng câu hỏi trước và sau thực 132 nghiệm theo từng khóa (GgV đánh giá) 42.2 So sánh về kỹ năng xây dựng câu hỏi trước và sau thực 132 nghiệm tổng hợp của 3 khóa (GgV đánh giá) 43.3 So sánh về kỹ năng xây dựng câu hỏi trước và sau thực 133 nghiệm (SV tự đánh giá) 44.4 So sánh về kỹ năng xây dựng câu hỏi trước và sau thực 134 nghiệm tổng hợp của 3 khóa (SV tự đánh giá) 45.5 So sánh về kỹ năng sử dụng câu hỏi trước và sau thực 136 nghiệm theo từng năm (GgV đánh giá) 46.6 So sánh về kỹ năng sử dụng câu hỏi trước và sau thực 136 nghiệm tổng hợp của 3 khóa (GgV đánh giá) 47.7 So sánh về kỹ năng sử dụng câu hỏi trước và sau thực 138 nghiệm theo từng năm (SV tự đánh giá) 48.8 So sánh về kỹ năng sử dụng câu hỏi trước và sau thực 138 nghiệm tổng hợp của 3 khóa (SV tự đánh giá) 49.9 So sánh về kỹ năng thực hành giảng trước và sau thực 141 nghiệm với 30 SV đại diện của 3 khóa (GgV đánh giá) 50.10 So sánh về kỹ năng giảng bài trước và sau thực nghiệm 143 tổng hợp các khóa (SV tự đánh giá) 10 PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU I.