Luận án quân và dân khu v chống phá bình định lấn chiếm trong kháng chiến chống

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM VŨ BÌNH TUYỂN QUÂN VÀ DÂN KHU V CHỐNG PHÁ BÌNH ĐỊNH LẤN CHIẾM TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ GIAI ĐOẠN 1973 - 1975 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ HÀ NỘI, NĂM 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN LỊCH SỬ QUÂN SỰ VIỆT NAM VŨ BÌNH TUYỂN QUÂN VÀ DÂN KHU V CHỐNG PHÁ BÌNH ĐỊNH LẤN CHIẾM TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ GIAI ĐOẠN 1973 - 1975 Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9 22 90 13 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS, TS Nguyễn Xuân Tú 2. TS Nguyễn Văn Lượng HÀ NỘI, NĂM 2021 DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Ban chấp hành BCH 2 Bình định lấn chiếm BĐLC 3 Chính quyền Sài Gòn CQSG 4 Chính trị quốc gia CTQG 5 Đồng bằng ven biển ĐBVB 6 Lực lượng cách mạng LLCM 7 Lực lượng vũ trang LLVT 8 Mặt trận Tây Nguyên MTTN 9 Nhà xuất bản Nxb 10 Quân đội nhân dân QĐND 11 Quân đội Sài Gòn QĐSG 12 Quân Giải phóng QGP 13 Xã hội chủ nghĩa XHCN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Khu V là mảnh đất có truyền thống yêu nước và cách mạng.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, mặc dù phải chịu bao tổn thất của chiến tranh, nhưng quân và dân Khu V vẫn kiên cường bám trụ, đánh địch để giữ đất, giữ dân. Càng trong gian khổ của chiến tranh, bản lĩnh, ý chí kiên cường, sức sáng tạo của quân và dân Khu V càng được thể hiện rõ. Mặc dù Hiệp định Paris được kí kết (27/01/1973), nhưng Mỹ và chính quyền, QĐSG vẫn thực hiện kế hoạch BĐLC được vạch ra từ trước, mở các cuộc hành quân “tràn ngập lãnh thổ” nhằm xóa thế “da báo” tiến tới bình định toàn bộ miền Nam. Ở Khu V, từ ngày 28/01/1973, QĐSG mở nhiều cuộc hành quân càn quét lấn chiếm quy mô cấp tiểu đoàn, trung đoàn; kết hợp giữa lấn chiếm phía trước với ổn định và củng cố phía sau, đồng thời sử dụng các biện pháp về chính trị, kinh tế, văn hóa để kìm kẹp nhân dân trong vùng kiểm soát.

Với thủ đoạn lấn chiếm có trọng điểm nên mật độ phi pháo, bom đạn ở một số khu vực còn ác liệt hơn trong giai đoạn quân Mỹ có mặt trên chiến trường miền Nam. Những âm mưu, thủ đoạn và hoạt động BĐLC của Mỹ và chính quyền, QĐSG làm cho quân và dân Khu V chịu nhiều tổn thất. Trước những khó khăn trong giai đoạn mới đã xuất hiện tư tưởng “hữu” khuynh trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, làm cho thế tiến công của Khu V bị chững lại trong nửa đầu năm 1973. Nhân cơ hội đó, QĐSG thực hiện thủ đoạn “hòa hợp” ở nơi này nhưng lại tập trung lực lượng lấn chiếm ở nơi khác, thậm chí có nơi chúng đã lấn chiếm cả vào vùng giải phóng.

Thực tiễn trên đã đặt ra cho Khu V phải có chủ trương và biện pháp để chặn đứng các hoạt động BĐLC của chính quyền và QĐSG. Sau khi quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ 21 của BCH Trung ương Đảng (7/1973), Khu ủy Khu V đã chủ trương: Ra sức đánh bại BĐLC 2 của địch, giành dân, giữ dân, mở rộng quyền làm chủ, phát triển thực lực cách mạng. Từ đây, phong trào cách mạng Khu V có bước chuyển mình, từ phòng giữ chuyển sang chủ động phản công và tiến công địch. Đến cuối năm 1974, đầu năm 1975, kế hoạch BĐLC của chính quyền và QĐSG đã cơ bản bị thất bại.

Đây là thời cơ thuận lợi cho quân và dân Khu V nổi dậy phá hệ thống bình định của địch, giải phóng toàn Khu, mở đầu cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Thực tiễn quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC trong giai đoạn 1973 - 1975 quyết liệt, phức tạp, có cả những thắng lợi to lớn và những sai lầm, tổn thất, nhưng cho đến nay vẫn chưa có công trình khoa học nào trực tiếp nghiên cứu vấn đề này một cách hệ thống, toàn diện, chuyên sâu. Vì vậy cần có một công trình độc lập để nghiên cứu, đánh giá về quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC khách quan, toàn diện, thấy được cả những ưu điểm, hạn chế từ nhận thức về địch, chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng đến chỉ đạo hoạt động thực tiễn, kết quả chống phá BĐLC và rút ra những kinh nghiệm lịch sử, có thể tham khảo vận dụng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Đó là những lý do cơ bản để nghiên cứu sinh chọn chủ đề “Quân và dân Khu V chống phá bình định lấn chiếm trong kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1973 - 1975” làm đề tài luận án tiến sĩ Lịch sử của mình.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Làm rõ quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC của Mỹ và chính quyền, QĐSG giai đoạn 1973 - 1975; trên cơ sở đó nhận xét ưu, khuyết điểm và đúc rút những kinh nghiệm lịch sử có thể vận dụng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án 3 Phân tích những yếu tố tác động đến quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC Trình bày quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC giai đoạn 1973 - 1975 Nhận xét ưu điểm, hạn chế và đúc rút một số kinh nghiệm của quân và dân Khu V chống phá BĐLC, hướng vận dụng của kinh nghiệm trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3.

Đối tượng Quân và dân Khu V chống phá BĐLC của Mỹ và chính quyền, QĐSG giai đoạn 1973 - 1975. Phạm vi Về nội dung: Luận án trình bày những hoạt động của quân và dân Khu V chống phá BĐLC trên các lĩnh vực: quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, trong đó chủ yếu tập trung vào hoạt động quân sự. Về thời gian: Luận án nghiên cứu trong khoảng thời gian từ ngày 28/01/1973 đến ngày 03/4/1975. Tuy nhiên, để bảo đảm tính hệ thống của vấn đề nghiên cứu và triển khai các yếu tố tác động, luận án có đề cập đến một số nội dung liên quan trước tháng 1/1973 và sau 3/4/1975.

Về không gian: Luận án nghiên cứu trong phạm vi chiến trường Khu V bao gồm 9 tỉnh: Quảng Đà, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Luận án nghiên cứu dựa trên những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối và nghệ thuật quân sự của Đảng. Phương pháp nghiên cứu Luận án sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic cùng với một số phương pháp khác như: phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh.

Trong đó sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic là chủ yếu. Nguồn tư liệu Những văn kiện, tài liệu gốc của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; các công trình nghiên cứu, tổng kết liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những tài liệu nghiên cứu về địch trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (1954 - 1975). Các công trình lịch sử, tổng kết chiến tranh nhân dân ở địa phương và các đơn vị trên địa bàn Quân khu 5 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, bao gồm: Quân khu 5, MTTN (Quân đoàn 3); các sư đoàn, trung đoàn, các tỉnh, huyện.

Các công trình, đề tài, luận án, luận văn trong nước và nước ngoài; các bài viết đăng trên các tạp chí khoa học chuyên ngành, hồi kí của các tướng lĩnh, cựu chiến binh đã từng tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đóng góp mới của luận án Góp phần phục dựng một cách khách quan quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC trong kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1973 - 1975. Đưa ra những nhận xét, đánh giá và đúc kết một số kinh nghiệm từ quá trình quân và dân Khu V chống phá BĐLC trong kháng chiến chống Mỹ giai đoạn 1973 - 1975 để vận dụng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Góp thêm tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy về lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Kết cấu của luận án Gồm: Mở đầu, Nội dung (4 chương), Kết luận, Danh mục các bài viết của tác giả được công bố liên quan đến đề tài luận án, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục. 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình của tác giả nước ngoài Viết về cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài (chủ yếu là Mỹ).

Nội dung các công trình đó đã đề cập tới nhiều vấn đề: quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội… trong đó có hoạt động bình định, BĐLC của Mỹ và chính quyền, QĐSG; sự chống lại của QGP và nhân dân miền Nam Việt Nam. Cuốn sách: Robet Thompson (1966), Defeating communist insurgency (Đánh bại sự nổi dậy của cộng sản) [156]. Nội dung cơ bản của cuốn sách đề cập đến vấn đề chống nổi dậy dựa trên kinh nghiệm của tác giả ở Malaysia từ năm 1948 đến năm 1960 và ba năm rưỡi ở miền Nam Việt Nam từ năm 1961- 1965. Tác giả đi sâu phân tích, lý giải vì sao các lực lượng du kích cộng sản, với trang bị thô sơ nghèo nàn, lại có thể làm kiệt sức và gây nỗi kinh hoàng cho một quân đội chính quy quy mô lớn.

Thompson còn chỉ ra cách thức để ngăn chặn các lực lượng du kích mà không phải tổn thất lớn về con người, tiền của, vật chất nhưng lại có thể làm giảm hoạt động, cô lập quân du kích và đánh bại sự nổi dậy - đó chính là phải tiêu diệt các tổ chức chính trị cơ sở của cộng sản. Đây là bài học kinh nghiệm của tác giả rút ra từ cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam và Malaysia. Thông qua cuốn sách này ta thấy đối phương rất coi trọng vai trò của làng, xã trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Vì vậy, đề tài nghiên cứu cần thấy rõ và khai thác toàn diện về cuộc “chiến tranh làng xã” của Mỹ và chính quyền, QĐSG cũng như những hoạt động của LLCM ở nông thôn trong việc chống phá bình định.