Luận án: Nghiên cứu tật khúc xạ và mô hình can thiệp ở học sinh THCS Đà Nẵng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ HOÀNG HỮU KHÔI NGHIÊN CỨU TẬT KHÚC XẠ VÀ MÔ HÌNH CAN THIỆP Ở HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ HOÀNG HỮU KHÔI NGHIÊN CỨU TẬT KHÚC XẠ VÀ MÔ HÌNH CAN THIỆP Ở HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Chuyên ngành : Y TẾ CÔNG CỘNG Mã số : 62 72 03 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. HOÀNG NGỌC CHƢƠNG HUẾ, 2017 Lời Cảm Ơn Để hoàn thành luận án này, tôi xin chân thành cảm ơn Đại học Huế, Ban Giám hiệu, Phòng Đào tào Sau đại học Trường Đại học Y Dược Huế đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu. Tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Võ Văn Thắng, PGS.TS Hoàng Ngọc Chương là những người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, ngày đêm trăn trở cùng tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô, các giảng viên, nhân viên khoa Y tế Công cộng và Bộ môn Mắt Trường Đại học Y Dược Huế, đã giúp đỡ tôi tận tình, chu đáo trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

Tôi xin cám ơn Ban giám hiệu, các bạn đồng nghiệp tại Trường Đại học Kỹ thuật Y-Dược Đà Nẵng đã tạo mọi điều kiện cho tôi được học tập và hoàn thành luận án. Đặc biệt tôi xin chân thành cám ơn lãnh đạo phòng Giáo dục quận Hải Châu, phòng giáo dục huyện Hòa Vang thành phố Đà Nẵng, BGĐ Bệnh Viện Mắt Đà Nẵng, Trung tâm Y tế dự phòng Đà Nẵng và Ban Giám hiệu cùng thầy cô giáo, quý vị phụ huynh và các em học sinh các trường Trung học Cơ sở: Tây Sơn, Trần Quang Khải, Trưng Vương, Nguyễn Phú Hường đã hợp tác, giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu. Cuối cùng, xin được gửi tấm lòng ân tình tới vợ và các con tôi, nơi hàng ngày tôi nhận được sự cảm thông, chia sẻ, giúp đỡ và mong mỏi cho tôi hoàn thành công trình này. Tác giả luận án HOÀNG HỮU KHÔI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, các kết quả trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu có điều gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Tác giả luận án Hoàng Hữu Khôi MỤC LỤC Trang ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Khái niệm tật khúc xạ. Định nghĩa tật khúc xạ. Chẩn đoán tật khúc xạ. Phân loại tật khúc xạ.

Nguyên nhân tật khúc xạ. Điều trị tật khúc xạ. Dịch tễ học tật khúc xạ ở học sinh trung học cơ sở. Trên thế giới.

Các yếu tố liên quan đến tật khúc xạ ở học sinh trung học cơ sở. Yếu tố liên quan có tính chất di truyền. Các yếu tố liên quan đến môi trường, điều kiện vệ sinh trường học và thực hiện vệ sinh trong học tập. Hành vi sức khỏe và truyền thông thay đổi hành vi.

Định nghĩa hành vi sức khỏe. Các mô hình cơ bản về thay đổi hành vi. Truyền thông thay đổi hành vi. Các mô hình và giải pháp trên thế giới và ở Việt Nam.

Trên thế giới. Mô hình giải pháp học đường ở Việt Nam. Vài nét về địa phương nghiên cứu. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu. Biến số nghiên cứu.

Các bước tiến hành nghiên cứu. Xử lý và phân tích số liệu. Kỹ thuật hạn chế sai số. Hạn chế của nghiên cứu.

Đạo đức nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng và một số yếu tố nguy cơ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Tỷ lệ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng. Thực trạng hành vi của học sinh và điều kiện vệ sinh học đường tại thành phố Đà Nẵng. Các yếu tố liên quan đến tật khúc xạ học sinh THCS. Xây dựng mô hình, tiến hành và đánh giá các kết quả can thiệp tại một số trường THCS thành phố Đà Nẵng.

Xây dựng mô hình, tiến hành các giải pháp can thiệp. Các giải pháp can thiệp đã tiến hành. Đánh giá hiệu quả can thiệp. Thực trạng và một số yếu tố nguy cơ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng. Thực trạng hành vi của học sinh và điều kiện vệ sinh học đường tại thành phố Đà Nẵng. Các yếu tố liên quan đến tật khúc xạ học sinh THCS.Xây dựng mô hình, tiến hành và đánh giá các giải pháp can thiệp tại một số trường THCS thành phố Đà Nẵng.

Xây dựng mô hình giải pháp can thiệp. Đánh giá hiệu quả can thiệp. Những điểm mới của nghiên cứu.137 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Trang  BẢNG Bảng 2. Cỡ mẫu cần chọn từng trường.

Cỡ mẫu cần chọn từng khối lớp của các trường. Phân bố tỷ lệ học sinh khám theo giới. Phân bố tỷ lệ học sinh khám theo trường. Phân bố tỷ lệ khám theo địa dư.

Tỷ lệ hiện mắc tật khúc xạ ở học sinh THCS. Phân bố tỷ lệ mắc các loại tật khúc xạ. Tỷ lệ mắc tật khúc xạ theo giới tính. Tỷ lệ tật khúc xạ theo trường.

Tỷ lệ tật khúc xạ theo địa dư. Phân bố tỷ lệ học sinh bị tật khúc xạ theo thời điểm phát hiện. Tỷ lệ TKX của nhóm can thiệp và nhóm không can thiệp. Phân bố tỷ lệ HS bị tật khúc xạ theo mắt.

Mức độ tật khúc xạ (cận thị). Mức độ tật khúc xạ (viễn thị). Mức độ tật khúc xạ (loạn thị). Phân bố tỷ lệ hành vi của học sinh.

Hành vi của học sinh trước can thiệp. Hệ số chiếu sáng tự nhiên trung bình tại các trường. Cường độ chiếu sáng trung bình tại các trường THCS (Lux). Hiệu số chiều cao bàn ghế trung bình tại các trường THCS (cm).

Diện tích bình quân của các trường trên 1 học sinh (m2). Mối liên quan giữa hành vi của học sinh với tỷ lệ mắc tật khúc xạ. Mối liên quan giữa hành vi với tỷ lệ tật khúc xạ của học sinh. Các hành vi liên quan đến tỷ lệ tật khúc xạ của học sinh (mô hình hồi quy logistic đa biến).

Mối liên quan giữa hệ số chiếu sáng tự nhiên và tật khúc xạ. Mối liên quan giữa cường độ chiếu sáng và tật khúc xạ. Mối liên quan giữa diện tích ngôi trường với tật khúc xạ học sinh. Mối liên quan giữa tiền sử gia đình với tật khúc xạ học sinh.

Mối liên quan giữa đau mỏi mắt sau giờ học và tật khúc xạ. Hoạt động nâng cao năng lực. Kết quả can thiệp về truyền thông trực tiếp tại 2 trường can thiệp. Kết quả can thiệp về truyền thông gián tiếp tại 2 trường can thiệp.

Kết quả can thiệp cải thiện điều kiện vệ sinh lớp học tại 2 trường can thiệp. Kết quả hỗ trợ can thiệp y tế. Hành vi của học sinh sau can thiệp. So sánh tỷ lệ thay đổi hành vi của nhóm can thiệp và nhóm không can thiệp, trước và sau can thiệp.

Thay đổi về cường độ ánh sáng lớp học trước và sau can thiệp. Thay đổi về hiệu số bàn ghế của lớp học trước và sau can thiệp. Phân bố tỷ lệ học sinh bị tật khúc xạ theo thời điểm phát hiện sau can thiệp. So sánh tỷ lệ tật khúc xạ trước và sau can thiệp của nhóm can thiệp 98 Bảng 3.

So sánh tỷ lệ tật khúc xạ của nhóm không can thiệp tại thời điểm điều tra ngang và thời điểm sau 2 năm. So sánh tỷ lệ tật khúc xạ của nhóm can thiệp và nhóm không can thiệp sau can thiệp. Tỷ lệ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng và một số nghiên cứu khác ở Việt Nam. Tỷ lệ tật khúc xạ ở học sinh THCS thành phố Đà Nẵng và một số nghiên cứu khác trên Thế giới.

Tỷ lệ mắc tật khúc xạ ở học sinh THCS. Tỷ lệ tật khúc xạ học sinh theo khối lớp. Tỷ lệ tật khúc xạ theo địa dư. So sánh tỷ lệ tật khúc xạ trước và sau can thiệp.99 DANH MỤC CÁC SƠ Tra Sơ đồ 1.

Mô hình BASNEF khuynh hướng thay đổi hành vi và các yếu tố có thể tác động đến thay đổi hành vi. Mô hình Precede và Proceed. Truyền thông – giáo dục sức khỏe. Thiết kế nghiên cứu.

Khung lý thuyết nghiên cứu. Khung lý thuyết cho nghiên cứu can thiệp cụ thể. Lý thuyết chuyển đổi hành vi. Mô hình truyền thông thay đổi hành vi.

Mô hình cải thiện điều kiện vệ sinh học đường dựa vào sự huy động nguồn lực của trường học và gia đình học sinh. Mô hình can thiệp y tế sử dụng hỗ trợ kỹ thuật thích hợp với cộng đồng. 89 DANH MỤC CÁC Tra Hình 1. Mắt bình thường.

Mắt cận thị. Mắt viễn thị. Mắt loạn thị. Học sinh Trung Quốc viết bài với giá đỡ chống tật khúc xạ.

Học sinh Trung Quốc đọc bài với giá đỡ chống tật khúc xạ. Giá đỡ chống cận thị Ali. Học sinh ngồi học với giá đỡ Ali. Bản đồ hành chính thành phố Đà Nẵng.

Hướng dẫn bấm huyệt, thư giãn mắt.