Luận án tiến sĩ: Khả năng sinh sản bò lai Brahman và sức sản xuất thịt con tại Quang Ngai - Nguyễn Thị Mỹ Linh, Đại học Huế

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN THỊ MỸ LINH KHẢ NĂNG SINH SẢN CỦA BÒ CÁI LAI BRAHMAN ĐƯỢC PHỐI GIỐNG DROUGHTMASTER, CHAROLAIS, RED ANGUS VÀ SỨC SẢN XUẤT THỊT CỦA ĐỜI CON NUÔI TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHĂN NUÔI HUẾ - 2021 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN THỊ MỸ LINH KHẢ NĂNG SINH SẢN CỦA BÒ CÁI LAI BRAHMAN ĐƯỢC PHỐI GIỐNG DROUGHTMASTER, CHAROLAIS, RED ANGUS VÀ SỨC SẢN XUẤT THỊT CỦA ĐỜI CON NUÔI TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI Ngành: Chăn nuôi Mã số: 9620105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHĂN NUÔI Người hướng dẫn khoa học: GS. LÊ ĐÌNH PHÙNG PGS. ĐINH VĂN DŨNG HUẾ - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Lê Đình Phùng và PGS.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực, chính xác. Số liệu nghiên cứu năng suất thịt của các tổ hợp bò lai có sự hỗ trợ một phần của đề tài cấp Đại học Huế (DHH2019-02-122) do PGS. Nguyễn Xuân Bả làm chủ nhiệm và bản thân tôi là thành viên. Mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận án này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án này đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Mỹ Linh ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ từ nhiều cá nhân và tổ chức. Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới GS. Lê Đình Phùng và PGS. Đinh Văn Dũng, hai Thầy hướng dẫn khoa học, đã luôn sát sao, đầy trách nhiệm, tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn các quý lãnh đạo trường Cao đẳng Kinh tế-Kỹ thuật Quảng Nam đã tạo điều kiện tốt nhất về kinh phí, thời gian cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Ban Chủ nhiệm Khoa Chăn nuôi Thú y, Phòng Đào tạo và Công tác sinh viên, quý Thầy Cô giáo Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô giáo Phòng thí nghiệm khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế đã luôn tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình phân tích chất lượng thịt bò. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới quý cơ quan Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, anh Lê Xuân Thuyền và quý Thầy Cô, các bạn sinh viên trong nhóm nghiên cứu đã tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện các nghiên cứu.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn toàn thể gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt, luôn giúp đỡ và động viên để tôi hoàn thành luận án này. Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2022 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Mỹ Linh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC HÌNH. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu tổng quát.

Mục tiêu cụ thể. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI BÒ THỊT Ở VIỆT NAM. Tổng đàn và sự phân bố. Phương thức chăn nuôi.

Thuận lợi và khó khăn. LAI GIỐNG VÀ ƯU THẾ LAI. Khái niệm về lai giống và ưu thế lai. Các loại ưu thế lai.

Cơ sở di truyền của ưu thế lai. Một số phương pháp lai bò phổ biến. NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA BÒ CÁI VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG. Một số chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh sản của bò.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bò. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG THỊT BÒ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG. Một số chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng và năng suất thịt. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất thịt.

Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng thịt. Một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thịt. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG LAI GIỐNG ĐỂ NÂNG CAO SỨC SẢN XUẤT CỦA BÒ TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM. Tình hình nghiên cứu trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp nghiên cứu nội dung 1: Đánh giá hiện trạng chăn nuôi bò thịt tại tỉnh Quảng Ngãi. Phương pháp nghiên cứu nội dung 2: Đánh giá năng suất sinh sản của bò cái Lai Brahman phối giống bò Charolais, Droughtmaster và Red Angus nuôi trong nông hộ tại tỉnh Quảng Ngãi. Phương pháp nghiên cứu nội dung 3: Khả năng sinh trưởng của các tổ hợp bò lai Charolais × Lai Brahman, Droughtmaster × Lai Brahman và Red Angus × Lai Brahman từ sơ sinh đến 18 tháng tuổi nuôi trong nông hộ tại tỉnh Quảng Ngãi. Phương pháp nghiên cứu nội dung 4: Đánh giá tăng khối lượng, năng suất và chất lượng thịt của các tổ hợp bò lai Charolais × Lai Brahman, Droughtmaster × Lai Brahman và Red Angus × Lai Brahman nuôi vỗ béo từ 18 đến 21 tháng tuổi tại tỉnh Quảng Ngãi.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. HIỆN TRẠNG CHĂN NUÔI BÒ THỊT TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI. Đặc điểm nguồn lực của các nông hộ. Quy mô, cơ cấu tuổi và cơ cấu giống của đàn bò.

Quản lý, chăm sóc và phương thức nuôi dưỡng đàn bò. Loại thức ăn sử dụng cho bò. Năng suất sinh sản của đàn bò cái Lai Brahman phối đực giống Brahman. Khả năng sinh trưởng của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman từ sơ sinh đến 18 tháng tuổi.

NĂNG SUẤT SINH SẢN CỦA BÒ CÁI LAI BRAHMAN PHỐI GIỐNG BÒ CHAROLAIS, DROUGHTMASTER VÀ RED ANGUS NUÔI TRONG NÔNG HỘ TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI. Loại và lượng thức ăn sử dụng cho bò cái Lai Brahman ở các giai đoạn mang thai và nuôi con. Năng suất sinh sản. KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG CỦA CÁC TỔ HỢP BÒ LAI CHAROLAIS × LAI BRAHMAN, DROUGHTMASTER × LAI BRAHMAN VÀ RED ANGUS × LAI BRAHMAN TỪ SƠ SINH ĐẾN 18 THÁNG TUỔI NUÔI TRONG NÔNG HỘ TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI.

Lượng thức ăn ăn vào. Khả năng sinh trưởng. TĂNG KHỐI LƯỢNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THỊT CỦA CÁC TỔ HỢP BÒ LAI CHAROLAIS × LAI BRAHMAN, DROUGHTMASTER × LAI BRAHMAN VÀ RED ANGUS × LAI BRAHMAN NUÔI VỖ BÉO TỪ 18 ĐẾN 21 THÁNG TUỔI TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI. Lượng thức ăn ăn vào và tăng khối lượng.

Năng suất và thành phần thân thịt. Chất lượng thịt. Hiệu quả kinh tế. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .115 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ VÀ CHẤP NHẬN XUẤT BẢN CỦA LUẬN ÁN .116 TÀI LIỆU THAM KHẢO .144 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT a* Độ vàng b* Độ đỏ BBB Blanc - Blue - Belgium CP Curde protein (Protein thô) CSDT Chỉ số dài thân CSKL Chỉ số khối lượng CSTM Chỉ số tròn mình CV Cao vây cs Cộng sự DFD Dark, firm, dry (sẫm màu, cứng, khô) DM Dry matter (Vật chất khô) DTC Dài thân chéo HSCH TĂ Hệ số chuyển hóa thức ăn IMF Intramuscular fat (Mỡ trong cơ thăn) KLGM Khối lượng giết mổ L* Độ sáng LW Live weight (Khối lượng cơ thể) Max Giá trị lớn nhất ME Metabolisable energy (Năng lượng trao đổi) Min Giá trị nhỏ nhất n Số lượng mẫu NT Nghiệm thức pH1 Giá trị pH sau 1 giờ giết mổ pH12 Giá trị pH sau 12 giờ giết mổ pH24 Giá trị pH sau 24 giờ giết mổ pH48 Giá trị pH sau 48 giờ giết mổ PSE Pale, Soft, Exudative (nhạt màu, nhiều nước, nhão) SD Standard deviation (Độ lệch tiêu chuẩn) TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TKL Tăng khối lượng VN Vòng ngực vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Phân bố đàn bò (con) theo vùng sinh thái giai đoạn 2015 – 2019. Phân bố sản lượng thịt bò (tấn) theo vùng sinh thái giai đoạn 2015 – 2019. Hệ số di truyền của một số tính trạng sinh sản. Một số mô hình ảnh hưởng cố định hàm hồi quy phi tuyến tính.

Kết quả một số nghiên cứu sử dụng hàm hồi quy. Hệ số di truyền của các tính trạng sinh trưởng và năng suất thịt của bò. Hệ số di truyền của các tính trạng chất lượng thịt bò. Vật chất khô, protein thô và năng lượng trao đổi của các loại thức ăn được nông hộ sử dụng cho bò cái Lai Brahman.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm nội dung 4. Thành phần hóa học của các loại thức ăn dùng trong thí nghiệm. Tỷ lệ phối trộn, và giá trị dinh dưỡng của hỗn hợp thức ăn. Đặc điểm nguồn lực các hộ điều tra.

Qui mô, cơ cấu theo tuổi và giống của đàn bò của các hộ điều tra. Quản lý chăm sóc và nuôi dưỡng đàn bò của các hộ điều tra. Các loại thức ăn sử dụng cho bò của các hộ điều tra. Năng suất sinh sản của đàn bò cái Lai Brahman phối giống đực Brahman.

Khối lượng tích lũy (kg) của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman qua các tháng tuổi. Vòng ngực (cm) của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman qua các tháng tuổi. Dài thân chéo (cm) của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman qua các tháng tuổi. Cao vây (cm) của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman qua các tháng tuổi.

Chỉ số cấu tạo thể hình (%) của tổ hợp bò lai Brahman × Lai Brahman qua các tháng tuổi. Loại thức ăn và tỷ lệ hộ (%) sử dụng làm thức ăn cho bò cái Lai Brahman khi phối giống đực Charolais, Droughtmaster và Red Angus. Lượng thức ăn ăn vào/ngày theo giai đoạn mang thai và nuôi con của bò cái Lai Brahman khi phối giống đực Charolais, Droughtmaster và Red Angus. Năng suất sinh sản của bò cái Lai Brahman khi phối giống đực Charolais, Droughtmaster và Red Angus.

Lượng thức ăn ăn vào/ngày của các tổ hợp bò lai giữa đực Charolais, Droughtmaster và Red Angus với cái Lai Brahman qua các giai đoạn tuổi .