Luận án đặc điểm lâm học rừng tự nhiên nghèo Bình Thuận - Đỗ Văn Thông, ĐH Nông Lâm

iii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM -----------o0o----------- ĐỖ VĂN THÔNG ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CỦA RỪNG TỰ NHIÊN NGHÈO TRÊN NHỮNG LẬP ĐỊA KHÁC NHAU Ở TỈNH BÌNH THUẬN Chuyên ngành: Lâm sinh Mã số: 9 62 02 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÂM NGHIỆP TP.HCM– Năm 2019 iv BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM ------------------------ ĐỖ VĂN THÔNG ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC CỦA RỪNG TỰ NHIÊN NGHÈO TRÊN NHỮNG LẬP ĐỊA KHÁC NHAU Ở TỈNH BÌNH THUẬN Chuyên ngành: Lâm sinh Mã số: 9 62 02 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH LÂM SINH Hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Trọng Thịnh 2. Phạm Quang Khánh TP.HCM– Năm 2019 i LÝ LỊCH KHOA HỌC I. LÝ LỊCH SƠ LƢỢC Họ và tên: ĐỖ VĂN THÔNG Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 24-8-1976 Nơi sinh: Hà Nội Quê quán: Ngọc Mỹ - Quốc Oai – Hà Nội Dân tộc: Kinh Đơn vị công tác: Phân viện Điều tra, Quy hoạch rừng Nam Bộ Chức vụ: Phó Phân viện trưởng Chỗ ở hiện nay: số 869 Âu Cơ - Phường Tân Sơn Nhì - Quận Tân Phú - Tp.

Hồ Chí Minh Điện thoại cơ quan: 0283. 8642528 Điện thoại riêng: 0988.896971 E-mail: thongfipi@gmail. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO 1. Đại học: Hệ đào tạo: Chính quy – Dài hạn tập trung Thời gian đào tạo từ 9/1994 đến 5/1999 Nơi học: Đại học Lâm nghiệp Việt Nam Ngành học: Lâm sinh Tên luận văn: Đánh giá hiệu quả của công tác giao đất giao rừng ở Lâm trường Chúc A, tỉnh Hà Tĩnh.

ii Ngày và nơi bảo vệ luận văn: tháng 3/1999 tại ĐH Lâm nghiệp Việt Nam Người hướng dẫn: TS. Lê Sỹ Việt 2. Thạc sĩ: Hình thức đào tạo: Không tập trung Thời gian đào tạo từ 9/2002 đến 12/2005 Nơi học: Đại học Nông Lâm TP.Hồ Chí Minh Ngành học: Lâm học Tên luận văn: Nghiên cứu một số đặc điểm lâm học của trạng thái rừng IIIA1, IIIA2 làm cơ sở đề xuất các giải pháp phục hồi rừng tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước. Ngày và nơi bảo vệ luận văn: tháng 12/2015 tại Trường Đại học Nông Lâm TP.Hồ Chí Minh Người hướng dẫn: PGS.

Nghiên cứu sinh: Hình thức đào tạo: Không tập trung Thời gian đào tạo: Từ 15/12/2014 đến 15/12/2018 Tại: Trường Đại học Nông lâm TP.Hồ Chí Minh Tên luận án: Đặc điểm lâm học của rừng tự nhiên nghèo trên những lập địa khác nhau ở tỉnh Bình Thuận Ngày và nơi bảo vệ: 16/5/2019 tại trường Đại học Nông lâm TP.HCM Người hướng dẫn: 1. Phạm Trọng Thịnh 2. Phạm Quang Khánh iii 4. Trình độ ngoại ngữ: Anh văn tương đương trình B2 khung Châu Âu.

QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Từ 4/2000 Trung tâm Sinh thái và Tài nguyên Lâm Cán bộ Kỹ thuật đến 12/2007 nghiệp thuộc Phân viện Điều tra Quy hoạch rừng Nam Bộ Từ 1/2008 Phòng Khoa học Kỹ thuật thuộc Phân viện Phó Phòng đến 10/2009 Điều tra Quy hoạch rừng Nam Bộ Từ 11/2009 Trung tâm Bản đồ và Cơ sở dữ liệu thuộc Phân Phó Giám đốc đến 12/2010 viện Điều tra Quy hoạch rừng Nam Bộ Trung tâm Từ 1/2011 Phòng Khoa học Kỹ thuật thuộc Phân viện Phó, Phụ trách đến 12/2012 Điều tra Quy hoạch rừng Nam Bộ Phòng Từ 1/2013 Phòng Khoa học Kỹ thuật thuộc Phân viện Trưởng Phòng đến 3/2016 Điều tra Quy hoạch rừng Nam Bộ Từ 4/2016 Phân viện Điều tra, Quy hoạch rừng Nam Bộ Phó Phân viện đến nay trưởng IV CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1. Đỗ Văn Thông, Phạm Trọng Thịnh và Phạm Quang Khánh, 2018. Phân chia lập địa đối với rừng gỗ tự nhiên nghèo ở tỉnh Bình Thuận. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (20), tr.

Kết cấu loài cây gỗ và đa dạng loài cây gỗ của rừng gỗ tự nhiên nghèo trên ba khảm lập địa trong rừng kín thường xanh ẩm nhiệt đới tại tỉnh Bình Thuận. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (21), tr. Sử dụng ảnh vệ tinh (SPOT6) xây dựng bản đồ hiện trạng rừng tỉnh Bình Thuận. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (2), tr.

CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ TRONG THỜI GIAN NCS 1. Đỗ Văn Thông, Trần Huy mạnh, 2017. Chi trả dịch vụ môi trường tỉnh Đồng Nai. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (21), tr.

Đỗ Văn Thông, Phạm Trọng Thịnh, 2017. Sự phụ thuộc của người dân vào tài nguyên đất ngập nước vùng U Minh Hạ và tính dễ tổn thương. Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, (3+4), tr. Kế hoạch hành động REDD+ quốc gia và điều tra rừng quốc gia.

Tài liệu chia sẻ kinh nghiệm về Chương trình đào tạo Điều tra rừng quốc gia và Chương trình REDD+ do Trung tâm Giáo dục và Đào tạo khu vực của Tổ chức hợp tác Lâm nghiệp Châu Á (AFoCO) tổ chức tại Myanmar từ 27/5 đến 02/6/2018, 12 trang. Xây dựng bản đồ rừng ngập mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam. Tài liệu chia sẻ kinh nghiệm tại Hội nghị khoa học quốc tế FORMATH HIROSHIMA 2017 về Quản lý tài nguyên rừng và lập mô hình toán học”do Viện Toán Thống kê Nhật Bản tổ chức từ 12/3 đến 19/3/2017, 16 trang. v LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Đỗ Văn Thông xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. ` Nghiên cứu sinh Đỗ Văn Thông vi LỜI CẢM TẠ Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Khoa Lâm nghiệp Trường Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh đã quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình đào tạo, nghiên cứu xây dựng luận án. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.

Phạm Trọng Thịnh – Phân viện điều tra, quy hoạch rừng Nam Bộ và TS. Phạm Quang Khánh – Hội khoa học đất Việt Nam, những người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo tác giả hoàn thành luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn PGS.TS Phạm Ngọc Nam, PGS. TS Nguyễn Văn Thêm, PGS.TS Viên Ngọc Nam, PGS.TS Phạm Thế Dũng, PGS.Triệu Văn Hùng, PGS.

Nguyễn Kim Lợi, TS. Giang Văn Thắng, TS. Bùi Việt Hải, TS. Lê Bá Toàn, TS.

La Vĩnh Hải Hà, TS.Ngô An, TS. Đinh Quang Diệp, TS.Phạm Thanh Hải, TS.Kiều Tuấn Đạt, TS. Nguyễn Chí Thành, TS. Nguyễn Thành Mến đã góp ý, phản biện nhiều ý kiến quý báu về các seminar kết quả chuyên đề, luận án giúp tác giả hoàn thành và nâng cao chất lượng của luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ, giúp đỡ từ lãnh đạo, các chuyên viên của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Chi cục Kiểm lâm và các đơn vị chủ rừng trên địa bàn tỉnh Bình Thuận; Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Trung Bộ trong hoạt động nghiên cứu, ngoại nghiệp của nghiên tác giả. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Viện Điều tra, Quy hoạch rừng; Phân viện Điều tra, Quy hoạch rừng Nam Bộ đã quan tâm, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả hoàn thành luận án. Cuối cùng tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới tất cả anh em, bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã giúp đỡ cả về tinh thần lẫn vật chất trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. HCM, ngày 16 tháng 6 năm 2019 vii TÓM TẮT Đề tài “Đặc điểm lâm học của rừng gỗ tự nhiên nghèo trên những lập địa khác nhau ở tỉnh Bình Thuận”.

Thời gian nghiên cứu được thực hiện từ năm 2014 – 2018. Mục tiêu của nghiên cứu này là xác định những đặc điểm lâm học cơ bản đối với rừng gỗ tự nhiên nghèo trên những khảm lập địa khác nhau để làm cơ sở cho quản lý rừng và phương thức lâm sinh. Số liệu nghiên cứu bao gồm 60 ô tiêu chuẩn điển hình với kích thước 2.000 m2; trong đó mỗi trạng thái rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới (Rkx) và rừng thưa rụng lá hơi khô nhiệt đới (Rtr) là 30 ô tiêu chuẩn. Điều kiện lập địa được thu thập bao gồm khí hậu, kiểu địa hình và nhóm đất.

Số liệu thu thập trong các trạng thái rừng gỗ tự nhiên nghèo bao gồm thành phần loài cây gỗ, đường kính thân cây ngang ngực, chiều cao toàn thân, tiết diện ngang, thể tích thân, tình trạng tái sinh tự nhiên dưới tán rừng. Các số liệu được phân tích so sánh bằng phương pháp thống kê trong sinh thái quần xã thực vật. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới (Rkx) và rừng thưa rụng lá hơi khô nhiệt đới (Rtr) tại tỉnh Bình Thuận được hình thành trên 43 khảm lập địa khác nhau; trong đó ba khảm lập địa có diện tích lớn nhất là khảm lập địa núi trung bình - chế độ khô ẩm III - nhóm đất đỏ vàng (N2IIIF), khảm lập địa núi thấp - chế độ khô ẩm II - nhóm đất đỏ vàng (N3IIF) và khảm lập địa đồi trung bình - chế độ khô ẩm II - nhóm đất đỏ vàng (Đ2IIF). Kết cấu loài cây gỗ thay đổi tùy theo điều kiện lập địa.

Số loài cây gỗ bắt gặp trong rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rkx và Rtr tương ứng là 106 loài và 86 loài. Mật độ của rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rkx trên khảm lập địa Đ2IIF (674 cây/ha) lớn hơn so với hai khảm lập địa N3IIF (594 cây/ha) và N2IIIF (451 cây/ha). Mật độ của rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rtr trên khảm lập địa N3IIF (866 cây/ha) lớn hơn so với hai khảm lập địa Đ2IIF (855 cây/ha) và N2IIIF (523 cây/ha). Đối với viii rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rkx, tiết diện ngang, trữ lượng gỗ và chỉ số phức tạp về cấu trúc quần thụ nhận giá trị lớn nhất ở khảm lập địa N3IIF (tương ứng 13,3 m2/ha; 67,1 m3/ha; 8,5), thấp nhất ở khảm lập địa N2IIIF (tương ứng 8,3 m2/ha; 39,6 m3/ha; 3,9).

Đối với rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rtr, ba đặc tính kể trên cũng nhận giá trị lớn nhất ở khảm lập địa N3IIF (tương ứng 15,2 m2/ha; 55,0 m3/ha; 5,5), thấp nhất ở khảm lập địa N2IIIF (tương ứng 7,4 m2/ha; 36,6 m3/ha; 2,1). Phân bố số cây theo cấp đường kính và cấp chiều cao trong rừng gỗ tự nhiên nghèo thuộc Rkx và Rtr đều có dạng giảm không đồng đều. Rừng gỗ tự nhiên nghèo trên cả ba khảm lập địa trong hai kiểu rừng này đều tồn tại các loài cây gỗ thuộc 8 nhóm gỗ từ I – VIII. Rừng gỗ tự nhiên nghèo trên ba khảm lập địa đều có khả năng tái sinh tự nhiên khá tốt.