Luận án tiến sĩ về kế toán quản trị chi phí trong chế biến gỗ - Lê Văn Tân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN LÊ VĂN TÂN NGHIÊN CỨU KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN GỖ KHU VỰC NAM TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KẾ TOÁN HÀ NỘI – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN LÊ VĂN TÂN NGHIÊN CỨU KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN GỖ KHU VỰC NAM TRUNG BỘ Chuyên ngành: Kế toán, kiểm toán và phân tích Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: GS. Đặng Thị Loan HÀ NỘI – 2021 i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày 01 tháng 12 năm 2021 Tác giả luận án Lê Văn Tân ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Lãnh đạo và các giảng viên của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Viện Kế toán – Kiểm toán đã giảng dạy các học phần trong chương trình đào tạo nghiên cứu sinh đã cung cấp các kiến thức nền tảng, chia sẻ và góp ý hữu ích cho tác giả trong quá trình nghiên cứu.

Đồng thời, tác giả xin gửi lời cảm ơn Lãnh đạo, cán bộ nhân viên của Viện Đào tạo Sau Đại học đã giúp đỡ, tạo điều kiện và cung cấp các thông tin đầy đủ, kịp thời cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. Đặc biệt, tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc nhất đến người hướng dẫn khoa học GS. Đặng Thị Loan, nhờ sự hướng dẫn nhiệt tình, khuyến khích và động viên của Cô đã giúp tác giả định hướng, tự tin và kiên định trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn đến các cấp Lãnh đạo, cán bộ công nhân viên các doanh nghiệp chế biến Gỗ khu vực Nam Trung Bộ đã hợp tác, nhiệt tình giúp đỡ tác giả trong quá trình thu thập các dữ liệu sơ cấp thông qua trả lời phiếu khảo sát cũng như cung cấp các dữ liệu thứ cấp phục vụ cho việc phân tích, thống kê và xử lý dữ liệu.

Tác giả xin cảm ơn Ban Giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa và các đồng nghiệp tại Khoa Kinh tế & Kế toán – Trường Đại học Quy Nhơn đã tạo điều kiện, giúp đỡ và động viên tác giả trong suốt 4 năm vừa qua. Cuối cùng, tác giả xin gửi tình cảm đến vợ con và sự biết ơn đến gia đình hai bên đã luôn là điểm tựa, động viên, khích lệ tác giả vượt qua những khó khăn, thử thách trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Xin trân trọng cảm ơn. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC HÌNH. xi PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài.

Bố cục của luận án. 5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Nghiên cứu KTQTCP trong các loại hình doanh nghiệp. Nghiên cứu tình hình vận dụng các kỹ thuật KTQTCP trong doanh nghiệp.

Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong doanh nghiệp. Xác định khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của luận án. Khoảng trống nghiên cứu. Định hướng nghiên cứu của luận án.22 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Khái quát chung về KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất. Chức năng của KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất. Yêu cầu, nguyên tắc vận dụng KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất.

Nội dung KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất. Nhận diện, phân loại chi phí. Xây dựng định mức chi phí, lập dự toán chi phí. Xác định chi phí cho các đối tượng chịu phí.

Phân tích thông tin chi phí để kiểm soát chi phí. Phân tích thông tin chi phí để ra quyết định. Các lý thuyết nền của các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCP trong DNSX. Lý thuyết bất định (Contingency Theory).

Lý thuyết quan hệ lợi ích – chi phí (Benefit Cost Theory). Lý thuyết phổ biến công nghệ (Technology Diffusion Theory). Các nhân tố ảnh hưởng đến việc triển khai KTQTCP trong DNSX. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp.

Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp.55 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 57 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng. Lựa chọn các nhân tố trong mô hình nghiên cứu.

Các giả thuyết nghiên cứu. Nhân tố Chiến lược kinh doanh. Nhân tố Công nghệ sản xuất. Nhân tố Ứng dụng công nghệ thông tin.

Nhân tố Trình độ nhân viên kế toán. Nhân tố Nhận thức của nhà quản trị DN. Nhân tố Quan hệ chi phí – lợi ích. Xây dựng thang đo các biến.

Nguyên tắc xây dựng thang đo. Thang đo các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong các DN chế biến Gỗ khu vực Nam Trung Bộ.Thang đo Vận dụng KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ75 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 76 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Khái quát về các doanh nghiệp chế biến Gỗ khu vực Nam Trung Bộ.

Quá trình hình thành và phát triển. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh. Đặc điểm tổ chức quản lý và phân cấp quản lý tài chính tại các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ. Đặc điểm tổ chức kế toán tại các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ.

Thực trạng KTQTCP tại các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ. Về nhận diện, phân loại chi phí. Về xây dựng định mức chi phí, lập dự toán chi phí. Về xác định chi phí cho các đối tượng chịu phí.

Phân tích thông tin chi phí để kiểm soát chi phí. Phân tích thông tin chi phí để ra quyết định. Đánh giá thực trạng KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ 112 4. Hạn chế và nguyên nhân.

Kết quả chạy mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCP tại các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ. Thống kê mô tả. Đánh giá độ tin cậy của thang đo. Phân tích nhân tố khám phá.

Kiểm định sự tương quan. Phân tích hồi quy đa biến. Thảo luận kết quả nghiên cứu.128 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 130 CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP CHẾ BIẾN GỖ KHU VỰC NAM TRUNG BỘ.

Định hướng phát triển ngành chế biến gỗ Việt Nam và khu vực Nam Trung Bộ 131 5. Quan điểm phát triển ngành chế biến gỗ Việt Nam và khu vực Nam Trung Bộ 131 5. Định hướng phát triển ngành chế biến gỗ Việt Nam và khu vực Nam Trung Bộ 132 5. Mục tiêu phát triển ngành chế biến gỗ Việt Nam và khu vực Nam Trung Bộ 133 5.

Yêu cầu hoàn thiện KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ 134 5. Giải pháp hoàn thiện KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ 135 vi 5. Hoàn thiện phân loại chi phí. Hoàn thiện xây dựng định mức chi phí, lập dự toán chi phí.

Hoàn thiện việc xác định chi phí cho các đối tượng chịu phí. Hoàn thiện việc phân tích thông tin chi phí để kiểm soát chi phí. Hoàn thiện phân tích thông tin chi phí để ra quyết định. Khuyến nghị tăng cường vận dụng KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ.

Xác lập chiến lược kinh doanh cho doanh nghiệp. Đổi mới công nghệ sản xuất, cải tiến quy trình sản xuất. Nâng cao trình độ, năng lực nhân viên kế toán. Đầu tư, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác KTQTCP.

Cải thiện nhận thức của nhà quản trị về KTQTCP. Tăng cường kiểm soát hiệu quả giữa chi phí đầu tư và lợi ích đem lại khi vận dụng KTQTCP. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ. Về phía Nhà nước.

Về phía Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam. Về phía các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ. Hạn chế của luận án và hướng nghiên cứu tiếp theo. Hạn chế của luận án.

Hướng nghiên cứu tiếp theo.154 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐỀ TÀI ĐÃ CÔNG BỐ.157 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ Nghĩa tiếng Việt 1 ABC Activity Based Costing Chi phí dựa trên hoạt động 2 BHTN Bảo hiểm thất nghiệp 3 BHXH Bảo hiểm xã hội 4 BHYT Bảo hiểm y tế Bộ tiêu chuẩn đánh giá tuân Business Social Compliance 5 BSCI thủ trách nhiệm xã hội Initiative trong kinh doanh 6 CCDC Công cụ dụng cụ 7 CNTT Công nghệ thông tin 8 DN Doanh nghiệp 9 DNTN Doanh nghiệp tư nhân 10 DNCBG Doanh nghiệp chế biến gỗ 11 DNSX Doanh nghiệp sản xuất 12 EFA Explore Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá Hoạch định nguồn lực 13 ERP Enterprise Resource Planning doanh nghiệp Hội đồng quản trị rừng 14 FSC Forest Stewardship Council quốc tế Chuỗi khai thác, chế biến đến thành phẩm, xác định nguyên 15 FSC - CoC liệu từ rừng đã được quản lý tốt, kết nối trong quy trình sản xuất 16 KC Kaizen Costing Chi phí cải tiến liên tục 17 KCS Kiểm soát chất lượng sản phẩm 18 KPCĐ Kinh phí công đoàn 19 KTQTCP Kế toán quản trị chi phí viii 20 LĐTT Lao động trực tiếp 21 NCTT Nhân công trực tiếp 22 NVLTT Nguyên vật liệu trực tiếp 23 SXC Sản xuất chung Chi phí – khối lượng – 24 c–v–p Cost – Volume – Profit lợi nhuận 25 TC Target Costing Chi phí mục tiêu Time Driven Activity Based Chi phí dựa trên hoạt động 26 TDABC Costing theo thời gian 27 TK Tài khoản 28 TSCĐ Tài sản cố định ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Bảng tổng hợp các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong doanh nghiệp.2: Dự toán chi phí NVLTT.3: Dự toán chi phí NCTT.4: Dự toán chi phí SXC.1: Danh mục các biến độc lập.1: Cơ cấu lao động tại các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ năm 2020.2: Định mức chi phí NVLTT tính trên một sản phẩm của Công ty Cổ phần Kỹ nghệ gỗ Tiến Đạt năm 2020.3: Định mức tiền lương khoán cho NCTT tính trên một sản phẩm.4: Dự toán chi phí sản xuất quý III năm 2020 của Công ty Cổ phần Kỹ nghệ gỗ Tiến Đạt.5: Dự toán chi phí sản xuất quý III năm 2020 của Công ty Cổ phần Công nghệ gỗ Đại Thành.