Luận án TS Kế toán quản trị chi phí môi trường - Đỗ Thị Lan Anh (ĐHKTQD)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- ĐỖ THỊ LAN ANH NGHIÊN CỨU KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KẾ TOÁN HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- ĐỖ THỊ LAN ANH NGHIÊN CỨU KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT XI MĂNG VIỆT NAM Chuyên ngành: KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH Mã số: 9340301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN MINH PHƯƠNG 2. LÊ KIM NGỌC HÀ NỘI - 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng cả danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày. năm 2023 Nghiên cứu sinh Đỗ Thị Lan Anh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. v DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ.

vii GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí môi trường. Các nghiên cứu chung về kế toán quản trị chi phí môi trường.

Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Các nghiên cứu về tác động của kế toán quản trị chi phí môi trường đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Các nghiên cứu về tác động tích cực đến hiệu quả tài chính. Các nghiên cứu về tác động tiêu cực đến hiệu quả tài chính.

Khoảng trống nghiên cứu và các hướng nghiên cứu được thực hiện trong luận án. Khoảng trống nghiên cứu. Định hướng nghiên cứu. 27 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1.

28 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phí môi trường trong doanh nghiệp sản xuất. Tổng quan về kế toán quản trị chi phí môi trường trong doanh nghiệp sản xuất. Nội dung kế toán quản trị chi phí môi trường trong doanh nghiệp sản xuất.

Cơ sở lý luận về hiệu quả tài chính. Đo lường hiệu quả tài chính. Các lý thuyết được sử dụng trong luận án. Lý thuyết thể chế .2 Lý thuyết dự phòng.

Lý thuyết các bên liên quan. Các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường và ảnh hưởng của áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường đến hiệu quả tài chính. Các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Ảnh hưởng của áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường đến hiệu quả tài chính.

Các giả thuyết nghiên cứu. Ảnh hưởng của các nhân tố đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Mối quan hệ giữa thực hiện kế toán quản trị chi phí môi trường với hiệu quả tài chính. Đề xuất mô hình nghiên cứu dự kiến.

73 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. 76 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Nghiên cứu định tính.

Nghiên cứu định lượng. Thiết kế mẫu nghiên cứu. Quá trình khảo sát. Các bước phân tích dữ liệu.

90 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 93 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Khái quát về các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Giới thiệu về sản xuất xi măng và các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam.

Đặc điểm tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt nam. Thực trạng áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Thống kê mẫu nghiên cứu. Thực trạng áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường và hiệu quả tài chính trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng tại Việt Nam.

Nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng. Kế toán quản trị chi phí môi trường và hiệu quả tài chính trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam.

Phân tích sự khác biệt (phân tích ANOVA) của công suất máy và hình thức sở hữu trong nghiên cứu áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Sự khác biệt của công suất máy. Phân tích sự khác biệt của hình thức sở hữu .143 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4 .145 CHƯƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ. Định hướng và tiềm năng phát triển của các doanh nghiệp sản xuất xi măng tại Việt Nam.

Thảo luận kết quả nghiên cứu. Đánh giá về thực trạng áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Kết quả nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Các phát hiện từ mối quan hệ giữa kế toán quản trị chi phí môi trường với hiệu quả tài chính.

Khuyến nghị giải pháp tăng cường áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng Việt Nam. Khuyến nghị về kế toán quản trị chi phí môi trường. Khuyến nghị về các nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường. Hạn chế và định hướng nghiên cứu trong tương lai.

Hạn chế của nghiên cứu. Định hướng nghiên cứu trong tương lai .166 TIỂU KẾT CHƯƠNG 5 .168 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .169 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .182 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Diễn giải Tiếng Việt ADMT Áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường ALBC Áp lực bắt chước ALBLQ Áp lực bên liên quan ALCE Áp lực cưỡng ép ALQC Áp lực quy chuẩn BVMT Bảo vệ môi trường CLMT Chiến lược môi trường CNTT Công nghệ tiên tiến CP Chi phí CPMT Chi phí môi trường DN Doanh nghiệp DNSX Doanh nghiệp sản xuất DNSXXM Doanh nghiệp sản xuất xi măng HQTC Hiệu quả tài chính KTTC Kế toán tài chính KTQT Kế toán quản trị KTQTMT Kế toán quản trị môi trường KTQTCPMT Kế toán quản trị chi phí môi trường MT Môi trường MTKD Môi trường kinh doanh KTMT Kế toán môi trường PTBV Phát triển bền vững TTMT Thông tin môi trường SXXM Sản xuất xi măng Tiếng Anh ABC Activity Based Cost (Chi phí dựa trên hoạt động) CIMA Chartered Institute of Management Accountants of Canada (Viện kế toán quản trị Canada) vi Từ viết tắt Diễn giải EPI Environmental Performance Indicators (chỉ số hiệu quả môi trường) FCA Full cost Accounting (Chi phí đầy đủ) IFAC International Organization of Accountant (Liên đoàn kế toán quốc tế) ISO International Organization for Standardization (Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế) JMETI Japanese Ministry of Economic, Trade and Industry (Bộ Kinh tế, Thương mại và công nghiệp Nhật Bản) JMOE Japanese Ministry of Environment (Bộ môi trường Nhật Bản) KMOE Korean Ministry of Environment (Bộ môi trường Hàn Quốc) LCC Life Cycle Cost (Chi phí vòng đời sản phẩm) MFCA Material Flow Cost Accounting (Kế toán chi phí dòng vật liệu) TC Total Cost (chi phí tổng) TCA Total Cost Accounting (Kế toán chi phí tổng) UNDSD United Nations Division of Sustainable Development (Uỷ ban liên hợp quốc về phát triển bền vững) USEPA United States Environmental Protection Agency (Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ) vii DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ 1.1 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến áp dụng KTQTCPMT .1: Các khái niệm về kế toán quản trị môi trường .2: Các định nghĩa về chi phí môi trường .3: Các định nghĩa về kế toán quản trị chi phí môi trường .4: Chi phí MT theo dòng vật liệu, năng lượng. Bảng tổng hợp phân loại chi phí môi trường.6: Chi phí môi trường theo chu kỳ sống của sản phẩm .7: Bảng tổng hợp các chỉ tiêu Hiệu quả tài chính.8: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQTCPMT .9: Các ảnh hưởng của áp dụng MT, KTQTCPMT đến HQTC.10: Các giả thuyết nghiên cứu.11: Ảnh hưởng của các nhân tố đến áp dụng KTQTCPMT và áp dụng KTQTCPMT đến HQTC .1: So sánh quy mô ngành xi măng Việt Nam với các quốc gia khác (năm 2019) .2: Phân loại các sản phẩm xi măng trong ngành .3: Bảng so sánh công nghệ sản xuất lò đứng và lò quay. Bảng mô tả đặc điểm doanh nghiệp.

Bảng mô tả đặc điểm nhân khẩu. Kết quả đánh giá về mức độ “áp dụng kế toán quản trị chi phí môi trường”. Kết quả đánh giá về nhân tố “áp lực cưỡng ép của Chính phủ”. Kết quả đánh giá về nhân tố “áp lực quy chuẩn”`.

Kết quả đánh giá về nhân tố “áp lực bắt chước”`. Kết quả đánh giá về nhân tố “áp lực bên liên quan”. Kết quả đánh giá về nhân tố “nhận thức sự biến động của môi trường kinh doanh”. Kết quả đánh giá về nhân tố “chiến lược môi trường”.

Kết quả đánh giá về nhân tố “công nghệ sản xuất tiên tiến”. Kết quả khảo sát về hiệu quả tài chính. Kết quả đánh giá mức độ tin cậy của các thang đo các nhân tố độc lập .16: Kết quả phân tích nhân tố (EFA) các biến độc lập. KMO and Bartlett's Test.

Ma trận xoay nhân tố .19: Kết quả phân tích nhân tố các biến phụ thuộc.20: Ma trận xoay nhân tố phụ thuộc (EFA biến phụ thuộc). Kết quả kiểm định giá trị phân biệt (hệ số tương quan). Kết quả kiểm định độ tin cậy của thang đo sau phân tích CFA. Bảng hệ số tương quan.

Kết quả phân tích SEM các nhân tố ảnh hưởng đến đến kế toán quản trị chi phí môi trường .25: Độ tin cậy thang đo Hiệu quả tài chính. Kết quả phân tích SEM ảnh hưởng của kế toán quản trị chi phí môi trường đến hiệu quả tài chính. Kết quả phân tích mối quan hệ giữa kế toán quản trị chi phí môi trường với hiệu quả tài chính .28: Kết quả phân tích ANOVA của công suất máy .29: Kết quả phân tích ANOVA của hình thức sở hữu .1: Chi tiết quy hoạch phát triển ngành theo quyết định 1488/QĐ-TTg & 1266/QĐ- TTg đến năm 2030.2: Các dự án lớn thực hiện trong giai đoạn 2019-2026 .3: Triển vọng phát triển xây dựng và tiêu thụ xi măng tại các khu vực Việt Nam 2020-2030. Danh sách các nhà máy đi vào hoạt động giai đoạn 2020-2030.5: Các khu vực có rủi ro hạn chế hoặc tạm dừng khai thác và sản xuất xi măng.6: Phân loại CPMT theo nội dung và công dụng .