Luận án tiến sĩ: Chất lượng hiệu trưởng THPT công lập Đồng bằng sông Hồng - Nguyễn Đức Nhuận

Luận văn thạc sĩ xây dựng HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC NHUẬN CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI - 2017 Luận văn thạc sĩ xây dựng HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC NHUẬN CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC Mã số: 62 31 02 03 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1-PGS. ĐỖ NGỌC NINH 2-PGS. ĐINH NGỌC GIANG HÀ NỘI - 2017 Luận văn thạc sĩ xây dựng LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ đúng quy định.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Đức Nhuận Luận văn thạc sĩ xây dựng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 6 1. Các công trình khoa học ở nước ngoài 6 1. Các công trình khoa học ở trong nước 12 1. Khái quát kết quả của các công trình nghiên cứu có liên quan và những vấn đề luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu 21 Chương 2: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG – NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 24 2.

Giáo dục trung học phổ thông, trường trung học phổ thông công lập và đội ngũ hiệu trưởng của trường ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng 24 2. Chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông công lập ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng – khái niệm, tiêu chí đánh giá 50 Chương 3: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TỪ NĂM 2006 ĐẾN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 63 3. Thực trạng chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông công lập ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng từ năm 2006 đến nay 63 3. Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra cần giải quyết 92 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP Ở CÁC TỈNH ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG ĐẾN NĂM 2025 105 4.

Dự báo thuận lợi, khó khăn và phương hướng nâng cao chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông công lập ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng đến năm 2025 105 4. Những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông công lập ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng đến năm 2025 113 KẾT LUẬN 144 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 147 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 149 PHỤ LỤC 161 Luận văn thạc sĩ xây dựng DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CNXH : Chủ nghĩa xã hội CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng ĐNCB : Đội ngũ cán bộ ĐNHT : Đội ngũ hiệu trưởng GD - ĐT : Giáo dục và đào tạo Nxb : Nhà xuất bản THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông UBND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa Luận văn 1 thạc sĩ xây dựng MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH) và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước, hội nhập cùng các nước tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) với các xu hướng lớn: khoa học robot cao cấp, vật liệu mới, kỹ thuật số, sinh học. hiện nay, giáo dục - đào tạo (GD - ĐT) có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng.

Giáo dục - đào tạo quyết định hình thành, phát triển nguồn nhân lực - nguồn lực quan trọng nhất - có chất lượng và chất lượng cao. Nguồn nhân lực ấy, sẽ góp phần thực hiện có kết quả cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) và sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. Thắng lợi ấy, bảo đảm xây dựng thành công CNXH và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong điều kiện thế giới và khu vực có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Bởi vậy, trong Chiến lược phát triển giáo dục thời kỳ CNH, HĐH đất nước, Đảng ta khẳng định: “Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triển giáo dục - đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” [18, tr.

Đảng đã xác định rõ quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và giải pháp thực hiện Chiến lược này, trong đó khẳng định quan điểm: “Giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu” [18, tr. 29]; “Giữ vững vai trò nòng cốt của các trường công lập đi đôi với đa dạng hoá các loại hình giáo dục - đào tạo. Đồng thời, Đảng nhấn mạnh: cần “sắp xếp, chấn chỉnh và nâng cao năng lực của bộ máy quản lý giáo dục - đào tạo” [18, tr. Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI đã đưa ra các quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện GD - ĐT, trong đó, nhấn mạnh giải pháp cơ bản về phát triển, nâng cao chất lượng nhà giáo và cán bộ quản lý GD - ĐT.

Trong ngành GD - ĐT, các trường phổ thông, nhất là các trường trung học phổ thông (THPT) trong cả nước nói chung và ở đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) nói riêng có vị trí, vai trò quan trọng. Đây là các cơ sở đào tạo tạo tiền đề về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và tri thức cần thiết, đào tạo nguồn nhân lực có Luận văn 2 thạc sĩ xây dựng chất lượng và chất lượng cao; chuẩn bị "hành trang" cơ bản để thế hệ trẻ Việt Nam, nói chung và thế hệ trẻ vùng ĐBSH, nói riêng tiếp thu, phát triển những tri thức mới của nhân loại và thời đại; tiếp tục thực hiện thắng lợi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư trên đất nước ta; đáp ứng tốt yêu cầu công cuộc đổi mới. Trong các trường THPT, đội ngũ hiệu trưởng (ĐNHT) là những người lãnh đạo, quản lý cơ sở giáo dục, có vị trí, vai trò rất quan trọng, là một trong những nhân tố quyết định chất lượng dạy và học đáp ứng những đòi hỏi nêu trên. Đồng bằng sông Hồng có vị trí, vai trò rất quan trọng về kinh tế, chính trị, văn hoá, quốc phòng, an ninh đối với cả nước và có nhiều tiềm năng, thế mạnh để phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh.

Song, tiềm năng, thế mạnh đó chưa được khai thác tốt và phát huy hiệu quả cao. Nguyên nhân cơ bản là do chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế. Điều này lại phụ thuộc đáng kể vào chất lượng giáo dục phổ thông, trong đó có chất lượng giáo dục THPT. Chất lượng này lại phụ thuộc rất lớn vào chất lượng ĐNHT trường THPT, trong đó ĐNHT trường THPT công lập chiếm tỷ lệ rất lớn.

Những năm qua, thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước, các cấp ủy đảng ở ĐBSH đã quan tâm nâng cao chất lượng ĐNHT trường THPT công lập. Chất lượng đội ngũ cán bộ (ĐNCB) này ở các tỉnh được nâng lên một bước, góp phần quan trọng vào kết quả hoạt động của các trường, nhất là nâng cao chất lượng dạy và học. Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển của các trường và sự nghiệp GD - ĐT trong những năm tới, chất lượng ĐNHT trường THPT vẫn chưa đáp ứng tốt. Năng lực quản lý, trình độ mọi mặt của ĐNHT trường THPT còn hạn chế, nhất là việc cập nhật những tri thức mới, một bộ phận suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.

Những tiêu cực trong ĐNHT trường THPT công lập vẫn chưa được ngăn chặn có hiệu quả, một số nơi có xu hướng gia tăng và trầm trọng thêm, như: tham nhũng - tình trạng không đáng có trong ngành “trồng người”; tiêu cực trong thi cử; dung túng cho tình trạng chạy điểm, chạy lớp học; bệnh thành tích trong giáo dục; một số cán bộ còn vi phạm Luật Giáo dục… Luận văn 3 thạc sĩ xây dựng Công tác cán bộ đối với ĐNHT trường THPT công lập, tuy đã có những đổi mới, tiến bộ, góp phần nâng cao đáng kể chất lượng ĐNCB này, song, vẫn còn nhiều yếu kém: việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ quản lý trường THPT công lập chưa được quan tâm thỏa đáng. Công tác quy hoạch chức danh cán bộ này chưa được tiến hành một cách chặt chẽ. Việc đào tạo, bồi dưỡng ĐNHT chưa thường xuyên liên tục, nhất là bồi dưỡng về lý luận chính trị, kiến thức mới, năng lực quản lý, đạo đức, lối sống. Đặc biệt, việc quản lý ĐNHT còn nhiều yếu kém đã hạn chế việc phòng ngừa, ngăn chặn sai lầm, khuyết điểm của ĐNCB này.

Nghiên cứu, tìm giải pháp khả thi phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, hạn chế nêu trên, nâng cao chất lượng ĐNHT trường THPT công lập ở các tỉnh vùng này đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong những năm tới thực sự là vấn đề rất cần thiết và cấp bách. Vì vậy, nghiên cứu sinh chọn và thực hiện đề tài luận án tiến sĩ: “Chất lượng đội ngũ hiệu trưởng trường trung học phổ thông công lập ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng giai đoạn hiện nay”. Mục đích, nhiệm vụ của luận án 2. Mục đích Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng ĐNHT trường THPT công lập ở các tỉnh ĐBSH giai đoạn hiện nay, luận án đề xuất các giải pháp khả thi nâng cao chất lượng ĐNHT ở vùng này đến năm 2025.

Nhiệm vụ - Tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài. - Luận giải, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chất lượng ĐNHT trường THPT công lập ở các tỉnh ĐBSH giai đoạn hiện nay. - Khảo sát, đánh giá thực trạng ĐNHT trường THPT công lập ở các tỉnh ĐBSH từ năm 2006 đến nay, chỉ ra ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra. - Đề xuất phương hướng và các giải pháp nâng cao chất lượng ĐNHT trường THPT công lập ở các tỉnh ĐBSH đến năm 2025.

Luận văn 4 thạc sĩ xây dựng 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.