Chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ giai đoạn hiện nay

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH PHẠM VĂN HÙNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG BẮC TRUNG BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC HÀ NỘI - 2025 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH PHẠM VĂN HÙNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG BẮC TRUNG BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC Mã số: 931 02 02 Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS. LÊ KIM VIỆT HÀ NỘI - 2025 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án Phạm Văn Hùng MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 7 1.Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 7 1.Các công trình nghiên cứu trong nước 13 1.Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan và những vấn đề đặt ra luận án sẽ tập trung nghiên cứu 24 Chương 2: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG BẮC TRUNG BỘ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 27 2.Vùng Bắc Trung Bộ, các trường đại học và đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ 27 2.Đội ngũ giảng viên và những vấn đề cơ bản về chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ 35 Chương 3: CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG BẮC TRUNG BỘ - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 65 3.Thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ 65 3.Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra 81 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÙNG BẮC TRUNG BỘ ĐẾN NĂM 2035 98 4.Bối cảnh tình hình quốc tế, trong nước tác động đến quá trình nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ hiện nay 98 4.Mục tiêu, phương hướng và những giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2035 105 KẾT LUẬN 155 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 157 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 158 PHỤ LỤC 172 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa GS : Giáo sư KT - XH : Kinh tế, xã hội NCKH : Nghiên cứu khoa học PGS : Phó giáo sư ThS : Thạc sĩ TS : Tiến sĩ DANH MỤC CÁC BẢNG, PHỤ LỤC Bảng 2. Danh sách, địa chỉ và lịch sử hình thành của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3.

Thống kê đội ngũ giảng viên theo trình độ và tỷ lệ sinh viên/giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Thống kê đội ngũ giảng viên và tỷ lệ sinh viên/giảng viên theo khối ngành của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Thống kê đội ngũ giảng viên theo độ tuổi của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Thống kê đội ngũ giảng viên theo thâm niên công tác của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3.

Thống kê đội ngũ giảng viên theo giới tính của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Thống kê tỷ lệ giảng viên/tổng số cán bộ cơ hữu và tỷ lệ giảng viên cơ hữu/giảng viên toàn thời gian của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Tổng hợp kết quả NCKH của đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 5 năm gần đây Bảng 3. Tổng hợp số lượng giảng viên tham gia học tập, bồi dưỡng của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 5 năm gần đây Bảng 3.

Thống kê tỷ lệ giảng viên sử dụng ngoại ngữ, tin học của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Tổng hợp số lượng sinh viên nhập học và tốt nghiệp của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 5 năm gần đây Bảng 3. Tổng hợp kết quả tuyển sinh của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 3 năm gần đây Bảng 3. Tổng hợp ý kiến phản hồi của sinh viên về chất lượng đào tạo một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 5 năm gần đây Bảng 3.

Tổng hợp ý kiến phản hồi của người sử dụng lao động về chất lượng đào tạo của một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ trong 5 năm gần đây Bảng 3. Tổng hợp kết quả khảo sát đánh giá của sinh viên về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Tổng hợp kết quả khảo sát đánh giá của giảng viên về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Bảng 3. Tổng hợp kết quả khảo sát đánh giá của cán bộ lãnh đạo, quản lý về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Phụ lục 3.

Mẫu phiếu khảo sát đánh giá của sinh viên về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Phụ lục 3. Mẫu phiếu khảo sát đánh giá của giảng viên về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ Phụ lục 3. Mẫu phiếu khảo sát đánh giá của cán bộ lãnh đạo, quản lý về đội ngũ giảng viên một số trường đại học vùng Bắc Trung Bộ. Tính cấp thiết của đề tài Bước vào thế kỷ XXI, dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, phát triển nền kinh tế tri thức trở thành xu hướng chủ đạo đặt ra những yêu cầu mới về nguồn lực chất lượng cao của mỗi quốc gia.

Điều này đòi hỏi mỗi quốc gia một mặt phải chú ý phát huy tối đa tiềm năng về tài nguyên, vốn, kỹ thuật - công nghệ, mặt khác phải tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trước yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới, chăm lo phát triển giáo dục và đào tạo, nhất là giáo dục đại học là đòi hỏi tất yếu khách quan và được xem là chìa khóa mấu chốt có ý nghĩa quyết định sự phát triển nhanh và bền vững. Đội ngũ giảng viên là nguồn lực chủ yếu và là chủ thể quan trọng nhất trong bất kỳ trường đại học nào. Chất lượng, hiệu quả hoạt động của họ trực tiếp quyết định đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mỗi nhà trường.

Vì vậy, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là vấn đề có tính quy luật, là yêu cầu cơ bản, trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, vừa là tiêu chí, thước đo uy tín, thương hiệu, năng lực cạnh tranh của các nhà trường, vừa là giải pháp mang tính đột phá đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay. Những năm qua, được sự quan tâm của các bộ, ngành chủ quản và các địa phương vùng Bắc Trung Bộ, cùng với sự nỗ lực cố gắng và quyết tâm cao của các nhà trường, đội ngũ giảng viên của các trường đại học trong vùng đã có bước phát triển, trưởng thành đáng kể cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Thành quả đáng khích lệ trong xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên của các trường là điều kiện, tiền đề quan trọng để không ngừng mở rộng mạng lưới giáo dục đại học vùng Bắc Trung Bộ theo hướng phát triển về số lượng, đa dạng về cơ cấu ngành nghề gắn với gia tăng quy mô, hình thức, bậc, ngành đào tạo. Thông qua đó, đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân và phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế, xã hội (KT-XH) của các địa phương trong vùng và đất 2 nước.

Tuy nhiên, chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ vẫn còn những hạn chế, bất cập, có mặt chưa đáp ứng yêu cầu mà thực tiễn đặt ra. Đáng chú ý là: không ít trường vẫn còn tỷ lệ đáng kể giảng viên chưa đạt chuẩn về trình độ theo quy định hiện hành; tỷ lệ chuyên gia đầu ngành và giảng viên có uy tín cao về chuyên môn ở nhiều cơ sở đào tạo còn khiêm tốn; biểu hiện dao động niềm tin, suy thoái đạo đức, lối sống, thỏa mãn dừng lại, giảm sút ý chí phấn đấu, chưa thực sự yên tâm gắn bó với nghề, thậm chí vi phạm pháp luật, kỷ luật còn xảy ra ở một bộ phận giảng viên; đội ngũ giảng viên của nhiều trường thiếu ổn định, số lượng tuy đã được tăng cường, song cơ cấu đội ngũ chưa hợp lý, còn xảy ra tình trạng thừa, thiếu cục bộ… Hiện nay, trước tác động, ảnh hưởng của cách mạng khoa học - công nghệ, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế thị trường; yêu cầu mới đặt ra để các trường tự chủ, đổi mới và hội nhập quốc tế giáo dục đại học; những đòi hỏi bức thiết trong phát triển KT - XH, nhất là yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đẩy mạnh CNH, HĐH các địa phương vùng Bắc Trung Bộ và đất nước. vừa mang đến những thuận lợi, thời cơ, vừa đặt ra những áp lực và thách thức đối với việc thực hiện mục tiêu, sứ mệnh của mỗi cơ sở giáo dục đại học trong vùng. Để giải quyết thỏa đáng những yêu cầu đặt ra trong thực tiễn, mỗi trường đại học phải không ngừng đổi mới sáng tạo, đặc biệt quan tâm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên gắn với nâng cao chất lượng công tác tổ chức, quản trị nhà trường.

Do đó, việc tập trung nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn để tìm ra các giải pháp hữu hiệu góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ - gắn với vùng đất đặc thù giàu truyền thống cách mạng và có vị trí đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước - trong điều kiện hiện nay là việc làm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường đại học vùng Bắc Trung Bộ giai đoạn hiện nay” làm luận án tiến sĩ ngành xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.