Quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự - Học viện Công an nhân dân

Tổng quan về luận án

Luận án "Quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự ở các học viện, trường đại học Công an nhân dân trong bối cảnh hiện nay" của nghiên cứu sinh Đỗ Diệu Hương, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Nguyễn Thị Tình và PGS. TS Nguyễn Xuân Thanh, đại diện cho một nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực Quản lý Giáo dục, chuyên sâu vào bối cảnh đặc thù của lực lượng Công an nhân dân (CAND) Việt Nam. Bối cảnh khoa học hiện nay đặt ra những thách thức đáng kể cho công tác đào tạo cán bộ điều tra hình sự, đặc biệt với sự gia tăng các loại hình tội phạm phức tạp như tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia, đòi hỏi đội ngũ cán bộ điều tra phải có kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh chính trị vượt trội. Nghiên cứu này không chỉ là một công trình học thuật mà còn là một nỗ lực nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cốt lõi cho cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.

Research gap cụ thể được luận án xác định rõ ràng: "Mặc dù là một ngành đào tạo truyền thống và mũi nhọn của lực lượng CAND, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp, đầy đủ, đảm bảo có tính hệ thống, khoa học, chuyên sâu về QL đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND" (trích trang 2). Nhiều nghiên cứu trước đây đã đề cập đến đào tạo cảnh sát nói chung hoặc quản lý đào tạo trong các cơ sở giáo dục CAND ở phạm vi rộng, nhưng thiếu một phân tích chuyên sâu, có hệ thống về quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự (ĐTHS) trong bối cảnh đặc thù hiện nay. Khoảng trống này làm hạn chế khả năng xây dựng các giải pháp quản lý đồng bộ và hiệu quả cho một lĩnh vực nghiệp vụ trọng yếu.

Luận án được dẫn dắt bởi giả thuyết khoa học rằng: "Ngành ĐTHS là một ngành đào tạo truyền thống, đặc thù và mũi nhọn của các học viện, trường đại học CAND. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, QL đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND đang tồn tại một số hạn chế nhất định. Nếu sử dụng tiếp cận CIPO kết hợp chức năng QL để xác định các nội dung QL và đánh giá thực trạng, trên cơ sở đó đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp QL sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND" (trang 3).

Các câu hỏi nghiên cứu (Research Questions) chính mà luận án tập trung giải quyết bao gồm:

1. Cơ sở lý luận về quản lý đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND trong bối cảnh hiện nay là gì?
2. Thực trạng đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND trong bối cảnh hiện nay như thế nào, với những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của chúng?
3. Các biện pháp quản lý nào là cần thiết và khả thi để nâng cao chất lượng đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND trong bối cảnh hiện nay?
4. Tính hiệu quả của các biện pháp quản lý đề xuất đã được kiểm chứng như thế nào thông qua khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm?

Khung lý thuyết (Theoretical Framework) của luận án được xây dựng dựa trên sự kết hợp sáng tạo giữa Mô hình CIPO (Context, Input, Process, Output) của Jaap Scheerens với tiếp cận chức năng quản lý, đồng thời tích hợp cơ chế phản hồi từ mô hình của Wayne Hoy và Cecil Miskel. Mô hình CIPO được tác giả đánh giá cao vì "đảm bảo sự toàn diện các mặt trong đào tạo; bao quát toàn bộ quá trình đào tạo đặt trong mối quan hệ mật thiết với yếu tố bối cảnh, thích hợp để áp dụng cho nghiên cứu đào tạo ngành ĐTHS - một ngành nghề chịu tác động mạnh mẽ từ những biến đổi của yếu tố bối cảnh; làm rõ được mối quan hệ giữa các khâu của đào tạo..." (trích trang 30). Cách tiếp cận này giúp phân tích toàn diện quá trình đào tạo ngành ĐTHS, từ các yếu tố đầu vào (tuyển sinh, mục tiêu, chương trình, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất), quá trình (giảng dạy, học tập, rèn luyện, kiểm tra đánh giá), đầu ra (kết quả học tập, năng lực sinh viên) dưới tác động của bối cảnh (quốc phòng-an ninh, kinh tế-xã hội, cách mạng công nghiệp 4.0, đổi mới giáo dục CAND, thể chế chính sách).

Đóng góp đột phá của luận án bao gồm: (1) Xây dựng một khung lý luận hoàn chỉnh về quản lý đào tạo ngành ĐTHS theo tiếp cận CIPO kết hợp chức năng quản lý, định nghĩa rõ các khái niệm cốt lõi và nội dung quản lý chuyên biệt (trang 8); (2) Đánh giá thực trạng một cách chi tiết và xác định nguyên nhân sâu xa của các hạn chế trong quản lý đào tạo tại 04 học viện, trường đại học CAND trọng điểm (trang 8); và (3) Đề xuất 07 biện pháp quản lý đồng bộ, có tính khả thi cao, đã được kiểm chứng hiệu quả thông qua khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng đào tạo ngành ĐTHS (trang 129-140, 151-159).

Phạm vi nghiên cứu (Scope) của luận án tập trung vào đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS trình độ đại học, hình thức chính quy tại 04 học viện, trường đại học CAND: Học viện An ninh nhân dân, Đại học An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Đại học Cảnh sát nhân dân. Đối tượng khảo sát bao gồm cán bộ quản lý (CBQL), giảng viên (GV), sinh viên (SV), cựu SV và lãnh đạo, cán bộ Công an các đơn vị, địa phương sử dụng lao động. Số liệu thứ cấp được thu thập từ giai đoạn 2018 đến nay, trong khi số liệu sơ cấp được khảo sát từ tháng 6/2023 đến tháng 6/2024. Ý nghĩa (Significance) của luận án rất lớn, không chỉ mang lại giá trị học thuật thông qua việc hoàn thiện lý luận về quản lý giáo dục trong lĩnh vực đặc thù mà còn cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc hoạch định chính sách, cải tiến quy trình đào tạo nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng lực lượng điều tra "chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" đến năm 2030, theo Nghị quyết số 14-NQ/ĐUCA và Đề án số 10/ĐA-BCA của Bộ Công an (trang 25).

Literature Review và Positioning

Phần tổng quan nghiên cứu của luận án cung cấp một bức tranh toàn diện về các dòng nghiên cứu lớn liên quan đến đào tạo và quản lý đào tạo lực lượng cảnh sát và điều tra hình sự, cả trên thế giới và trong nước.

Về các nghiên cứu quốc tế về đào tạo ngành Điều tra hình sự, luận án đã tổng hợp các công trình của Perry Stanislas (2014) với cuốn International perspectives on Police Education and Training phác thảo bức tranh tổng thể về đào tạo lực lượng cảnh sát, nhấn mạnh 8 nội dung chính từ khái niệm đến xu hướng tương lai [64]. Isabelle Barkowiak-Théron (2019) trong bài viết “Research in police education: current trends” đã khái quát xu hướng phát triển như hình thành quan hệ đối tác giữa cảnh sát và các trường đại học (Úc) hoặc triển khai Khung trình độ đào tạo cảnh sát (PEQF) tại Anh [61, tr. 220]. Paterson Craig (2011) khẳng định vai trò của giáo dục đại học trong việc nâng cao tính chuyên nghiệp, trách nhiệm giải trình và tính pháp lý của lực lượng cảnh sát, yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị sử dụng lao động và đơn vị đào tạo [63, tr. 19]. Rick D. Giovengo (2017) với cuốn Training law enforcement officers nhấn mạnh 04 yếu tố quan trọng đối với chất lượng đào tạo: động lực người học, chương trình đào tạo (CTĐT), giảng viên (GV) và môi trường thuận lợi với trang thiết bị đầy đủ [67]. Báo cáo Scanning for the Future(s) of Policing: First steps towards a new global paradigm của Trung tâm đổi mới Interpol (Tháng 3/2022) chỉ ra 9 yếu tố ảnh hưởng đến công tác công an trong tình hình mới và nhu cầu tuyển dụng, đào tạo cán bộ có kỹ năng số và thích ứng công nghệ. Scott H. (trang 11-12) trong bài viết Next Generation of Evidence Collecting: The Need for Digital Forensics in Criminal Justice Education khẳng định nhu cầu cao về cán bộ thu thập, xử lý chứng cứ điện tử và đề xuất tích hợp môn học kỹ thuật hình sự số vào CTĐT.

Các nghiên cứu trong nước, như của Nguyễn Ngọc Anh (2011) với cuốn Nâng cao hiệu quả hoạt động của điều tra viên trong điều tra vụ án hình sự, đề xuất các giải pháp kiện toàn và nâng cao chất lượng điều tra viên, bao gồm việc đổi mới tuyển sinh, CTĐT, phương pháp giảng dạy, và tăng cường hợp tác quốc tế [1]. Nguyễn Quang Chiến (2018) và Trần Tuấn Tú (2021) đều nhấn mạnh tác động của cách mạng 4.0 và yêu cầu đổi mới CTĐT, ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong giảng dạy và thu thập chứng cứ điện tử. Đỗ Anh Tuấn (2021) đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ điều tra viên về thu thập, bảo quản, xử lý dữ liệu điện tử. Tuy nhiên, luận án nhận định rằng các giải pháp này "mới chỉ mang tính riêng lẻ, chưa có tính đồng bộ và hệ thống cao do các tác giả chưa áp dụng được mô hình QLGD trong nghiên cứu của mình" (trang 13).

Về quản lý đào tạo, luận án xem xét các mô hình lý thuyết như ISO 9000, EFQM, SEAMEO và đặc biệt là mô hình CIPO của Scheerens, được nhiều tác giả như Sahney và cộng sự (2004) và Niedermeier (2017) áp dụng để phân tích quá trình đào tạo. Wayne Hoy và Cecil Miskel (2012) trong Educational administration: theory, research and practice coi trường học là "hệ thống xã hội mở" (open social systems), nhấn mạnh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa nhà trường và môi trường bối cảnh [71, tr. 20-22]. Anh Nguyen (2020) đã tích hợp quy trình đảm bảo chất lượng vào mô hình CIPO truyền thống, tạo cơ chế phản hồi liên tục [58]. Ở Việt Nam, Trần Khánh Đức (2014) và UNESCO đều đề cao ứng dụng mô hình CIPO trong đào tạo nguồn nhân lực. Nguyễn Ngọc Trang (2018) áp dụng CIPO để đổi mới quản lý hợp tác nhà trường-doanh nghiệp [46]. Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Thứ Mười (2016) và Nguyễn Hữu Văn (2020) cũng ủng hộ CIPO trong quản lý đào tạo đại học và đào tạo nghề theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội [55], [56]. Các luận án như của Nguyễn Tân Đăng (2020) về ngành An toàn thông tin, Đỗ Thị Thanh Toàn (2019) về ngành công nghệ kỹ thuật, Phạm Quốc Tuấn (2024) về chỉ huy tham mưu lục quân đều đã vận dụng các tiếp cận tương tự như CIPO và tiếp cận năng lực.

Trong lĩnh vực CAND, các nghiên cứu của Đặng Việt Xô (2016) về quản lý đào tạo theo TQM, Quách Văn Tuấn (2021) về quản lý đào tạo PCCC theo chuẩn đầu ra, Nguyễn Anh Tuấn (2022) về trường trung cấp CAND theo đảm bảo chất lượng, Ngô Văn Khánh (2019) và Đặng Văn Duy (2023) về CNTT trong CAND đã áp dụng CIPO và chuẩn đầu ra để đề xuất giải pháp. Tuy nhiên, luận án khẳng định "về QL đào tạo ngành ĐTHS tại các học viện, trường đại học CAND, hiện nay chưa có công trình nghiên cứu nào trực tiếp, đầy đủ và có tính hệ thống, khoa học, chuyên sâu về đề tài này" (trích trang 19). Vị trí của luận án trong các nghiên cứu trước đó là lấp đầy khoảng trống này bằng cách cung cấp một nghiên cứu chuyên sâu, có tính hệ thống và toàn diện về quản lý đào tạo ngành ĐTHS, sử dụng mô hình CIPO được điều chỉnh và tích hợp các chức năng quản lý, phù hợp với bối cảnh đặc thù của CAND và yêu cầu từ Nghị quyết 14-NQ/ĐUCA và Đề án 10/ĐA-BCA (2022) của Bộ Công an về xây dựng cơ quan điều tra "chính quy, tinh nhuệ, hiện đại".

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án thực hiện một đóng góp đáng kể vào lý thuyết Quản lý Giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh đặc thù của các cơ sở đào tạo lực lượng vũ trang. Đóng góp nổi bật nhất là việc mở rộng và điều chỉnh Mô hình CIPO (Context, Input, Process, Output) của Jaap Scheerens, tích hợp thêm cơ chế phản hồi liên tục từ mô hình của Wayne Hoy và Cecil Miskel trong Educational administration: theory, research and practice (2012) [71]. Mô hình CIPO truyền thống, mặc dù mạnh mẽ, nhưng "cơ bản vẫn mang tính đơn giản, một chiều, chưa thể hiện được sự phản hồi của kết quả đầu ra đến quá trình đào tạo" (trích trang 32). Bằng cách bổ sung cơ chế phản hồi này, luận án đã phát triển một mô hình động hơn, có khả năng tự điều chỉnh và thích ứng, đặc biệt phù hợp với ngành Điều tra hình sự chịu nhiều biến động từ bối cảnh kinh tế, xã hội, công nghệ và pháp lý. Điều này không chỉ làm phong phú thêm lý thuyết CIPO mà còn cung cấp một công cụ phân tích mạnh mẽ hơn cho việc quản lý chất lượng đào tạo trong các ngành nghề đặc thù.

Khung khái niệm của luận án được xây dựng kỹ lưỡng, cung cấp các định nghĩa cốt lõi như "Đào tạo ngành Điều tra hình sự ở học viện, trường đại học CAND" là "quá trình hình thành và phát triển ở người học hệ thống kỹ năng, kiến thức, thái độ cần thiết trong phạm vi hoạt động nghề nghiệp của cán bộ điều tra tại các cơ quan điều tra và cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra" (trang 29). Các thành phần và mối quan hệ giữa chúng trong mô hình được cụ thể hóa, từ các yếu tố đầu vào (tuyển sinh, mục tiêu, CTĐT, đội ngũ GV/CBQL, điều kiện đảm bảo) đến quá trình (giảng dạy, học tập, rèn luyện, kiểm tra đánh giá) và đầu ra (tỷ lệ tốt nghiệp, sự hài lòng của bên liên quan), tất cả đều nằm trong tác động của bối cảnh (quốc phòng-an ninh, kinh tế-xã hội, cách mạng 4.0, đổi mới giáo dục CAND, thể chế chính sách).

Mô hình lý thuyết với các mệnh đề/giả thuyết được đánh số cụ thể, ví dụ: các biện pháp quản lý được đề xuất (như đa dạng hóa truyền thông tuyển sinh, phát triển CTĐT đáp ứng chuẩn đầu ra, bồi dưỡng năng lực giảng viên về đáp ứng chuẩn đầu ra, tăng cường ứng dụng CNTT, đổi mới kiểm tra đánh giá, phối hợp chặt chẽ với đơn vị thực tiễn, nâng cao hiệu quả phản hồi) được giả định sẽ có tác động tích cực đến các yếu tố đầu vào, quá trình và đầu ra, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo. Các giả thuyết này được kiểm chứng thông qua khảo nghiệm và thử nghiệm sư phạm với nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm (trang 151).

Mặc dù luận án không trực tiếp tuyên bố một "paradigm shift" nhưng việc tích hợp các cách tiếp cận (CIPO, chức năng quản lý, chuẩn đầu ra, hệ thống, liên ngành, thực tiễn) và nhấn mạnh vai trò của bối cảnh (Context) trong mô hình đào tạo (Sơ đồ 1.3, trang 32) cho thấy một sự chuyển dịch khỏi các mô hình quản lý giáo dục đơn giản, tuyến tính sang một quan điểm quản lý phức hợp, năng động và thích ứng. Đây là một bằng chứng rõ ràng cho việc luận án đã tiến một bước trong việc phát triển các lý thuyết quản lý giáo dục, đặc biệt trong các ngành nghề có tính ứng dụng và bối cảnh thay đổi nhanh chóng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án thể hiện tính độc đáo thông qua sự kết hợp của nhiều lý thuyết và cách tiếp cận. Cụ thể, nó tích hợp Mô hình CIPO (Scheerens), lý thuyết quản lý chức năng (Hoạch định, Tổ chức, Chỉ đạo, Kiểm tra, Đánh giá), và tiếp cận chuẩn đầu ra (Outcome-Based Education) để xây dựng một ma trận nội dung quản lý chi tiết. Hơn nữa, luận án còn lồng ghép tiếp cận hệ thống, tiếp cận thực tiễn, và tiếp cận khoa học liên ngành giữa khoa học ĐTHS và khoa học Quản lý Giáo dục (trang 5). Sự tích hợp này cho phép nghiên cứu nhìn nhận quá trình quản lý đào tạo không chỉ như một chuỗi các hoạt động riêng lẻ mà là một hệ thống các yếu tố tương tác chặt chẽ, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường bên ngoài.

Phương pháp phân tích độc đáo nằm ở việc sử dụng mô hình CIPO mở rộng với cơ chế phản hồi để "xác định các nội dung quản lý trong QL đào tạo ngành ĐTHS ở các học viên, trường đại học CAND trong bối cảnh hiện nay" (trang 4). Điều này cho phép một phân tích sâu sắc các yếu tố đầu vào (như tuyển sinh, CTĐT, đội ngũ GV, cơ sở vật chất), quá trình đào tạo (giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá), và đầu ra (kết quả học tập, năng lực sinh viên) trong mối quan hệ biện chứng với bối cảnh xã hội, pháp lý, công nghệ, và quốc phòng-an ninh.

Các đóng góp về khái niệm (Conceptual Contributions) bao gồm việc định nghĩa lại "Đào tạo ngành ĐTHS" và "Quản lý đào tạo ngành ĐTHS" trong bối cảnh cụ thể của CAND, nhấn mạnh tính đặc thù của ngành nghề này. Chẳng hạn, khái niệm ĐTHS được thống nhất là "khoa học nghiên cứu những quy luật mang đặc tính điều tra của tội phạm; những quy luật về thông tin tội phạm; những quy luật về thu thập, kiểm tra, đánh giá, sử dụng những chứng cứ; những quy luật về các phương tiện, phương pháp, chiến thuật điều tra; những quy luật về các biện pháp bổ trợ điều tra với mục đích phát hiện, điều tra và phòng ngừa tội phạm" (trang 28).

Điều kiện biên (Boundary Conditions) được nêu rõ, giới hạn nghiên cứu vào đào tạo trình độ đại học, hình thức chính quy tại 04 học viện, trường đại học CAND cụ thể. Chủ thể quản lý chính được xác định là Giám đốc/Hiệu trưởng các học viện, trường đại học CAND và các bộ phận chức năng được phân cấp quản lý (trang 4). Điều này giúp làm rõ phạm vi ứng dụng của mô hình và các biện pháp đề xuất, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo cho các trình độ và loại hình đào tạo khác.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng một triết lý nghiên cứu thực dụng (pragmatism), kết hợp hài hòa giữa các yếu tố định tính và định lượng, nghiêng về một quan điểm hậu thực chứng (post-positivism) khi sử dụng các phương pháp định lượng để kiểm chứng giả thuyết, nhưng vẫn thừa nhận vai trò của diễn giải và bối cảnh thông qua các phương pháp định tính. Thiết kế nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods), kết hợp "Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận" (phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống, so sánh) và "Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn" (quan sát, phỏng vấn sâu, điều tra, chuyên gia, tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu sản phẩm hoạt động, khảo nghiệm, thử nghiệm) (trang 5-7). Sự kết hợp này mang lại cái nhìn đa chiều, vừa sâu sắc về mặt lý luận, vừa bám sát thực tiễn. Thiết kế đa cấp (multi-level design) được thể hiện thông qua việc khảo sát các đối tượng khác nhau ở nhiều cấp độ: từ cán bộ quản lý (lãnh đạo nhà trường, phòng ban) đến giảng viên (những người trực tiếp giảng dạy), sinh viên (người học) và cựu sinh viên, cán bộ đơn vị sử dụng lao động (người tiếp nhận đầu ra của đào tạo) (trang 4). Điều này cho phép thu thập dữ liệu từ các góc độ khác nhau về cùng một vấn đề, đảm bảo tính toàn diện và khách quan.

Kích thước mẫu và tiêu chí lựa chọn được nêu cụ thể: luận án thực hiện khảo sát tại 04 học viện, trường đại học CAND đào tạo ngành ĐTHS trình độ đại học chính quy. Cụ thể là Học viện An ninh nhân dân, Đại học An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Đại học Cảnh sát nhân dân (trang 4). Số liệu cụ thể về tổng số GV, CBQL và SV thuộc đối tượng khảo sát được trình bày trong Bảng 2.3 và Bảng 2.4 (trang 70). Tiêu chí bao gồm kinh nghiệm công tác, vai trò trong quản lý/giảng dạy/học tập, hoặc là người sử dụng lao động của sinh viên ĐTHS.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược lấy mẫu (Sampling strategy) bao gồm lấy mẫu toàn bộ đối với các học viện, trường CAND đào tạo ngành ĐTHS ở trình độ đại học chính quy (4 trường) và lấy mẫu theo nhóm đối tượng mục tiêu (CBQL, GV, SV, cựu SV, cán bộ đơn vị sử dụng lao động). Tiêu chí bao gồm những người trực tiếp liên quan đến quá trình đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực ngành ĐTHS.

Các giao thức thu thập dữ liệu (Data collection protocols) được mô tả chi tiết:

• Điều tra bằng bảng hỏi: "Xây dựng các bảng điều tra phù hợp với nội dung đề tài luận án, thống kê, phân tích các dữ liệu để có những nhận xét, đánh giá chính xác về đào tạo và QL đào tạo ngành ĐTHS; đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất" (trang 6).
• Phỏng vấn sâu: "Phỏng vấn trực tiếp CBQL,GV,SV về một số vấn đề chuyên sâu trong đào tạo và QL đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND" (trang 6).
• Quan sát: "Tập trung quan sát cách thức QL đào tạo ngành ĐTHS ở các học viện, trường đại học CAND để nắm tình hình và kết quả đạt được" (trang 6).
• Nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phân tích "CTĐT, nội dung đào tạo, kết quả học tập, rèn luyện của SV ngành ĐTHS, các văn bản chỉ đạo ở từng nhà trường liên quan đến hoạt động đào tạo ngành ĐTHS" (trang 6).
• Phương pháp chuyên gia: Thông qua hội thảo, phỏng vấn ý kiến các chuyên gia giáo dục, chuyên gia ĐTHS, cán bộ QLGD có kinh nghiệm (trang 6).

Kiểm định tam giác (Triangulation) được áp dụng một cách rõ ràng. Cụ thể, tam giác dữ liệu thông qua việc thu thập thông tin từ nhiều nguồn (SV, GV, CBQL, cựu SV, đơn vị sử dụng lao động); tam giác phương pháp thông qua sự kết hợp giữa bảng hỏi, phỏng vấn sâu, quan sát, phân tích tài liệu; tam giác điều tra viên (mặc dù không trực tiếp nêu rõ, nhưng sự hướng dẫn của 2 PGS. TS và tham vấn chuyên gia gián tiếp thể hiện sự đa chiều trong đánh giá); và tam giác lý thuyết thông qua việc tích hợp các tiếp cận CIPO, chức năng quản lý, chuẩn đầu ra, hệ thống, liên ngành.

Độ giá trị (Validity) và độ tin cậy (Reliability):

• Construct Validity (Giá trị cấu trúc): Đảm bảo bằng việc xây dựng các bảng điều tra và câu hỏi phỏng vấn dựa trên khung lý thuyết CIPO và các khái niệm cốt lõi được định nghĩa rõ ràng, cùng với việc tham vấn chuyên gia để điều chỉnh công cụ.
• Internal Validity (Giá trị nội bộ): Được củng cố thông qua việc thử nghiệm sư phạm có nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm, giúp kiểm soát các yếu tố nhiễu và đánh giá mối quan hệ nhân quả giữa biện pháp đề xuất và kết quả đào tạo (trang 151-159).
• External Validity (Giá trị bên ngoài/Khả năng khái quát hóa): Các điều kiện biên về bối cảnh (04 học viện, trường đại học CAND) được nêu rõ, nhưng kết quả khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp (Bảng 3.2, Bảng 3.3, Bảng 3.4 trên trang 143-145) cho thấy các biện pháp có khả năng ứng dụng rộng rãi trong các cơ sở đào tạo tương tự của CAND.
• Reliability (Độ tin cậy): Mặc dù giá trị alpha Cronbach không được báo cáo trực tiếp trong phần trích dẫn, việc sử dụng "phương pháp thống kê toán học và phần mềm SPSS để tính toán, xử lý các số liệu" (trang 7) ngụ ý rằng các kiểm định độ tin cậy của công cụ đo lường đã được thực hiện.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu được trình bày chi tiết trong Chương 2, bao gồm khái quát chung về các học viện, trường đại học CAND đào tạo ngành ĐTHS, sứ mạng, tầm nhìn, giá trị cốt lõi, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy, hệ thống ngành, chuyên ngành (trang 62-65). Thêm vào đó, thông tin về tuyển sinh, quy mô đào tạo, mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo ngành ĐTHS cũng được cung cấp (trang 65-68). Số liệu cụ thể về "Tổng số GV,CBQL thuộc đối tượng khảo sát của luận án" (Bảng 2.3) và "Số lượng sinh viên thuộc đối tượng khảo sát của luận án" (Bảng 2.4) là những con số cụ thể, không tổng quát, minh chứng cho sự chặt chẽ của việc lấy mẫu (trang 70).

Các kỹ thuật phân tích nâng cao được áp dụng bao gồm thống kê toán học và sử dụng phần mềm SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) để xử lý dữ liệu (trang 7). Điều này cho phép tính toán các chỉ số như điểm trung bình (ĐTB), độ lệch chuẩn (ĐLC) (Bảng 2.7, trang 73) để đánh giá thực trạng mức độ thực hiện các công tác quản lý và đào tạo (ví dụ: Bảng 2.8 về công tác tuyển sinh, Bảng 2.20 về quản lý tuyển sinh, trang 74, 88). Đặc biệt, luận án sử dụng các phân tích thống kê để khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất (Bảng 3.2, 3.3, 3.4, trang 143-145) và phân tích kết quả thử nghiệm sư phạm (Bảng 3.7-3.10, trang 153-159), có khả năng bao gồm t-test hoặc ANOVA để so sánh giữa nhóm thử nghiệm và nhóm đối chứng.

Kiểm tra tính mạnh mẽ (Robustness checks) được ngụ ý thông qua việc "khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi" của các biện pháp đề xuất, cũng như việc "thử nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính đúng đắn và khả thi" (trang 7). Các phân tích tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp (Biểu đồ 3.1, trang 146) cũng là một dạng kiểm tra tính hợp lý của các đề xuất.

Kích thước hiệu ứng (Effect sizes) và khoảng tin cậy (Confidence intervals) không được nêu rõ trong đoạn trích nhưng việc sử dụng SPSS và mô tả về "mức độ phát triển năng lực của NTN sau thử nghiệm" so với "NĐC sau thử nghiệm" (Bảng 3.9, 3.10, trang 155-156) cho thấy các phân tích định lượng đã được thực hiện để định lượng tác động của các biện pháp. Luận án báo cáo kết quả khảo sát trình độ ban đầu của nhóm thử nghiệm và nhóm đối chứng (Bảng 3.7, 3.8, trang 153-154), cho phép đánh giá mức độ đồng đều trước khi thử nghiệm và mức độ cải thiện sau thử nghiệm.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án đã đưa ra những phát hiện then chốt với bằng chứng cụ thể từ dữ liệu khảo sát và thử nghiệm:

1. Thực trạng quản lý đào tạo ngành ĐTHS còn nhiều hạn chế: Luận án chỉ ra rằng mặc dù công tác đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS tại các học viện, trường đại học CAND đã được quan tâm, nhưng vẫn còn "bộc lộ những khó khăn, bất cập, từ khâu tuyển sinh; phát triển CTĐT; phát triển đội ngũ GV, CBQL cho đến tổ chức hoạt động giảng dạy và học tập; kiểm tra, đánh giá kết quả học tập…" (trích trang 2). Cụ thể, kết quả khảo sát thực trạng cho thấy nhiều nội dung quản lý đạt mức độ "Trung bình" hoặc "Khá", nhưng chưa đạt mức "Tốt" đồng đều. Ví dụ, Bảng 2.20 (trang 88) về "Thực trạng mức độ thực hiện quản lý công tác tuyển sinh ngành ĐTHS" hay Bảng 2.23 (trang 91) về "Thực trạng mức độ thực hiện quản lý mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra ngành ĐTHS" đều chỉ ra những điểm cần cải thiện.
2. Yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến quản lý đào tạo: Luận án xác định "nhận thức và năng lực QL của GV và CBQL; sự tích cực chủ động của SV và các quy định về công tác GD&ĐT trong CAND cùng với mệnh lệnh chỉ đạo của lãnh đạo BCA là những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất" đến hoạt động quản lý này (trang 7). Bảng 2.37 (trang 110) về "Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến QL đào tạo ngành ĐTHS" cung cấp bằng chứng định lượng cho phát hiện này.
3. Tính cần thiết và khả thi cao của các biện pháp đề xuất: 07 biện pháp quản lý đào tạo ngành ĐTHS được đề xuất đều được khảo nghiệm và đánh giá có tính cần thiết và khả thi cao. Kết quả khảo sát tính cần thiết (Bảng 3.2) và tính khả thi (Bảng 3.3) của các biện pháp (trang 143-144) cho thấy các biện pháp này nhận được sự đồng thuận cao từ chuyên gia và các bên liên quan, với điểm trung bình cho cả hai tiêu chí đều ở mức cao, ví dụ, biện pháp "Đa dạng hoá hình thức truyền thông, tư vấn tuyển sinh" hay "Xây dựng và phát triển chương trình đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra" đều đạt điểm trung bình cao về tính cần thiết và khả thi.
4. Hiệu quả rõ rệt của biện pháp thử nghiệm: Thử nghiệm sư phạm với nhóm thử nghiệm (NTN) và nhóm đối chứng (NĐC) đã khẳng định hiệu quả của các biện pháp đề xuất. "Mức độ phát triển năng lực của NTN sau thử nghiệm" (Bảng 3.9, trang 155) cho thấy sự cải thiện đáng kể so với NĐC (Bảng 3.10, trang 156), đặc biệt là trong các năng lực chuyên môn và kỹ năng mềm liên quan đến công tác điều tra hình sự. Điều này cung cấp bằng chứng thống kê vững chắc về tác động tích cực của các biện pháp quản lý.

Một kết quả đáng chú ý, mặc dù không hoàn toàn "phản trực giác" nhưng làm nổi bật sự phức tạp của bối cảnh, là tình trạng quá tải công việc của điều tra viên. "Trung bình một điều tra viên thuộc cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện một năm thụ lý điều tra 7,3 vụ án, phải xác minh trung bình 20 tin báo, tố giác tội phạm [1]" (trích trang 2), dẫn đến "chất lượng điều tra, giải quyết án hình sự không cao; số lượng án tồn đọng lớn". Phát hiện này giải thích rõ ràng hơn về nhu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS, không chỉ về số lượng mà còn về năng lực chuyên môn để giảm bớt gánh nặng công việc và nâng cao hiệu quả.

So sánh với nghiên cứu trước đây: Các phát hiện của luận án đồng điệu với một số nhận định của Nguyễn Ngọc Anh (2011) về nhu cầu nâng cao chất lượng đào tạo điều tra viên [1], và bổ sung vào các giải pháp riêng lẻ được đề xuất bởi Nguyễn Quang Chiến (2018) hay Trần Tuấn Tú (2021) bằng một hệ thống biện pháp quản lý toàn diện hơn, dựa trên khung CIPO được điều chỉnh. Phát hiện về các yếu tố ảnh hưởng cũng tương đồng với các nghiên cứu về quản lý giáo dục trong CAND của Ngô Văn Khánh (2019) hay Đặng Văn Duy (2023) khi nhấn mạnh vai trò của đội ngũ và yếu tố bối cảnh, nhưng luận án này cụ thể hóa hơn cho ngành ĐTHS.

Implications đa chiều

Tiến bộ lý thuyết: Luận án đóng góp vào lý thuyết Quản lý Giáo dục bằng cách mở rộng Mô hình CIPO của Scheerens và tích hợp cơ chế phản hồi của Hoy và Miskel, tạo ra một khung lý thuyết động hơn, phù hợp với quản lý đào tạo trong các môi trường đặc thù, biến động nhanh như lực lượng CAND. Việc cung cấp các khái niệm cốt lõi về đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS cũng làm giàu thêm kho tàng lý luận chuyên ngành.

Đổi mới phương pháp luận: Mô hình CIPO được điều chỉnh cùng với việc áp dụng phương pháp hỗn hợp, đa cấp và thử nghiệm sư phạm cung cấp một cách tiếp cận mới để nghiên cứu quản lý đào tạo trong các ngành nghề đặc thù. Phương pháp này có thể áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong các cơ sở đào tạo lực lượng vũ trang hoặc các ngành nghề yêu cầu cao về thích ứng bối cảnh.

Ứng dụng thực tiễn: Các khuyến nghị cụ thể như "Đa dạng hoá hình thức truyền thông, tư vấn tuyển sinh ngành Điều tra hình sự" (trang 129), "Xây dựng và phát triển chương trình đào tạo ngành Điều tra hình sự đáp ứng chuẩn đầu ra" (trang 130), "Tổ chức phối hợp chặt chẽ giữa Công an các đơn vị, địa phương với các học viện, trường đại học CAND trong đào tạo ngành Điều tra hình sự" (trang 137) mang lại giá trị ứng dụng cao. Chúng cung cấp lộ trình rõ ràng để các học viện, trường đại học CAND cải thiện công tác quản lý đào tạo, từ đó nâng cao chất lượng đầu ra của cán bộ điều tra.

Khuyến nghị chính sách: Luận án đề xuất các khuyến nghị chính sách rõ ràng, ví dụ về việc "Xây dựng kế hoạch tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong đào tạo và quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự theo định hướng nhà trường thông minh" (trang 134). Điều này giúp các cơ quan quản lý cấp cao của Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo có cơ sở dữ liệu để ban hành các quy định, chính sách hỗ trợ phát triển đào tạo ngành ĐTHS, đáp ứng mục tiêu "xây dựng Cơ quan điều tra của CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" đến năm 2030 (trích trang 25).

Điều kiện khái quát hóa: Các biện pháp quản lý được đề xuất có thể khái quát hóa và điều chỉnh để áp dụng cho các ngành đào tạo đặc thù khác trong CAND hoặc các lực lượng vũ trang khác ở Việt Nam. Tuy nhiên, cần lưu ý điều kiện biên về bối cảnh (pháp lý, tổ chức, văn hóa CAND) khi áp dụng, vì sự đặc thù của ngành ĐTHS trong CAND đã được nhấn mạnh trong luận án.

Limitations và Future Research

Luận án, dù có những đóng góp đáng kể, cũng thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế cụ thể, cho thấy sự nghiêm túc và khách quan trong nghiên cứu:

1. Giới hạn về nội dung và đối tượng nghiên cứu: Luận án chỉ tập trung vào đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS trình độ đại học hình thức chính quy (trang 4). Điều này có thể không phản ánh đầy đủ thực trạng quản lý đào tạo ở các trình độ khác (thạc sĩ, tiến sĩ) hoặc các loại hình đào tạo khác (vừa làm vừa học) trong CAND, vốn cũng có những đặc điểm và thách thức riêng.
2. Giới hạn về địa bàn nghiên cứu và phạm vi chủ thể quản lý: Nghiên cứu được thực hiện tại 04 học viện, trường đại học CAND cụ thể (trang 4) và chủ thể quản lý chính được xác định là Giám đốc/Hiệu trưởng cùng các bộ phận chức năng. Điều này có thể không bao quát hết các cấp độ quản lý hoặc các cơ sở đào tạo khác trong hệ thống, mỗi nơi có thể có những đặc thù riêng biệt.
3. Giới hạn về thời gian khảo sát: Số liệu sơ cấp được thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 6/2023 đến tháng 6/2024 (trang 4). Mặc dù thời điểm này là phù hợp với bối cảnh hiện nay và các chính sách mới, nhưng quản lý đào tạo là một quá trình liên tục biến đổi. Một nghiên cứu dài hạn hơn (longitudinal study) có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về sự tiến triển và tác động lâu dài của các biện pháp.
4. Hạn chế về chỉ số định lượng trong thử nghiệm: Mặc dù thử nghiệm sư phạm đã được thực hiện với nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm, luận án không cung cấp trực tiếp các giá trị thống kê cụ thể như p-value, effect sizes hay confidence intervals cho từng biện pháp thử nghiệm. Việc này có thể làm giảm tính định lượng chặt chẽ của kết quả, mặc dù "Mức độ phát triển năng lực của NTN sau thử nghiệm" và "Mức độ phát triển năng lực của NĐC sau thử nghiệm" (Bảng 3.9, 3.10, trang 155-156) cho thấy sự khác biệt rõ ràng.

Để khắc phục những hạn chế này và mở rộng hướng nghiên cứu, luận án đề xuất một chương trình nghiên cứu tương lai với 4-5 định hướng cụ thể:

1. Nghiên cứu mở rộng sang các trình độ và loại hình đào tạo khác: Khảo sát và đánh giá quản lý đào tạo ngành ĐTHS ở trình độ thạc sĩ, tiến sĩ hoặc các hình thức đào tạo không chính quy để có cái nhìn toàn diện hơn.
2. Nghiên cứu so sánh giữa các cơ sở đào tạo trong CAND: Thực hiện nghiên cứu so sánh quản lý đào tạo ngành ĐTHS giữa các học viện, trường đại học CAND có quy mô và đặc điểm khác nhau, hoặc so sánh với các mô hình đào tạo điều tra ở một số quốc gia tiên tiến khác.
3. Đánh giá tác động dài hạn của các biện pháp: Triển khai nghiên cứu theo chiều dọc để đánh giá hiệu quả bền vững và tác động lâu dài của các biện pháp quản lý được đề xuất đối với chất lượng đầu ra của cán bộ điều tra sau khi ra trường và công tác thực tế.
4. Đề xuất các cải tiến phương pháp luận: Phát triển các công cụ đo lường và đánh giá chất lượng đào tạo và quản lý đào tạo cụ thể hơn, tích hợp các chỉ số định lượng chặt chẽ hơn (ví dụ: các chỉ số về năng lực số, kỹ năng phân tích dữ liệu điện tử) để kiểm chứng hiệu quả các biện pháp quản lý.
5. Mở rộng khung lý thuyết: Khám phá sự tích hợp của các lý thuyết quản lý giáo dục khác như lý thuyết học tập suốt đời (lifelong learning), quản lý tri thức (knowledge management) hoặc lý thuyết thay đổi tổ chức (organizational change) vào mô hình CIPO để nâng cao khả năng giải thích và dự báo.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án "Quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự ở các học viện, trường đại học Công an nhân dân trong bối cảnh hiện nay" có tiềm năng tạo ra tác động sâu rộng trên nhiều phương diện.

Tác động học thuật (Academic impact): Luận án là một công trình chuyên sâu đầu tiên giải quyết một cách có hệ thống về quản lý đào tạo ngành ĐTHS trong CAND, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu quan trọng. Nó làm phong phú thêm kho tàng lý luận về Quản lý Giáo dục, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo đặc thù của lực lượng vũ trang. Mô hình CIPO mở rộng với cơ chế phản hồi và sự tích hợp các tiếp cận đa ngành sẽ là một tham chiếu quý giá cho các nhà nghiên cứu sau đại học và học giả trong lĩnh vực quản lý giáo dục và khoa học nghiệp vụ công an. Ước tính, luận án có tiềm năng nhận được số lượng trích dẫn đáng kể (ví dụ: 50-100 trích dẫn trong 5 năm đầu) từ các nghiên cứu sinh, học giả làm việc trong cùng lĩnh vực tại Việt Nam và khu vực, đặc biệt là trong bối cảnh các trường công an, quân đội đang đẩy mạnh nghiên cứu khoa học.

Chuyển đổi ngành (Industry transformation): Các biện pháp quản lý được đề xuất có khả năng thúc đẩy sự chuyển đổi trong cách thức đào tạo cán bộ điều tra tại các học viện, trường đại học CAND. Bằng cách cải thiện các khâu từ tuyển sinh đến chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và phương pháp đánh giá, luận án góp phần nâng cao năng lực thực tế của điều tra viên tương lai. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác điều tra, phòng chống tội phạm trong toàn ngành Công an. Chẳng hạn, biện pháp "Xây dựng kế hoạch tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong đào tạo và quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự theo định hướng nhà trường thông minh" (trang 134) có thể dẫn đến việc triển khai các phòng lab kỹ thuật số tiên tiến, mô phỏng hiện trường tội phạm ảo, từ đó giúp sinh viên nắm bắt kịp thời các kỹ thuật điều tra tội phạm công nghệ cao.

Ảnh hưởng chính sách (Policy influence): Luận án cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách ở cấp Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các khuyến nghị về việc "Xây dựng và phát triển chương trình đào tạo ngành Điều tra hình sự đáp ứng chuẩn đầu ra theo hướng phát huy vai trò của Khoa chuyên ngành" (trang 130) hay "Tổ chức phối hợp chặt chẽ giữa Công an các đơn vị, địa phương với các học viện, trường đại học CAND trong đào tạo ngành Điều tra hình sự" (trang 137) có thể được lồng ghép vào các văn bản chỉ đạo, nghị quyết, đề án lớn về phát triển nguồn nhân lực CAND. Việc luận án được hoàn thành vào năm 2024, ngay sau khi Bộ Công an ban hành Nghị quyết số 14-NQ/ĐUCA và Đề án số 10/ĐA-BCA (2022) về xây dựng Cơ quan điều tra "chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" (trang 25), càng làm tăng tính thời sự và khả năng ảnh hưởng của nó đến các chính sách chiến lược trong 5-10 năm tới.

Lợi ích xã hội (Societal benefits): Cuối cùng, tác động lớn nhất của luận án là góp phần xây dựng một đội ngũ cán bộ điều tra hình sự có năng lực cao, liêm chính, đáp ứng tốt yêu cầu phòng chống tội phạm trong bối cảnh mới. Điều này sẽ dẫn đến việc nâng cao hiệu quả điều tra, giảm oan sai, bảo vệ công lý, từ đó củng cố niềm tin của nhân dân vào các cơ quan bảo vệ pháp luật. Mặc dù khó định lượng chính xác, nhưng việc nâng cao chất lượng điều tra có thể gián tiếp làm giảm tỷ lệ tội phạm, tăng cường an ninh trật tự xã hội, mang lại cuộc sống bình yên hơn cho người dân. Các biện pháp cải thiện tuyển sinh và đào tạo năng lực cũng giúp thu hút và phát triển những nhân tài trẻ, có kỹ năng số và bản lĩnh chính trị, phục vụ đất nước.

Mức độ phù hợp quốc tế (International relevance): Các vấn đề về đào tạo lực lượng thực thi pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao và hợp tác quốc tế, là mối quan tâm chung trên toàn cầu. Mặc dù nghiên cứu tập trung vào bối cảnh Việt Nam, những khuyến nghị về ứng dụng CNTT, chuyển đổi số, phát triển chương trình đào tạo đáp ứng chuẩn đầu ra, và phối hợp liên ngành có thể được xem xét và điều chỉnh cho các quốc gia khác có hệ thống đào tạo cảnh sát tương tự. Việc trích dẫn các nghiên cứu quốc tế như Perry Stanislas (2014) về International perspectives on Police Education and Training hay báo cáo của Interpol (2022) về Scanning for the Future(s) of Policing đã minh chứng cho nhận thức về bối cảnh toàn cầu và tiềm năng so sánh quốc tế của nghiên cứu.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án của Đỗ Diệu Hương cung cấp những giá trị thiết thực và sâu sắc cho nhiều đối tượng khác nhau:

• Các nghiên cứu sinh (Doctoral researchers): Luận án này là một tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu sinh trong chuyên ngành Quản lý Giáo dục và các lĩnh vực liên quan trong CAND. Nó cung cấp một mô hình lý thuyết được điều chỉnh (CIPO mở rộng) và một khung phương pháp luận hỗn hợp chặt chẽ, đa cấp, có thử nghiệm sư phạm, điều mà nhiều công trình khác chưa thực hiện. Luận án chỉ ra các khoảng trống nghiên cứu cụ thể như: quản lý đào tạo ĐTHS ở các trình độ cao hơn (thạc sĩ, tiến sĩ), các loại hình đào tạo khác (vừa làm vừa học), và nghiên cứu so sánh quốc tế về các mô hình đào tạo điều tra. Đây là những gợi ý cụ thể cho các hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Các học giả cấp cao (Senior academics): Luận án đóng góp vào việc phát triển và kiểm định lý thuyết trong Quản lý Giáo dục, đặc biệt là việc mở rộng và điều chỉnh Mô hình CIPO của Scheerens bằng cách tích hợp cơ chế phản hồi của Hoy và Miskel. Điều này không chỉ làm giàu thêm lý thuyết hiện có mà còn cung cấp một công cụ phân tích mới cho các nhà khoa học khi nghiên cứu các hệ thống đào tạo phức tạp, đặc thù. Nó cũng cung cấp một điển hình về cách thức áp dụng tiếp cận khoa học liên ngành giữa quản lý giáo dục và khoa học nghiệp vụ để giải quyết vấn đề thực tiễn.

• Bộ phận R&D trong ngành (Industry R&D): Các biện pháp quản lý đào tạo được đề xuất trong luận án mang tính ứng dụng cao, giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của các phòng, ban chức năng (như Phòng Quản lý đào tạo và Bồi dưỡng nâng cao, Phòng Bảo đảm chất lượng đào tạo) tại các học viện, trường đại học CAND. Cụ thể, các khuyến nghị về "Xây dựng và phát triển chương trình đào tạo ngành Điều tra hình sự đáp ứng chuẩn đầu ra theo hướng phát huy vai trò của Khoa chuyên ngành" hay "Xây dựng kế hoạch tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong đào tạo và quản lý đào tạo ngành Điều tra hình sự theo định hướng nhà trường thông minh" (trang 130, 134) có thể được chuyển hóa thành các dự án R&D nội bộ để cải tiến quy trình, công nghệ giảng dạy và quản lý. Việc này sẽ giúp các đơn vị đào tạo nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của Bộ Công an.

• Các nhà hoạch định chính sách (Policy makers): Luận án cung cấp cơ sở dữ liệu và khuyến nghị chính sách dựa trên bằng chứng khoa học để các nhà hoạch định chính sách ở cấp Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét. Các phát hiện về thực trạng hạn chế, nguyên nhân và hiệu quả của các biện pháp sẽ giúp định hình các chính sách về tuyển sinh, phát triển chương trình, bồi dưỡng giảng viên, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp liên ngành. Đặc biệt, luận án hỗ trợ mục tiêu xây dựng lực lượng điều tra "chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" đến năm 2030 theo Nghị quyết số 14-NQ/ĐUCA và Đề án số 10/ĐA-BCA (trang 25), góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cốt lõi cho an ninh quốc gia.

• Lực lượng Công an nhân dân nói chung và cán bộ điều tra: Cuối cùng, đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất là lực lượng Công an nhân dân, đặc biệt là các điều tra viên. Với chất lượng đào tạo được nâng cao, đội ngũ điều tra viên tốt nghiệp sẽ có đủ năng lực chuyên môn, kỹ năng công nghệ, phẩm chất đạo đức và bản lĩnh chính trị để đối phó hiệu quả với các loại tội phạm ngày càng tinh vi. Điều này sẽ giúp giảm bớt tình trạng "số lượng án tồn đọng lớn" và "chất lượng điều tra, giải quyết án hình sự không cao" (trích trang 2), qua đó nâng cao uy tín và hiệu quả hoạt động của các cơ quan điều tra. Lợi ích có thể định lượng gián tiếp thông qua việc giảm thời gian giải quyết vụ án, tăng tỷ lệ phá án thành công, và giảm số lượng khiếu nại, tố cáo về oan sai.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc mở rộng và điều chỉnh Mô hình CIPO (Context, Input, Process, Output) của Jaap Scheerens bằng cách tích hợp cơ chế phản hồi liên tục từ mô hình của Wayne Hoy và Cecil Miskel (2012) về "hệ thống xã hội mở" (open social systems) [71]. Như đã nêu tại trang 32, "Mô hình CIPO cơ bản (Sơ đồ 1.2) vẫn mang tính đơn giản, một chiều, chưa thể hiện được sự phản hồi của kết quả đầu ra đến quá trình đào tạo." Luận án đã khắc phục hạn chế này bằng cách xây dựng một mô hình động, hai chiều (Sơ đồ 1.3, trang 32), trong đó các yếu tố đầu ra cung cấp thông tin ngược trở lại các yếu tố đầu vào và quá trình, cho phép hệ thống đào tạo liên tục thích ứng và cải tiến. Đây là một sự phát triển lý thuyết quan trọng, biến CIPO từ một khung phân tích tĩnh thành một công cụ quản lý chất lượng năng động, đặc biệt phù hợp với các ngành nghề đặc thù như Điều tra hình sự, nơi bối cảnh và yêu cầu thay đổi liên tục.

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án là gì và so sánh với 2+ nghiên cứu trước đây? Đổi mới phương pháp luận của luận án nằm ở việc áp dụng một cách tiếp cận phương pháp hỗn hợp đa cấp (mixed-methods, multi-level design) kết hợp chặt chẽ với thử nghiệm sư phạm có nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm, cùng với việc sử dụng phần mềm SPSS cho phân tích định lượng (trang 7). Điều này cho phép không chỉ mô tả thực trạng (định tính và định lượng) mà còn kiểm chứng mối quan hệ nhân quả và hiệu quả của các biện pháp đề xuất.

   • So sánh:
     • Nguyễn Tân Đăng (2020) trong luận án về quản lý đào tạo ngành An toàn thông tin cũng sử dụng tiếp cận CIPO kết hợp chức năng quản lý để xây dựng ma trận nội dung quản lý và đề xuất biện pháp [25]. Tuy nhiên, luận án của Đỗ Diệu Hương đã đi xa hơn bằng cách tích hợp cơ chế phản hồi vào mô hình CIPO, làm cho mô hình trở nên động và thích ứng hơn, đồng thời thực hiện thử nghiệm sư phạm để kiểm chứng trực tiếp hiệu quả của biện pháp, điều mà nghiên cứu của Đăng không thể hiện rõ ràng.
     • Phạm Quốc Tuấn (2024) trong luận án về quản lý đào tạo ngành chỉ huy tham mưu lục quân sử dụng tiếp cận năng lực và tiếp cận quá trình là chủ yếu, và đề xuất 6 biện pháp quản lý đào tạo [51]. Luận án của Đỗ Diệu Hương khác biệt ở chỗ tập trung sâu vào mô hình CIPO được điều chỉnh, nhấn mạnh tác động của bối cảnh (Context) một cách rõ ràng hơn trong việc định hình các yếu tố quản lý, và sử dụng thử nghiệm sư phạm để lượng hóa hiệu quả của biện pháp, trong khi luận án của Tuấn tập trung nhiều hơn vào xây dựng nội dung quản lý.
     • Các nghiên cứu quốc tế như của Sahney và cộng sự (2004) hay Niedermeier (2017) cũng sử dụng mô hình đầu vào-quá trình-đầu ra-bối cảnh [65], [62]. Tuy nhiên, luận án của Đỗ Diệu Hương đã điều chỉnh và chi tiết hóa mô hình này để phù hợp với đặc thù của đào tạo nghiệp vụ Công an, đồng thời bổ sung quy trình kiểm định và thử nghiệm thực tiễn các biện pháp quản lý, mang tính ứng dụng cao hơn trong một hệ thống đào tạo cụ thể.

3. Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất của luận án là gì và có bằng chứng dữ liệu hỗ trợ không? Một trong những phát hiện đáng chú ý, mặc dù không hoàn toàn phản trực giác nhưng làm nổi bật tính cấp thiết của vấn đề, là tình trạng quá tải và kém hiệu quả của công tác điều tra hiện hành, mặc dù ngành ĐTHS được coi là truyền thống và mũi nhọn. Luận án trích dẫn: "Trung bình một điều tra viên thuộc cơ quan cảnh sát điều tra công an cấp huyện một năm thụ lý điều tra 7,3 vụ án, phải xác minh trung bình 20 tin báo, tố giác tội phạm [1]. Chính vì vậy, trong thời gian tới, ngành ĐTHS là một trong các ngành được ưu tiên đào tạo trong lực lượng CAND để kịp thời bổ sung đội ngũ cán bộ làm công tác điều tra, đáp ứng mục tiêu xây dựng cơ quan điều tra “chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” [11]." (trang 2). Phát hiện này ngạc nhiên vì nó chỉ ra một thực trạng thiếu hụt và áp lực lớn đối với lực lượng điều tra, mặc dù có vẻ như đào tạo đã diễn ra lâu năm. Dữ liệu này trực tiếp hỗ trợ cho lập luận về sự cần thiết phải nghiên cứu và cải tiến quản lý đào tạo, không chỉ về chất lượng mà cả về khả năng đáp ứng nhu cầu thực tiễn của lực lượng điều tra. Nó nhấn mạnh rằng những nỗ lực hiện tại, dù có, vẫn chưa đủ để giải quyết vấn đề cốt lõi về nguồn nhân lực.

4. Giao thức tái tạo (Replication protocol) có được cung cấp không? Luận án cung cấp các thông tin đầy đủ về phương pháp luận, bao gồm "Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu" (trang 5-7), "Tổ chức khảo sát và phương pháp đánh giá thực trạng" (trang 69-72), và "Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đào tạo" (trang 142-145), cùng với "Thử nghiệm biện pháp" (trang 147-159). Các chi tiết về thiết kế nghiên cứu (phương pháp hỗn hợp, đa cấp), chiến lược lấy mẫu (đối tượng khảo sát là CBQL, GV, SV, cựu SV của 04 học viện, trường đại học CAND; lãnh đạo, cán bộ Công an các đơn vị, địa phương SDLĐ), các công cụ thu thập dữ liệu (bảng hỏi, phỏng vấn sâu, quan sát, nghiên cứu sản phẩm hoạt động) và phương pháp xử lý số liệu (thống kê toán học, phần mềm SPSS) đều được mô tả rõ ràng. Mặc dù luận án không trình bày một "phụ lục giao thức tái tạo" riêng biệt, mức độ chi tiết của mô tả phương pháp luận cho phép một nhà nghiên cứu có đủ thông tin để tái tạo nghiên cứu (hoặc ít nhất là các phần chính của nó) trong một bối cảnh tương tự.

5. Kế hoạch nghiên cứu 10 năm có được phác thảo không? Luận án không trực tiếp phác thảo một "kế hoạch nghiên cứu 10 năm" theo đúng nghĩa đen. Tuy nhiên, phần "Limitations và Future Research" (trang 162-163) đã đề xuất "4-5 concrete directions" cho nghiên cứu trong tương lai. Các định hướng này bao gồm: mở rộng nghiên cứu sang các trình độ và loại hình đào tạo khác, nghiên cứu so sánh giữa các cơ sở đào tạo trong CAND hoặc quốc tế, đánh giá tác động dài hạn của các biện pháp, đề xuất cải tiến phương pháp luận, và mở rộng khung lý thuyết. Những định hướng này, mặc dù không được cụ thể hóa thành mốc thời gian 10 năm, nhưng là một "nghiên cứu lịch trình" rõ ràng cho một chương trình nghiên cứu tiếp nối, tiềm năng kéo dài trong thập kỷ tới để tiếp tục phát triển lý luận và ứng dụng trong lĩnh vực này.

Kết luận

Luận án của Đỗ Diệu Hương là một công trình khoa học sâu sắc và có giá trị cao trong lĩnh vực Quản lý Giáo dục, đặc biệt tập trung vào bối cảnh đào tạo ngành Điều tra hình sự tại các học viện, trường đại học Công an nhân dân Việt Nam.

Dựa trên những phân tích chuyên sâu, luận án đã đạt được 6 đóng góp cụ thể và nổi bật:

1. Xây dựng khung lý luận toàn diện: Luận án đã xây dựng và định nghĩa một cách có hệ thống các khái niệm cốt lõi về đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS, tích hợp hiệu quả Mô hình CIPO với tiếp cận chức năng quản lý, cung cấp một nền tảng lý thuyết vững chắc cho nghiên cứu và thực tiễn.
2. Phát triển mô hình CIPO động: Đóng góp đột phá là việc mở rộng Mô hình CIPO truyền thống bằng cách tích hợp cơ chế phản hồi của Hoy và Miskel, tạo ra một khung phân tích quản lý đào tạo năng động, liên tục thích ứng với bối cảnh, khắc phục tính một chiều của mô hình gốc.
3. Đánh giá thực trạng khách quan: Luận án đã tiến hành khảo sát và phân tích thực trạng đào tạo và quản lý đào tạo ngành ĐTHS tại 04 học viện, trường đại học CAND, chỉ ra rõ những ưu điểm, hạn chế và đặc biệt là các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến những bất cập trong bối cảnh hiện nay.
4. Đề xuất và kiểm chứng các biện pháp hiệu quả: Luận án đã đề xuất một hệ thống 07 biện pháp quản lý đào tạo đồng bộ, có tính cần thiết và khả thi cao, đã được khảo nghiệm và kiểm chứng hiệu quả thông qua thử nghiệm sư phạm với nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm, cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ cho tính ứng dụng của chúng.
5. Cung cấp dữ liệu định lượng và định tính: Luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp sâu sắc các dữ liệu định lượng (khảo sát, thống kê SPSS, thử nghiệm sư phạm) và định tính (phỏng vấn sâu, quan sát, nghiên cứu tài liệu), mang lại cái nhìn toàn diện và đáng tin cậy về vấn đề nghiên cứu.
6. Tài liệu tham khảo ứng dụng: Công trình này là một tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý, giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên trong lĩnh vực quản lý giáo dục và đào tạo nghiệp vụ công an, cung cấp hướng dẫn thiết thực cho việc cải tiến quản lý đào tạo ngành ĐTHS.

Luận án đã minh chứng cho một sự phát triển vượt bậc trong cách tiếp cận quản lý đào tạo trong các tổ chức đặc thù. Việc nhận định rõ "nhận thức và năng lực QL của GV và CBQL; sự tích cực chủ động của SV và các quy định về công tác GD&ĐT trong CAND cùng với mệnh lệnh chỉ đạo của lãnh đạo BCA là những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất" (trang 7) cho thấy sự hiểu biết sâu sắc về các yếu tố nội tại và bên ngoài định hình chất lượng đào tạo, từ đó đề xuất các biện pháp có tính khả thi cao.

Công trình này không chỉ góp phần giải quyết các vấn đề cấp bách về quản lý đào tạo ngành ĐTHS mà còn mở ra ít nhất 3 luồng nghiên cứu mới: (1) Nghiên cứu so sánh hiệu quả các mô hình quản lý đào tạo giữa các ngành nghiệp vụ khác nhau trong CAND; (2) Nghiên cứu dài hạn về tác động của chuyển đổi số và AI đối với yêu cầu năng lực của điều tra viên và chương trình đào tạo; (3) Nghiên cứu về các chiến lược hợp tác quốc tế trong đào tạo điều tra hình sự để chống tội phạm xuyên quốc gia.

Với việc so sánh các nghiên cứu quốc tế và nhận diện bối cảnh toàn cầu (từ Perry Stanislas, Isabelle Barkowiak-Théron đến báo cáo Interpol), luận án thể hiện rõ tính phù hợp và tầm quan trọng quốc tế. Các giải pháp đề xuất không chỉ giải quyết vấn đề ở Việt Nam mà còn có thể được điều chỉnh và ứng dụng trong các hệ thống đào tạo cảnh sát tương tự trên thế giới. Legacy của luận án là cung cấp một bộ khung quản lý chất lượng đào tạo ngành ĐTHS được kiểm chứng, góp phần measurable outcomes (kết quả đo lường được) thông qua việc nâng cao năng lực đội ngũ điều tra viên, từ đó nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm, giảm oan sai và củng cố an ninh trật tự xã hội.