Luận án xây dựng đội ngũ giảng viên đại học Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CBQL: Cán bộ quản lý CNXH: Chủ nghĩa xã hội CMCN: Cách mạng công nghiệp DTTS: Dân tộc thiểu số GDĐH: Giáo dục đại học GD-ĐT: Giáo dục - đào tạo GS: Giáo sư GV: Giảng viên ĐNGV: Đội ngũ giảng viên ĐNNG: Đội ngũ nhà giáo PGS: Phó Giáo sư SV: Sinh viên DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Số giảng viên cơ hữu và sinh viên các trường đại học ở Tây Nguyên năm học 2017 - 2018. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác tuyển chọn đội ngũ giảng viên. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác qui hoạch đội ngũ giảng viên theo chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy.

Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác sử dụng đội ngũ giảng viên. Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên.6: Giảng viên và cán bộ quản lý đánh giá chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ giảng viên. Tính cấp thiết của đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh - anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, nhà tư tưởng lỗi lạc của dân tộc Việt Nam. Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về xây dựng đội ngũ nhà giáo (ĐNNG) là một trong những nội dung quan trọng thể hiện lý tưởng sâu xa của Người về xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc trên thế giới.

Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ sự cần thiết phải xây dựng nền giáo dục mới, trong đó có giáo dục đại học (GDĐH), và coi đây là một trong những điều kiện căn bản, quyết định sự độc lập, giàu mạnh của đất nước, để sánh vai với các cường quốc năm châu. Trên cương vị là người lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước, Hồ Chí Minh đã dành nhiều thời gian, tâm huyết lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện xây dựng nền giáo dục cách mạng, trong đó có việc xây dựng đội ngũ nhà giáo. Thực tế trên đất nước ta đã hình thành một đội ngũ nhà giáo tâm huyết, tài năng đáp ứng yêu cầu xây dựng nền giáo dục mới, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Những quan điểm về xây dựng ĐNNG trong di sản tư tưởng Hồ Chí Minh để lại vẫn có giá trị lý luận và thực tiễn quan trọng cần phải được nghiên cứu sâu hơn và quán triệt, vận dụng vào xây dựng đội ngũ giảng viên (ĐNGV) các trường đại học ở nước ta hiện nay.

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04-11-2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng chỉ ra một trong những giải pháp quan trọng để đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo là phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân 2 chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế. Xây dựng đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng, cơ cấu là một trong những nhân tố quan trọng có ý nghĩa quyết định chất lượng đào tạo nguồn nhân lực bậc đại học hiện nay. Tuy nhiên, thời gian qua, việc xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học trong cả nước nói chung và các trường đại học ở Tây Nguyên nói riêng còn nhiều bất cập, hạn chế.

Đó là sự thiếu hụt về số lượng, giảm sút về chất lượng, mất cân đối về cơ cấu đội ngũ giảng viên; một số giảng viên chưa theo kịp yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Hiện nay, vùng Tây Nguyên có 4 trường đại học, đó là Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Yersin Đà Lạt và Trường Đại học Buôn Ma Thuột. Trong bối cảnh Tây Nguyên đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì vai trò của các trường đại học, cụ thể là đội ngũ giảng viên càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu; tỉ lệ giảng viên có học hàm, học vị cao còn thấp; tỉ lệ giảng viên chưa đạt chuẩn cao; còn có sự mất cân đối trong cơ cấu ngành nghề, dân tộc; số lượng giảng viên chưa đáp ứng qui mô đào tạo; môi trường làm việc chưa giữ chân và thu hút được giảng viên trình độ cao,.

Để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, các trường đại học của vùng phải là những đầu tàu trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao tri thức, khoa học - công nghệ. Thực tế đặt ra cần phải có những giải pháp khả thi để xây dựng ĐNGV các trường đại học ở Tây Nguyên đảm bảo số lượng, chất lượng, cơ cấu, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới. Từ những lý do trên, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề: “Xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.

Mục đích Nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo để vận dụng vào xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên, từ đó đề xuất các giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2019 - 2030 theo tư tưởng Hồ Chí Minh 2. Nhiệm vụ - Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài, đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu đã đạt được và chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu. - Phân tích, hệ thống hóa nội dung và rút ra giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo. - Phân tích làm rõ thực trạng xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo tư tưởng Hồ Chí Minh; chỉ ra những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và những vấn đề đặt ra đối với việc xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay.

- Nêu lên những nhân tố tác động, phương hướng, nội dung và giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2019 - 2030 theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo và công tác xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo được thể hiện trong các tác phẩm, bài nói, bài viết và thông qua hoạt 4 động chỉ đạo thực tiễn xây dựng nền giáo dục cách mạng của Hồ Chí Minh; Đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học; công tác xây dựng đội ngũ giảng viên của các trường đại học ở Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Về không gian nghiên cứu: đề tài nghiên cứu bốn trường đại học đóng trên địa bàn Tây Nguyên gồm Trường Đại học Đà Lạt, Trường Đại học Tây Nguyên, Trường Đại học Yersin Đà Lạt và Trường Đại học Buôn Ma Thuột. - Về thời gian nghiên cứu: đề tài nghiên cứu công tác xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018. Năm 2013 là thời gian bắt đầu triển khai thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học được Quốc hội thông qua ngày 18/6/2012, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2013; Quyết định số 37/2013/QĐ-TTg ngày 26/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2006 - 2020”. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4.

Cơ sở lý luận Đề tài luận án được tiến hành trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục - đào tạo, xây dựng đội ngũ nhà giáo. Phương pháp nghiên cứu Đề tài luận án tuân thủ phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Đồng thời kết hợp với các phương pháp cơ bản sau: phân tích - tổng hợp, lịch sử - lôgíc, điều tra xã hội học, thống kê. Đóng góp mới về khoa học của đề tài - Đề tài đã nghiên cứu làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là về nội dung và giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo.

- Đề tài đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế của công tác xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn 2013 - 2018 theo tư tưởng Hồ Chí Minh, từ đó phân tích làm rõ những vấn đề đặt ra đối với việc xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên hiện nay. - Đề tài đã phân tích làm rõ những nhân tố tác động, đề xuất phương hướng, nội dung và giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên các trường đại học ở Tây Nguyên giai đoạn giai đoạn 2019 - 2030 theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài - Đề tài góp phần làm sâu sắc hơn hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ nhà giáo, đồng thời góp phần tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. - Góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng, Nhà nước, các trường đại học ở Tây Nguyên đề ra đường lối, chính sách, kế hoạch phù hợp để xây dựng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục đại học vùng Tây Nguyên.