Luận án: Ảnh hưởng của đặc điểm công việc đến kết quả làm việc của giảng viên Đại học Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---------------- NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC ĐIỂM CÔNG VIỆC TỚI KẾT QUẢ LÀM VIỆC CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ NHÂN LỰC Hà Nội - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---------------- NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC ĐIỂM CÔNG VIỆC TỚI KẾT QUẢ LÀM VIỆC CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TẠI HÀ NỘI Chuyên ngành: Kinh tế lao động Mã số: 9340404 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN VĨNH GIANG Hà Nội - 2023 i LỜI CAM KẾT Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm quy định liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Nguyễn Thị Cẩm Nhung ii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT. ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .iv DANH MỤC BẢNG BIỂU .v DANH MỤC HÌNH .vi PHẦN MỞ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, TỔNG QUAN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẶC ĐIỂM CÔNG VIỆC VÀ KẾT QUẢ LÀM VIỆC.

Khái niệm về đặc điểm công việc. Khái niệm về tinh thần làm việc. Khái niệm về kết quả làm việc. Tổng quan các công trình nghiên cứu.

Các nghiên cứu về đặc điểm công việc. Các nghiên cứu về kết quả làm việc. Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa đặc điểm công việc và kết quả làm việc. Khoảng trống nghiên cứu.

Các lý thuyết nền tảng. Lý thuyết đặc điểm công việc. Lý thuyết sự kiện ảnh hưởng cảm xúc (Affective Events Theory - AET). Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu .45 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .58 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Quy trình nghiên cứu. Thang đo nghiên cứu.

Thang đo về đặc điểm công việc. Thang đo về tinh thần làm việc. Thang đo về kết quả làm việc. Phương pháp nghiên cứu.

Nghiên cứu định tính sơ bộ.2 Nghiên cứu định lượng .3 Nghiên cứu định tính bổ sung .85 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .86 iii CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Bối cảnh các trường đại học tại Hà Nội. Số lượng các trường đại học tại Hà Nội. Số lượng giảng viên.

Tình hình thực hiện công việc của giảng viên. Kết quả kiểm định thang đo. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu. Thống kê mô tả các đối tượng khảo sát.

Thống kê mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu. Phân tích tương quan hai chiều. Phân tích hồi quy tuyến tính theo phương pháp bình phương nhỏ nhất. Tác động của đặc điểm công việc tới kết quả làm việc.

Tác động của đặc điểm công việc tới tinh thần làm việc. Tác động của tinh thần làm việc tới kết quả làm việc. Tác động trung gian của tinh thần làm việc trong mối quan hệ giữa đặc điểm công việc và kết quả làm việc .112 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .121 CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KẾT LUẬN. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Tác động của các đặc điểm công việc tới kết quả làm việc. Tác động của các đặc điểm công việc tới tinh thần làm việc. Tác động của tinh thần làm việc tới kết quả làm việc. Tác động của các đặc điểm công việc và tinh thần làm việc tới kết quả làm việc.

Một số đề xuất và khuyến nghị. Đề xuất hoàn thiện các yếu tố đặc điểm công việc. Đề xuất nâng cao tinh thần làm việc. Một số đề xuất khác.

Đóng góp mới của luận án. Đóng góp về mặt lý luận. Đóng góp về mặt thực tiễn.158 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT CV Công việc CT Biến phụ thuộc hành vi cản trở công việc DG Biến phụ thuộc kết quả thực hiện công việc được giao ĐĐCV Đặc điểm công việc ĐH Đại học ĐLLV Động lực làm việc GV Giảng viên KQLV Kết quả làm việc NLĐ Người lao động NNL Nguồn nhân lực PT Biến độc lập mức độ đa dạng của công việc PS Biến phụ thuộc kết quả thực hiện công việc phát sinh QT Biến độc lập tầm quan trọng của công việc TC Biến độc lập quyền tự chủ trong công việc TT Biến độc lập thông tin phản hồi về kết quả làm việc TV Biên trung gian tinh thần làm việc TKCV Thiết kế công việc TTLV Tinh thần làm việc RR Biến độc lập tính rõ ràng và hoàn chỉnh của công việc v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Nội dung kết quả làm việc của giảng viên.

Tổng hợp các mối quan hệ giữa đặc điểm công việc và kết quả làm việc.3: Danh sách tóm tắt các mốc quan trọng của mô hình đặc điểm công việc có liên quan đến nghiên cứu. Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu. Trình tự thông tin cần thu thập trong buổi phỏng vấn. Bảng mã hóa các biến quan sát.

Phân tích nhân tố và độ tin cậy của thang đo. Vị trí chức danh của đối tượng nghiên cứu. Trình độ học vấn của đối tượng tham gia khảo sát. Chức danh nghề nghiệp của đối tượng tham gia trả lời khảo sát.

Số năm làm việc của đối tượng tham gia khảo sát. Độ tuổi của đối tượng tham gia khảo sát. Giới tính của đối tượng tham gia khảo sát. Mức độ đa dạng của công việc.

Tính rõ ràng và hoàn chỉnh của các công việc. Tầm quan trọng của công việc. Quyền tự chủ trong công việc. Thông tin phản hồi về kết quả công việc.

Tinh thần làm việc. Kết quả thực hiện công việc được giao. Kết quả thực hiện công việc phát sinh. Hành vi cản trở công việc.

Phân tích tương quan. Tác động của đặc điểm công việc tới kết quả làm việc. Tác động của đặc điểm công việc tới tinh thần làm việc. Tác động của tinh thần làm việc tới kết quả làm việc.

Tác động của ĐĐCV và TTLV tới KQLV. Tổng hợp kết quả phân tích hồi quy tuyến tính .23: Tổng hợp kết quả kiểm định giả thuyết .116 vi DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mô hình đặc điểm công việc của Hackman và Oldham .2: Mô hình nghiên cứu về ảnh hưởng của ĐĐCV đến KQLV của giảng viên. Sơ đồ quy trình nghiên cứu của luận án .1: Cơ cấu giảng viên các trường đại học tại Hà Nội theo giới tính năm 2018 - 2021 .2: Cơ cấu giảng viên các trường đại học tại Hà Nội phân theo loại hình trường năm 2018 -2021 .3: Cơ cấu giảng viên các trường đại học tại Hà Nội theo trình độ chuyên môn năm 2018-2021 .4: Cơ cấu giảng viên các trường đại học tại Hà Nội theo trình độ chuyên môn năm 2021 .90 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do nghiên cứu Nguồn nhân lực (NNL) là một trong các yếu tố tạo nên hiệu quả của tổ chức (Theresia và Cộng sự, 2018).

Với các tổ chức giáo dục, người giảng viên (GV) có vai trò quan trọng trong sự phát triển của tổ chức đó (Amahwa và Mukanzi, 2018). Một GV có kết quả làm việc (KQLV) cao sẽ tạo ra được những sinh viên với trình độ, phẩm chất và có tầm nhìn đáp ứng nhu cầu xã hội, ngược lại KQLV thấp, chất lượng sinh viên sẽ bị nghi ngờ và đánh giá thấp (Sriekaningsih và cộng sự, 2015). KQLV của một GV được đánh giá cao khi họ luôn sẵn sàng đối mặt với những thay đổi không ngừng trong môi trường giáo dục (Sukurno, 2020) hay khi được đánh giá đúng người GV sẽ luôn trung thành và cảm thoải mái khi làm việc tại trường đại học (Jufrizen và công sự, 2021) Vì vậy, các tổ chức này cần có những GV với năng lực, phẩm chất, tình yêu và sự đam mê với công việc cũng như nghề nghiệp của mình. Tuy nhiên, với sự thay đổi không ngừng của khoa học công nghệ, trình độ quản lý, để đáp ứng nhu cầu về đào tạo, nhiều đặc điểm trong công việc của GV cũng có sự thay đổi.

Người GV, ngoài công việc giảng dạy, nghiên cứu khoa học,… còn là một thực thể trong tổng thể của một trường đại học (ĐH), vì vậy cũng cần thực hiện các nhiệm vụ khác góp phần phát triển tổ chức. Về lý luận, Trong những năm qua, một số tác giả đã đánh giá sự ảnh hưởng trực tiếp của đặc điểm công việc (ĐĐCV) tới KQLV của người lao động (NLĐ) với những kết quả khác nhau như nghiên cứu của Tungkiatsilp (2013), Brooks và Califf (2017), Wambui (2018) hay với đối tượng giáo viên như nghiên cứu của Amahwwa và Mukanzi (2018) hay đối với giảng viên như nghiên cứu của Martadiani và cộng sự (2019). Đồng thời một số nghiên cứu cũng đánh giá những tác động gián tiếp của ĐĐCV thông qua một số biến trung gian là những trạng thái tâm lý của NLĐ (Morgeson & Humphrey, 2006) như nghiên cứu của Hackman và Oldham (1976) với biến trung gian là động lực làm việc (ĐLLV), hay vai trò trung gian của sở hữu tâm lý như tác giả Phạm Thu Trang (2020). Ngoài ra cũng có nghiên cứu đã đề cập tới sự ảnh hưởng của ĐĐCV tới KQLV với biến trung gian là một trạng thái tâm lý của người lao động tại nơi làm việc đó là tinh thần tại nơi làm việc hay tinh thần làm việc (TTLV) như nghiên cứu của Iqbal và Ahmad (2018).

Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung trong các doanh nghiệp mà còn ít xem xét tại các trường ĐH hay các cơ sở giáo dục. Theo Iqbal và cộng sự (2018) một đặc điểm của công việc là tính rõ ràng và hoàn chỉnh của công việc có thể ảnh hưởng đến tinh thần ý thức cộng đồng tại nơi làm việc 2 của họ, từ đó làm giảm dự định nghỉ việc của NLĐ. Hay nghiên cứu của Iqbal và Hassan (2016) chỉ ra TTLV có vai trò điều tiết mối quan hệ giữa những đặc điểm cá nhân (sự cởi mở, dễ chịu và ý thức) đồng thời có ảnh hưởng ngược chiều với các hành vi tại nơi làm việc.