Luận án tiến sĩ nghiên cứu tuyển chọn giống ngô lai trung ngày năng suất cao và

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ THỊ CÚC NGHIÊN CỨU TUYỂN CHỌN GIỐNG NGÔ LAI TRUNG NGÀY NĂNG SUẤT CAO VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CANH TÁC TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP HUẾ – 2018 ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÊ THỊ CÚC NGHIÊN CỨU TUYỂN CHỌN GIỐNG NGÔ LAI TRUNG NGÀY NĂNG SUẤT CAO VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CANH TÁC TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62.10 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. PHẠM ĐỒNG QUẢNG HUẾ – 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu có gì sai sót tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Huế, ngày 06 tháng 02 năm 2018 Tác giả luận án Lê Thị Cúc ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bản luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ về nhiều mặt của các thầy cô giáo, các cấp lãnh đạo, các tập thể, cá nhân, gia đình và bạn bè đồng nghiệp. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng tới GS. Trần Văn Minh và TS. Phạm Đồng Quảng, là những người thầy hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án này; Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Đại học Huế, Ban Đào tạo - Đại học Huế, Lãnh đạo Trường Đại học Nông lâm Huế, Phòng Đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Nông lâm Huế cùng các thầy, cô giáo Khoa Nông học đã nhiệt tình giảng dạy và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu; Tôi cũng xin bày tỏ lời cảm ơn đến Lãnh đạo và toàn thể cán bộ, công chức, viên chức thuộc Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng Quốc gia; Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng Miền Trung; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi; các địa phương: thị trấn Sơn Tịnh, huyện Sơn Tịnh; xã Hành Dũng, huyện Nghĩa Hành; xã Sơn Cao, huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi đã giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất để tôi thực hiện đề tài nghiên cứu và hoàn thành luận án; Tôi cũng xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các nhà khoa học và bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên và đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho việc hoàn thành bản luận án; Cuối cùng, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới cha mẹ tôi người đã sinh thành, nuôi dưỡng tôi nên người.

Đặc biệt, tôi xin gửi tấm lòng chân tình tới người chồng yêu quý và các con luôn là chỗ dựa, là nguồn an ủi, động viên lớn cho tôi. Cùng các anh, chị, em trong gia đình đã tạo mọi điều kiện về tinh thần lẫn vật chất và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Huế, ngày 06 tháng 02 năm 2018 Lê Thị Cúc iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG. viii DANH MỤC CÁC HÌNH.

xii MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỂN. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. Phạm vi về nội dung:. Phạm vi về không gian:. Phạm vi về thời gian:.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.4 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI. Ưu thế lai và ứng dụng trong chọn tạo giống ngô. Nghiên cứu về phân nhóm thời gian sinh trưởng và tính thích ứng của cây ngô8 1.

Các yếu tố sinh học và phi sinh học tác động đến sinh trưởng phát triển của cây ngô. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI. Vai trò của ngô trong nền kinh tế. Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa ở Việt Nam. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI. Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống ngô lai trên thế giới và ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu mật độ trồng ngô trên thế giới và ở Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu phân bón cho cây ngô trên thế giới và ở Việt Nam.40 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ ĐIỀU KIỆN NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Điều kiện nghiên cứu.

ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

Tuyển chọn giống ngô lai mới có thời gian sinh trưởng trung ngày, năng suất cao, thích nghi với điều kiện sản xuất của tỉnh Quảng Ngãi. Nghiên cứu mật độ trồng và liều lượng phân đạm, kali thích hợp cho giống ngô lai mới triển vọng được tuyển chọn trên đất lúa chuyển đổi tại tỉnh Quảng Ngãi. Xây dựng mô hình thực nghiệm áp dụng mật độ trồng và liều lượng phân bón thích hợp cho giống ngô lai mới được tuyển chọn trên đất lúa chuyển đổi tại tỉnh Quảng Ngãi. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp nghiên cứu đồng ruộng. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp đánh giá. Phương pháp phân tích mẫu đất. Phương pháp phân tích mẫu ngô hạt.

Phương pháp xử lý số liệu.63 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TUYỂN CHỌN GIỐNG NGÔ LAI MỚI CÓ THỜI GIAN SINH TRƯỞNG TRUNG NGÀY, NĂNG SUẤT CAO, THÍCH NGHI VỚI ĐIỀU KIỆN SẢN XUẤT CỦA TỈNH QUẢNG NGÃI. Một số đặc điểm sinh trưởng phát triển, hình thái và sinh lý của các giống ngô64 3. Tình hình sâu bệnh hại, khả năng chống đổ và chịu hạn của các giống ngô lai68 v 3.

Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống ngô lai. Kết quả đánh giá chỉ số môi trường của các điểm thí nghiệm (Ij), chỉ số thích nghi (bi) và chỉ số ổn định (S2di) về năng suất của các giống ngô lai. Đánh giá chất lượng ngô hạt của các giống ngô lai triển vọng. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU MẬT ĐỘ TRỒNG VÀ PHÂN BÓN THÍCH HỢP CHO GIỐNG NGÔ LAI AIQ1268.

Kết quả nghiên cứu mật độ gieo trồng thích hợp cho giống ngô lai AIQ1268 trong vụ Hè Thu 2015 và Đông Xuân 2015-2016 tại tỉnh Quảng Ngãi. Kết quả nghiên cứu liều lượng bón đạm và kali thích hợp cho giống ngô lai AIQ1268. KẾT QUẢ XÂY DỰNG MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM ÁP DỤNG MẬT ĐỘ TRỒNG VÀ LIỀU LƯỢNG PHÂN BÓN THÍCH HỢP CHO GIỐNG NGÔ AIQ1268. Một số đặc điểm sinh trưởng, phát triển và hình thái của giống AIQ1268135 3.

Tình hình sâu bệnh hại, khả năng chống đổ và chịu hạn của giống AIQ1268136 3. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống ngô AIQ1268. Phân tích hiệu quả kinh tế của mô hình.139 CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.141 TÀI LIỆU THAM KHẢO.142 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.156 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ và nghĩa tiếng Việt BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật BĐ Bán đá BĐKH Biến đổi khí hậu BRN Bán răng ngựa International Maize and Wheat Improvement Centre (Trung tâm CIMMYT cải tạo ngô và lúa mỳ Quốc tế) CT Công thức CV Coefficient of variation (Hệ số biến động) DHNTB Duyên hải Nam Trung bộ ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long Đ/C Đối chứng ĐX Đông Xuân FAO Food Agriculture Oganization (Tổ chức Lương nông Thế giới). GCT Giống cây trồng HT Hè Thu IRRISTAT International Rice Research Institute statistical research tool (Phần mềm quản lý nghiên cứu thống kê).

KKNGSPCT Khảo kiểm nghiệm giống sản phẩm cây trồng Kg Kilogam P1000 Khối lượng 1000 hạt LAI Leaf Area Index (Chỉ số diện tích lá) LSD Leat significant difference (sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa) N/P/K Đạm/Lân/Kali NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu PTNT Phát triển nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam VC Vàng cam vii Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ và nghĩa tiếng Việt RCBD Randomized Complete Block Design (Khối hoàn toàn ngẫu nhiên) TB Trung bình TCT Tổng công ty TNHH Trách nhiệm hữu hạn TGST Thời gian sinh trưởng UBND Ủy ban nhân dân USDA United State Department of Agriculture (Bộ Nông nghiệp Mỹ) viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Chỉ số đánh giá thời gian sinh trưởng theo thang điểm FAO. Tổng lượng nhiệt của các nhóm giống ngô ở các vĩ độ khác nhau (0C). Phân nhóm giống dựa theo các bộ phận của cây ngô.

Phân nhóm giống ngô theo thời gian sinh trưởng. Tình hình sản xuất ngô của một số vùng trên thế giới năm 2014. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở Việt Nam từ năm 2000-2016. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở Quảng Ngãi từ năm 2000-2016.

Định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa giai đoạn 2014-2020 trên toàn quốc. Kết quả chuyển đổi cây trồng trên đất lúa tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên năm 2016. Kết quả chuyển đổi cây trồng trên đất lúa tại các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên Vụ Đông Xuân 2016- 2017. Nguồn vật liệu các giống ngô lai mới sử dụng trong nghiên cứu.

Diễn biến của các yếu tố khí hậu thời tiết tại tỉnh Quảng Ngãi qua các năm 2014 - 2017. Một số chỉ tiêu nông hóa của đất thực hiện thí nghiệm. Thời gian hoàn thành các giai đoạn sinh trưởng phát triển của các giống ngô lai. Chiều cao cây, chiều cao đóng bắp và đường kính lóng gốc của các giống ngô lai.

Số lá/cây, diện tích lá đóng bắp, chỉ số diện tích lá và sinh khối khô của các giống ngô lai. Trạng thái cây, độ kín bao bắp, dạng hạt và màu sắc hạt của các giống ngô lai. Tình hình sâu, bệnh hại chính của các giống ngô lai. Khả năng chống đổ và chịu hạn của các giống ngô lai.

Chiều dài bắp, đường kính bắp của các giống ngô lai. Số bắp/cây, số hàng hạt/bắp, số hạt/hàng, khối lượng 1000 hạt và năng suất lý thuyết của các giống ngô lai. Năng suất thực thu của các giống ngô lai ở các điểm thí nghiệm trong vụ HT 2014. Năng suất thực thu của các giống ngô lai ở các điểm thí nghiệm trong vụ ĐX 2014-2015.

Năng suất thực thu của các giống ngô lai ở các điểm thí nghiệm trong vụ HT 2015. Chỉ số môi trường của các điểm thí nghiệm (Ij).