Luận án tiến sĩ nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao hiệu quả sản xuất

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN ĐỨC THUẬN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT NGÔ LAI TẠI SƠN LA LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN - 2017 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN ĐỨC THUẬN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO HIỆU QUẢ SẢN XUẤT NGÔ LAI TẠI SƠN LA Chuyên Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62 62 01 10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Người hướng dẫn khoa học: 1. Lương Văn Hinh THÁI NGUYÊN - 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa có ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi trích dẫn trong luận án đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Tác giả Nguyễn Đức Thuận ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS. Lương Văn Hinh đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Nguyễn Viết Hưng, PGS.

Luân Thị Đẹp, TS. Phan Thị Vân, TS. Trần Trung Kiên, PGS. Nguyễn Hữu Hồng cùng toàn thể cán bộ khoa Nông học đã tận tình giúp đỡ, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Đào Thanh Vân, TS. Dương Thị Nguyên cùng tập thể cán bộ Phòng Đào tạo Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài luận án. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện của phòng Nông nghiệp huyện Mộc Châu, phòng Nông nghiệp huyện Mai Sơn, phòng Nông nghiệp huyện Thuận Châu và lãnh đạo xã Đông Sang (Mộc Châu), xã Cò Nòi (Mai Sơn), xã Chiềng Ly (Thuận Châu).

Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ và tạo điều kiện của Ban giám đốc Sở Giáo dục & Đào tạo tỉnh Sơn La, Ban giám hiệu trường THPT Thuận Châu. Tôi xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện thành công luận án này. Thái Nguyên, năm 2017 Nghiên cứu sinh Nguyễn Đức Thuận iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH. xii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tình hình nghiên cứu, sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu chọn tạo giống ngô lai. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam.

Các yếu tố sinh học, phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển của giống ngô lai. Các yếu tố sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển của giống ngô lai. Các yếu tố phi sinh học tác động đến sinh trưởng, phát triển của giống ngô lai. Tính thích ứng của các giống ngô lai ở các vùng sinh thái.

Điều kiện tự nhiên và tình hình sản xuất ngô tại Sơn La. Điều kiện tự nhiên của Sơn La ảnh hưởng tới sản xuất ngô. Tình hình sản xuất ngô tại Sơn La. Kết quả nghiên cứu về các biện pháp kỹ thuật canh tác tới năng suất ngô.

Tình hình nghiên cứu về thời vụ gieo trồng ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu phân bón cho ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình nghiên cứu mật độ, khoảng cách trồng ngô. Tình hình nghiên cứu biện pháp che phủ cho ngô.

Các kết luận qua phân tích tổng quan tài liệu. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Nghiên cứu tính thích nghi, tính ổn định của các giống ngô lai tại các vùng sinh thái tỉnh Sơn La, xác định, lựa chọn giống ngô phù hợp. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật (xác định thời vụ, loại phân, liều lượng phân hỗn hợp NPK, khoảng cách, mật độ gieo trồng, kỹ thuật che phủ bề mặt đất) nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất của các giống ngô lai tại Sơn La. Xây dựng mô hình trình diễn áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật canh tác ngô. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu đồng ruộng. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp tính toán và xử lý số liệu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm và điều kiện nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Nghiên cứu xác định giống ngô thích hợp với điều kiện sinh thái ở Sơn La. Kết quả thí nghiệm xác định giống ngô thích hợp với điều kiện sinh thái ở huyện Mộc Châu. Kết quả thí nghiệm xác định giống ngô thích hợp với điều kiện sinh thái ở huyện Mai Sơn. Kết quả thí nghiệm xác định giống ngô thích hợp với điều kiện sinh thái ở huyện Thuận Châu.

Tính thích nghi, tính ổn định của các giống ngô lai tại các vùng sinh thái tỉnh Sơn La, xác định, lựa chọn giống ngô phù hợp. Nghiên cứu các biện pháp canh tác cho ngô tại tỉnh Sơn La. Thí nghiệm xác định thời vụ gieo trồng ngô thích hợp. Thí nghiệm xác định loại phân bón thích hợp đối với ngô tại Sơn La.

Kết quả thí nghiệm xác định liều lượng phân bón thích hợp cho ngô. Thí nghiệm xác định mật độ, khoảng cách gieo trồng ngô thích hợp ở Sơn La. Kết quả nghiên cứu biện pháp che phủ đất trồng ngô tại Sơn La. Xây dựng mô hình trình diễn áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật thâm canh ngô.

Xây dựng quy trình kỹ thuật. Kết quả xây dựng mô hình trình diễn. Phân tích vai trò (cơ cấu) đóng góp của các biện pháp kỹ thuật đến năng suất. 129 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.

137 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ. 138 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 149 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ được viết tắt BVTV Bảo vệ thực vật CCC Chiều cao cây CCĐB Chiều cao đóng bắp International Maize and Wheat improvement centre CIMMYT (Trung tâm cải tạo ngô và lúa mỳ quốc tế) CT Công thức CS Cộng sự CV Coefficient of variation (Hệ số biến động) Food Agriculture Oganization (Tổ chức Nông Lương FAO thực) GDD Tổng mức độ sinh trưởng hàng ngày KL1000 Khối lượng 1000 hạt NS Năng suất LSD Leat significant difference (sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa) PTNT Phát triển nông thôn Randomized Complete Block Design (Khối ngẫu nhiên RCBD hoàn toàn) TGST Thời gian sinh trưởng United State Department of Agriculture (Bộ Nông nghiệp USDA Mỹ) vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô trên thế giới (2011-2016).

Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2016. Diễn biến thời tiết khí hậu trung bình 5 năm (2009 - 2013) tại Sơn La. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô tại Sơn La giai đoạn 2008 - 2015. Diện tích, năng suất ngô năm 2015 tại một số huyện của Sơn La.

Tỷ lệ dinh dưỡng cây ngô hút trong quá trình sinh trưởng (Nghiên cứu trên cây ngô có TGST 125 ngày). Hiện trạng sử dụng phân bón trong trồng ngô của nông dân tại 3 huyện điều tra. So sánh hiện trạng sử dụng phân bón của nông dân với quy trình hướng dẫn. Hiệu quả của vật liệu che phủ đến năng suất ngô.

Ưu điểm và nhược điểm của một số loại vật liệu che phủ cho ngô trên đất dốc. Ưu điểm, nhược điểm của một số loại cây trồng xen với ngô trên đất dốc. Nguồn gốc và đặc điểm chính của các giống tham gia nghiên cứu tính thích ứng, tính ổn định. Nội dung, địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của các giống trong thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất (số liệu trung bình 2 vụ Xuân Hè 2009 và 2010) và năng suất của các giống trong thí nghiệm. Thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của các giống trong thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất (số liệu trung bình 2 vụ Xuân Hè 2009 và 2010) và năng suất của các giống trong thí nghiệm.

Thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của các giống trong thí nghiệm. Các yếu tố cấu thành năng suất (số liệu trung bình 2 vụ Xuân Hè 2009 và 2010) và năng suất của các giống trong thí nghiệm. Chỉ số thích nghi và ổn định của các giống thí nghiệm tại 3 địa điểm nghiên cứu, năm 2009. Chỉ số thích nghi và ổn định của các giống thí nghiệm tại 3 địa điểm nghiên cứu, năm 2010.

Ảnh hưởng của thời vụ đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống ngô NK67. Ảnh hưởng của thời vụ đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống NK67. Ảnh hưởng của thời vụ đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống NK67. Ảnh hưởng của thời vụ đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống NK67.

Ảnh hưởng của thời vụ đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống NK67. Ảnh hưởng của thời vụ đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống NK67. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến năng suất giống NK67 (Số liệu tại 3 huyện Mộc Châu, Mai Sơn, Thuận Châu, năm 2010). Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến năng suất giống NK67 (năm 2011).

Ảnh hưởng của loại phân bón đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống NK67. Ảnh hưởng của loại phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống NK67. Ảnh hưởng của loại phân bón đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống NK67. Ảnh hưởng của loại phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống NK67.

Ảnh hưởng của loại phân bón đến thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái và khả năng chống chịu của giống NK67. Ảnh hưởng của loại phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống NK67.