Sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi trong trị liệu tâm lý cho bệnh nhân rối loạn cảm xúc tại bệnh viện tâm thần long an - Luận văn tiến sĩ tâm lý học, Học viện Khoa học xã hội, 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐỖ HOÀNG PHÚC SỬ DỤNG LIỆU PHÁP NHẬN THỨC HÀNH VI TRONG TRỊ LIỆU TÂM LÝ CHO BỆNH NHÂN RỐI LOẠN CẢM XÚC TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN LONG AN LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI, 2020 luan an VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐỖ HOÀNG PHÚC SỬ DỤNG LIỆU PHÁP NHẬN THỨC HÀNH VI TRONG TRỊ LIỆU TÂM LÝ CHO BỆNH NHÂN RỐI LOẠN CẢM XÚC TẠI BỆNH VIỆN TÂM THẦN LONG AN Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số: 8310401 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ THU TRANG HÀ NỘI, 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi; các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN VĂN Đỗ Hoàng Phúc luan an LỜI CẢM ƠN Luận văn là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu tại Học viện Khoa học xã hội kết hợp với sự nỗ lực cố gắng của bản thân. Đạt được kết quả này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến: Quý Thầy/Cô giáo Học viện Khoa học xã hội, Khoa Tâm lý – Giáo dục đã truyền đạt kiến thức, tận tình giúp đỡ tôi trong những năm học vừa qua.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Cô giáo, TS. Vũ Thu Trang - người hướng dẫn khoa học đã dành nhiều thời gian quý báu giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như nghiên cứu và thực hiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Long An, Trưởng khoa và các chuyên viên tâm lý tại khoa Tâm lý lâm sàng, các bác sĩ, điều dưỡng tại các khoa lâm sàng, cũng như các bệnh nhân tham gia nghiên cứu đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn của mình. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này.

Xin gửi lời chúc sức khỏe, thành công và chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 13 tháng 03 năm 2020 TÁC GIẢ LUẬN VĂN Đỗ Hoàng Phúc luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG LIỆU PHÁP NHẬN THỨC HÀNH VI TRONG TRỊ LIỆU TÂM LÝ CHO BỆNH NHÂN RỐI LOẠN CẢM XÚC. Liệu pháp trị liệu tâm lý. Rối loạn cảm xúc.

19 Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Mô tả quá trình áp dụng liệu pháp nhận thức hành vi ở bệnh nhân thuộc nhóm can thiệp.

Đạo đức nghiên cứu. 44 Chương 3: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG LIỆU PHÁP NHẬN THỨC - HÀNH VI TRONG TRỊ LIỆU TÂM LÝ CHO BỆNH NHÂN RỐI LOẠN CẢM XÚC Ở BỆNH VIỆN TÂM THẦN LONG AN. Hiệu quả sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị bệnh nhân mắc rối loạn trầm cảm tại Bệnh viện Tâm thần Long An. Nghiên cứu trường hợp điển hình bệnh nhân trầm cảm được trị liệu tâm lý bằng liệu pháp nhận thức hành vi.

51 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO luan an DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Các chữ viết TT Các chữ viết đầy đủ tắt 1 BVTTLA Bệnh viện Tâm thần Long An Phân loại thống kê quốc tế về các bệnh tật và vấn đề sức 2 ICD-10 khỏe liên quan (International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) 3 NTL Nhà trị liệu 4 WHO Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization) luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Khái quát về khách thể nghiên cứu theo độ tuổi. Khái quát về khách thể nghiên cứu theo giới tính.

Khái quát về các khách thể nghiên cứu theo tình trạng hôn nhân. Khái quát về các khách thể nghiên cứu theo trình độ học vấn. Khái quát các khách thể nghiên cứu theo nghề nghiệp. Các triệu chứng trầm cảm của khách thể nghiên cứu trước khi điều trị.

Điểm nghiệm pháp Beck của hai nhóm trước khi điều trị. Sự thay đổi các biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân trầm cảm qua 4 tuần 45 Bảng 3. Sự thay đổi các biểu hiện lâm sàng của bệnh nhân trầm cảm qua 8 tuần 48 Bảng 3. Sự thay đổi điểm thang đo trầm cảm của Beck qua 04 tuần ở hai nhóm.

Sự thay đổi điểm thang đo trầm cảm của Beck qua 8 tuần ở hai nhóm. Xác định mô hình ABCD trong trường hợp của T. Xác định sự kiện A của bệnh nhân N. Xác định suy nghĩ không hợp lý của bệnh nhân N.

Mẫu cân bằng suy nghĩ. Bảng ghi chuỗi hoạt động gây ra tâm trạng của bệnh nhân N. Các hoạt động có lợi cho sức khỏe chưa thực hiện được của N. Thực hiện các bước vượt qua khó khăn của N.

Các hoạt động trách nhiệm và bản thân thích làm của N. Đánh giá mức độ thích thú trước và sau hoạt động của bệnh N. Các hoạt động đóng góp vào sự thành công vượt qua trầm cảm của N. Xác định tình huống nguy và mức độ tâm trạng của N.

Xác định giải pháp và tự tin vượt qua trầm cảm của N.75 luan an DANH MỤC BIỂU, HÌNH Biểu đồ 3. Sự thay đổi về tần suất xuất hiện các triệu trứng lâm sàng của hai nhóm sau 04 tuần điều trị. Sự thay đổi về tần suất xuất hiện các triệu trứng lâm sàng của hai nhóm sau 08 tuần điều trị. Sự kiện gây khó chịu .64 luan an MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đang phấn đấu để trở thành một nước có nền công nghiệp văn minh và phát triển để hòa nhập với nền văn minh của thế giới. Tuy nhiên, bất cứ sự phát triển nào cũng có tính hai mặt của nó. Một mặt, khi xã hội càng phát triển với tốc độ vũ bão, kéo theo sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và nền kinh tế, đời sống vật chất của con người ngày càng được nâng cao. Mặt khác, khối lượng và cường độ công việc cao, đòi hỏi con người phải cố gắng không ngừng.

Con người ngày càng thiếu thời gian cho bản thân và người khác, ít quan tâm đến nhau, chia sẻ những khó khăn với nhau trong cuộc sống. Khi xã hội tạo ra cho con người nhiều áp lực, thì con người ngày càng căng thẳng và đã làm nảy sinh một số rối loạn như lo âu, stress, trầm cảm… Những nghiên cứu về tỷ lệ mắc cũng như các yếu tố liên quan tới vấn đề sức khỏe tâm trí đang chỉ ra rằng, người dân Việt Nam có thể có nguy cơ mắc vấn đề sức khỏe tâm trí tăng lên, đặc biệt đối vối với trẻ em và người làm việc văn phòng. Nghiên cứu dịch tễ học gần đây sử dụng bộ câu hỏi SDQ bản dùng cho cha mẹ chỉ ra tỷ lệ mắc vấn đề sức khỏe tâm trí trẻ em và trẻ vị thành niên tại Đà Nẵng là 9. Trong các rối loạn tâm thần, rối loạn cảm xúc là căn bệnh phổ biến thứ hai, khoảng 5% dân số thế giới mắc phải chứng bệnh này.

Tại Việt Nam, rối loạn cảm xúc chỉ thực sự được quan tâm trong khoảng hơn một thập niên gần đây, trước đó chủ yếu là các nghiên cứu về bệnh tâm thần phân liệt. Theo thống kê của Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2018, tại Việt Nam, có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress, 3 triệu người bị rối loạn tâm thần nặng [29]. Còn thông báo tại Viện Sức khỏe Tâm thần cho thấy có 30% dân số Việt Nam mắc các bệnh rối loạn tâm thần, trong đó tỷ lệ rối loạn cảm xúc chiếm 25% [6]. Rối loạn cảm xúc và đặc biệt là trầm cảm là một rối loạn tâm lý cần phải can thiệp kịp thời, để lâu sẽ khó điều trị và có thể gây ra những hệ luỵ nghiêm trọng.

Ở Việt Nam hiện nay, điều trị rối loạn cảm xúc chủ yếu bằng phương pháp hoá dược, trong khi rối loạn cảm xúc là một bệnh tâm căn và cần phải được can thiệp kết hợp bằng liệu pháp tâm lý trong quá trình điều trị. Ngày nay, điều trị tâm lý đã trở thành hình thức trợ giúp quen thuộc và được chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng. Các phiên trị liệu có thể dành cho người có những rối loạn lo âu, trầm cảm, nhưng cũng có thể mang lại lợi ích cho người có sức khỏe tâm thần khỏe mạnh. Một trong 1 luan an những liệu pháp tâm lý được áp dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả rõ rệt chính là liệu pháp nhận thức hành vi.

Liệu pháp này giúp bệnh nhân xác định và đối phó với những thách thức cụ thể trong trị liệu. Đây là phương pháp trị liệu được cả nhà tâm lý và thân chủ ưa thích vì nó có cấu trúc rõ ràng, có thể được thực hiện trong thời gian ngắn và mang lại kết quả nhanh chóng. Trên thế giới, hiệu quả của liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị rối loạn tâm lý nói chung và rối loạn cảm xúc nói riêng đã được khẳng định. Tại Việt Nam, tuy liệu pháp nhận thức hành vi đã được áp dụng trong trị liệu tâm lý nhưng còn thiếu những nghiên cứu đánh giá một cách có hệ thống về hiệu quả của liệu pháp này.

Xuất phát từ mức độ phổ biến của rối loạn cảm xúc trong xã hội ngày nay và từ thực tế áp dụng liệu pháp nhận thức hành vi trong điều trị rối loạn cảm xúc, chúng tôi thực hiện đề tài “Sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi trong trị liệu tâm lý cho bệnh nhân rối loạn cảm xúc tại Bệnh viện Tâm thần Long An”. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2. Các nghiên cứu về rối loạn cảm xúc Các báo cáo nghiên cứu gần đây cho thấy, vấn đề sức khỏe tâm thần có xu hướng gia tăng. Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên 25% dân số thế giới bị rối loạn tâm thần và hành vi tại một thời điểm nào đó trong cuộc đời [76].

Tần suất ước tính của rối loạn lưỡng cực loại 1 là 0% - 0.6%, trong khi đối với rối loạn lưỡng cực loại 2, tỉ lệ trên toàn thế giới là 0.3%; nhưng lên đến 2.7% ở người cao tuổi hoặc dưới 12 tuổi [50]. So với nhiều rối loạn tâm lý khác, rối loạn cảm xúc là một loại rối loạn tương đối phổ biến, trong đó trầm cảm là loại rối loạn cảm xúc phổ biến nhất và cũng được nghiên cứu nhiều nhất.