Luận án TS của Thái Thu Trang: Thanh tra Quốc hội thế giới & áp dụng VN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI THÁI THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU SO SÁNH CO QUAN THANH TRA QUOC HỘI TREN THE GIỚI VÀ KHA NANG AP DUNG O VIET NAM HA NOI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI THÁI THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU SO SÁNH CO QUAN THANH TRA QUOC HỘI TREN THE GIỚI VÀ KHA NANG AP DUNG O VIET NAM Chuyên ngành: Luật hiến pháp Mã số: 9380102 HÀ NOI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận an là công trình nghiên cứu cua riêng tôi dưới sự hướng dan của GS.TS Thái Vĩnh Thang. Các số liệu và trích dan trong luận án bảo dam tính chính xác, tin cậy và trung thực. Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và các chuyên dé theo quy định trong khung chương trình đào tạo tiễn sĩ ngành Luật hiễn pháp của Truong Đại học Luật Ha Nội và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của cơ sở đào tạo. LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Thay giáo hướng dân GS.TS Thái Vĩnh Thắng đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận án.

Đông thời, tôi chân thành cảm on các thay giáo, cô giáo và cán bộ Trường Đại học Luật Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điêu kiện cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Cuối cùng, tôi chân thành cảm ơn đến Gia đình đã luôn là nguôn động lực to lớn, hết lòng động viên để tôi có thể thực hiện thành công luận án này. DANH MỤC TỪ VIET TAT CQNQQG: Co quan nhan quyén quéc gia HĐND: Hội đồng nhân dân MTTQ: Mặt trận Tổ quốc UBTVQH: Uỷ ban thường vụ Quốc hội MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC TU VIET TAT 08710013235. Tinh cấp thiết của đề tài.¿--- St 1 EEE121E118111111111111 11111111 tk.

Mục đích va nhiệm vụ nghiên cứu đề tải. Đối tượng và phạm vi nghiên CỨU. Cơ sở lý thuyết, câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp nghién uu.

Những dong góp mới về khoa học của luận ate. Kết câu của luận án. 12 CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN DE TÀI LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài về Thanh tra Quốc hội.

Các công trình nghiên cứu nước ngoài về Thanh tra Quốc hội với vai trò là cơ quan kiểm soát quyền lực. Các công trình nghiên cứu nước ngoài về Thanh tra Quốc hội với vai trò là cơ quan nhân quyền quốc gia. Đánh giá tình hình nghiên cứu ở nước ngoài về co quan Thanh tra Quốc 00. Tình hình nghiên cứu ở trong nước về Thanh tra Quốc hội va khả năng áp dụng Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam.

Các công trình nghiên cứu trong nước về Thanh tra Quốc hội. Các công trình nghiên cứu về khả năng áp dụng Thanh tra Quốc hội ở VIEt NAM TỐ 25 1. Đánh giá tình hình nghiên cứu ở trong nước về Thanh tra Quốc hội va khả năng áp dụng Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam.-- - 2 2 s+++se¿ 3l KET LUẬN CHƯNG l.-¿- 2 kSt+E£Ek‡EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEkrkerkerrrkd 33 CHƯƠNG 2 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE THANH TRA QUOC HỘI VÀ CÁC LOẠI THANH TRA QUOC HỘI TREN THE GIỚI DƯỚI GOC ĐỘ SO SANH. Những van dé lý luận về Thanh tra Quốc hội.

Khái niệm Thanh tra Quốc hội. Vai trò của Thanh tra Quốc hội. Các loại Thanh tra Quốc hội trên thế giới đưới góc độ so sánh. Phương pháp so sánh Thanh tra Quốc hội các nước trên thé giới.

Thanh tra Quốc hội cô điển. ¿5+ Sk+E‡Ek+E#EEEE+EEEEEEEEEEEekererkererkd 55 2. Thanh tra Quốc hội hiện đặại. Những điểm giống và khác nhau giữa Thanh tra Quốc hội cô điển va Thanh tra Quốc hội hiện đại.

- 2 SE SEk‡EEEEEEEEEEEEEEEEEEEerkekererkerered 81 KET LUẬN CHƯNG 2.ccccssssssssssscssssssssessssessssesssssssesscsscsesscsessssecsesnsenees 88 CHUONG 3 NHU CAU VAN DUNG THANH TRA QUOC HOI NHAM KIEM SOAT QUYEN LUC DOI VOI CO QUAN HANH CHINH NHA NƯỚC VA XÂY DUNG CO QUAN NHÂN QUYEN QUOC GIA Ở DICT NAM sưenngrceeerrrenntirrttiin prirtnnuttittanntt nenionesnrersereerameereT 90 3. Thực tiễn tổ chức va hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay và những yêu cầu đặt ra trong việc kiểm soát cơ quan hành Geli oon TY EI semana cane ex. cc anaes cin TAGS SO iaTi5Z0282811-00E00) iiHiï. Thực trang kiểm soát cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay.

Kiểm soát cơ quan hành chính nhà nước thông qua hoạt động giám sát của Quốc hội .- - - St StSt2E9EEE1EE51515111115151111111111111111111111111 111111. Kiểm soát cơ quan hành chính nhà nước thông qua Toà án và Viên Kiểm sát. Kiểm soát cơ quan hành chính nhà nước thông qua hệ thống cơ quan thanh fFa. - -- - - - - 1k k1 33180800 3111060651111 5 10111 111K 11 cu cv và 109 3.

Kiểm soát cơ quan hành chính nhà nước từ xã hội. Đánh giá chung về tinh hiệu quả của các cơ chế kiểm soát đối với cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Cơ chế bảo vệ quyền con người ở Việt Nam hiện nay. Nhu cau van dung Thanh tra Quốc hội trong tô chức và hoạt động bộ máy Nhà nước ở Việt Nam.

Thanh tra Quốc hội góp phan nâng cao năng lực giám sát của Quốc hội đối với cơ quan hành chính nhà nước. Thanh tra Quốc hội thực hiện một số hoạt động tư pháp nham nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực thông qua cơ quan tư pháp. Thanh tra Quốc hội nâng cao hiệu quả kiểm soát đối với cơ quan hành chính nhà nước thông qua hoạt động thanh tra. Thanh tra Quốc hội phát huy vai trò kiểm soát quyền lực nhà nước từ người dân thông qua quyền khiếu nại, tỐ cáo.

Thanh tra Quốc hội đáp ứng nhu cầu thành lập cơ quan nhân quyền quốc gia ở Việt Nam. 127 KET LUẬN CHƯNG 3.21 xe 130 CHƯƠNG 4 KHẢ NĂNG XÂY DỰNG CƠ QUAN THANH TRA QUỐC ;i9)89034¡ 8. Cơ sở chính trị cho việc thành lập Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam. Quan điểm của Đảng về van đề kiểm soát quyền lực nhà nước.

Quan điểm của Dang về van dé thúc day va bảo vệ quyền con người, quyền công đân. - 2: ¿+ +%+k+Sk+EEEEEEEEEEEE+EEEEEEE11E11111111111111 111. Cơ sở pháp lý cho việc vận dụng Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam. Cơ sở pháp lý cho việc vận dụng Thanh tra Quốc hội là cơ quan kiểm soát độc lập trong bộ máy nhà nước.

Cơ sở pháp lý cho việc vận dụng Thanh tra Quốc hội là cơ quan nhân quyển quốc gia.---- ¿5c Sk+St SE EEEEEE111111111111111111111111 111111. Đề xuất mô hình Thanh tra Quốc hội ở Việt Nam, những tác động của cơ quan này đến tô chức và hoạt động của bộ máy nhà nước và phương hướng giải QUYẾT. Về vị trí và chức năng của Thanh tra Quốc hội. Về co cầu tô chức của Thanh tra Quốc hội.

Về nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Quốc hội.---- 146 KET LUẬN CHƯNG 4. 154 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN DEN 107. 156 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Nghiên cứu so sánh Thanh tra Quốc hội các nước trên thế giới nhăm tim ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa các mô hình này và đánh giá khả năng áp dụng ở Việt Nam là van đề có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước ở Việt Nam hiện nay, điều này được thể hiện ở những phương diện sau: Thứ nhất, nghiên cứu so sánh các mô hình Thanh tra Quốc hội nhằm vận dụng vào Việt Nam đáp ứng mục tiêu xây đựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trong đó, bộ máy nhà nước phải đảm bảo trong sạch, vững mạnh, thực sự là công cụ phục vụ cho lợi ích của Nhân dân.

Đề thực hiện được mục tiêu này, Hiến pháp năm 2013 đã bố sung nguyên tắc “kiểm soát? quyên lực nhà nước bên cạnh sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyén lập pháp, hành pháp và tư pháp. Đối với nhà nước dân chủ thì kiểm soát quyền lực nhà nước phải được đặt lên hàng đầu vì nếu kiểm soát không hiệu quả thì người nắm giữ quyền lực luôn có xu hướng lạm quyên và như vậy sẽ làm mat đi ban chất dân chủ của nhà nước do.’ Trên thực tế, trước khi được Hiến pháp năm 2013 ghi nhận kiểm soát quyền lực như là một nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước thì các hình thức kiểm soát quyền lực nhà nước đã được vận dung it nhiều thông qua tổ chức và hoạt động của một số cơ quan nhà nước như: kiểm soát quyên lực thông qua chức năng giám sát tối cao của Quốc hội đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước, đặc biệt là đối với Chính phủ; kiểm soát của Tòa án đối với hoạt động của các cơ quan hành chính thông qua hoạt động xét xử các vụ án hành chính.Quyền lực nhà nước còn được kiểm soát bởi cơ chế kiểm soát trong như kiểm soát bởi hoạt động của cơ quan thanh tra nằm trong cơ cau của hệ thống cơ quan hành chính để giúp cơ quan hành chính kiểm tra, xử lý các ' Khoản 3 Điều 2 Hiến pháp năm 2013. Nguyễn Đăng Dung: “Do bản tính, con người được sinh ra một cách tự nhiên đã có mong muốn rất tự nhiên là hơn người khác, muốn chỉ đạo người khác. Mà quyên lực nhà nước lại là lĩnh vực có khả năng nhất trong việc giúp con người đáp ứng được lòng mong mỏi trên.

Sự lạm quyén là một thuộc tinh của những người găn với quyền lực nhà nước, ở đâu có quyên lực thì ở đó luôn tiềm ẩn nguy cơ của sự lạm quyên”. Xem: Nguyễn Đăng Dung, Sự hạn chế quyên lực nhà nước, Nxb. Dai học Quốc gia Hà Nội, 2014, tr. hành vi vi phạm pháp luật của các cơ quan trong hệ thống của mình.

Ngoài sự kiểm soát từ các cơ quan nhà nước - lấy quyền lực để kiểm soát quyền lực, pháp luật còn quy định cơ chế kiểm soát từ phía xã hội như kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua chức năng giám sát, phản biện xã hội của MTTQ đối với hoạt động của nhà nước; quyên khiếu nại, tố cáo của công dân. Mặc dù các hình thức để kiểm soát quyền lực ở Việt Nam khá đa dạng, song trên thực tế, khả năng kiểm soát quyền lực vẫn còn nhiều hạn chế, một số hoạt động còn mang tính hình thức, chưa thực sự phát huy hiệu quả.