Luận án Tiến sĩ: Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam - Nguyễn Thị Hà

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ HÀ XÉT XU SƠ THÂM VỤ AN HANH CHÍNH Ở VIỆT NAM HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN THỊ HÀ Chuyên ngành: Luật hiến pháp và Luật hành chính Mã số: 62 38 01 02 LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HOC Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Thị Hiền 2. Nguyễn Thị Thuỷ HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Toi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu cua riêng tôi. Các số liệu, két quả nghiên cứu, trích dan trong luận án là trung thực, có nguồn goc rõ ràng, chính xác va đã được công bô.

Những kêt luận khoa học của luận an là mới và chưa được công bồ trong bat cứ công trình khoa học nào. Nguyễn Thị Hà MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TU VIET TAT DANH MUC CAC BANG DANH MUC CAC BIEU DO MO DAU 1 CHUONG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU LIEN QUAN DEN DE TAI 8 1. Tinh hình nghiên cứu ở Việt ÏNaim. Tinh hình nghiên cứu lí luận về xét xử sơ thâm vu án hành chính.

Tình hình nghiên cứu thực trạng xét xử sơ thẩm vụ án hành chinh. Tình hình nghiên cứu về đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử sơ thâm vụ án hành chính.--- ¿SE SESE+E‡E£EEEEEE+EEEEEEEEEEEEEEEEeEkrkrkrrererereerree 16 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngØ0àÌ. Đánh giá chung tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và những van đề được luận án tiếp tục nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. Giả thuyết nghiên CỨU.--- - 2-52 +St+ESEE+EEEEEE2EEEEEE1211111 211111111 te. Cac cau hoi NGhIEN CUU nnnn.- 29 Kết luận chương 1 30 CHUONG 2: NHỮNG VAN DE LÍ LUẬN VE XÉT XU SƠ THẤM VU ÁN HÀNH CHÍNH 31 2. Khái niệm và vị tri, vai trò của xét xử sơ thẩm vu án hành chính.

Khái niệm, đặc điểm xét xử sơ thâm vụ án hành chính. Vị trí, vai trò của xét xử sơ thầm vu án hành chính. Nội dung cơ bản của xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Đối tượng xét xử sơ thấm vu án hành chính.

Chủ thé xét xử sơ thấm vụ án hành chính. Tham quyền xét xử sơ thâm vụ án hành chính. Thủ tục xét xử sơ thâm vụ án hành chính. Các yếu tố ảnh hưởng đến xét xử sơ thẩm vụ án hành chính.

Yếu tố chính thi. Yếu tố kinh tế - xã hội. Yếu tố pháp lý. Yếu tô về điều kiện đảm bảo tính độc lập của Tòa án trong xét xử sơ thầm vụ án hành chính.

Yếu tỐ COM nBưỜIi.-- ¿+ + SE kEE21E115111151121511111111111 1111111 te. 68 Kết luận chương 2 7I CHUONG 3: THỰC TRANG PHAP LUAT VÀ THỰC TIEN THI HANH PHÁP LUAT VE XET XU SO THAM VU AN HANH CHINH O VIET NAM HIEN NAY 72 3. Thực trang pháp luật hiện hành về xét xử sơ thẩm vụ án hành chinh. Pháp luật hiện hành về đối tượng xét xử sơ thâm vụ án hành chính.

Pháp luật hiện hành về thâm quyền xét xử sơ thâm vụ án hành chinh. Pháp luật hiện hành về thủ tục xét xử sơ thâm vụ án hành chính. Pháp luật hiện hành về tô chức và hoạt động của tòa án có thâm quyền xét xử sơ thầm vụ án hành chính.---- ¿+2 +s+E+E+EEEEEE+E+EEEEEEEE+EEEEEEEEEE+ErEeErrerkzxsed 95 3. Thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về xét xử sơ tham vụ án hành 3.

Kết quả tổ chức thực hiện pháp luật về xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Hạn chế trong tô chức thực hiện pháp luật về xét xử sơ thâm vụ án hành 3. Nguyên nhân của những hạn chế trong xét xử sơ thâm vụ án hành chính. I II Kết luận chương 3 115 CHƯƠNG 4: QUAN DIEM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUAT, NÂNG CAO HIỆU QUA XÉT XU SƠ THAM VU ÁN HANH CHÍNH Ở VIỆT NAM 116 4.

Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả xét xử sơ tham vụ án hành chính. Quan điểm nâng cao hiệu quả xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử sơ thâm vụ án hành chính. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về xét xử sơ thâm vụ án hành chính.

Các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về xét xử sơ thầm vụ án hành chính. 2-2 + St +++E£+E++EE£EE£EEEEEEEE2EEEEEEEEErkrrkrrrrrrrrred 146 Kết luận chương 4 152 KET LUAN 153 DANH MUC CAC CONG TRINH KHOA HOC LIEN QUAN DEN DE TAI LUẬN AN DA ĐƯỢC CONG BO 155 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO 156 PHU LUC DANH MỤC TU VIET TAT 1.HVHC : Hanh vi hanh chinh 2.QDHC: Quyét dinh hanh chinh 3.TAND: Toa an nhan dan 4.TTHC: Tố tung hành chính 5.VKSND: Viện kiểm sát nhân dân 6.UBND : Ủy ban nhân dân DANH MỤC CÁC BANG Bảng 2. Số lượng vụ án hành chính đã được thụ lí và giải quyết theo thủ tục sơ thâm từ năm 2008 đến 2016. Kết quả giải quyết theo thủ tục sơ thâm vụ án hành chính 2011 -2016.

Số liệu bản án, quyết định sai do nguyên nhân chủ quan. Thống kê về tương quan số liệu tình hình giải quyết khiếu nại và xét xử sơ thầm vụ án hành chính ở Việt Nam từ năm 2008 - 2016. Thống kê số lượng vụ án hành chính bị đình chỉ, tạm đình chỉ từ năm PROUT, 8 DOUG: sọ nh nh cosas a ees. Ssh ah eS, CT, a 109 Bảng 2.

Thống kê số liệu tỉ lệ các ban án hành chính sơ thâm bi sửa, hủy do các H4)/90811472158. 109 DANH MỤC CÁC BIEU DO Biểu đồ 2. Số liệu giải quyết sơ thâm vụ án hành chính của ngành Tòa án từ năm WO 1185908808M4Z46. Số liệu giải quyết sơ thâm các loại vụ án của ngành Tòa án qua các năm 2006 - 2]Ổ.- --- s11 HH nu nu TT 102 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Trong sự nghiệp đổi mới và dân chủ hóa mọi mặt đời sông xã hội, các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính nói chung và xét xử vụ án hành chính nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ và phục hồi quyên, lợi ich hợp pháp của cá nhân, tô chức; góp phần nâng cao hiệu quả quản lí hành chính nhà nước; đảm bảo dân chủ và công bằng xã hội đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam. Xét xử vụ án hành chính được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm chế độ xét xử sơ thẩm, phúc thẩm. Trong đó, xét xử sơ thấm là giai đoạn tố tụng hành chính độc lập, phản ánh tập trung và đầy đủ đặc thù của hoạt động tổ tụng hành chính; là cơ sở nền tảng quyết định đến hiệu quả giải quyết vụ án hành chính tại tòa án. Xét xử sơ thâm vụ án hành chính là cấp xét xử thứ nhất, nếu được tiễn hành nhanh chóng, hiệu quả, đúng đắn sẽ bảo vệ kịp thời, đầy đủ các quyên và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tô chức, kiểm soát hữu hiệu việc thực thi quyền hành pháp đồng thời giảm thiểu việc đưa vụ án ra giải quyết các giai đoạn tiếp theo, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức của nhà nước và xã hội.

Việc nghiên cứu luận án có ý nghĩa cấp thiết trên nhiều phương diện: Về phương diện chính trị, nghiên cứu hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả tô chức thực hiện pháp luật về xét xử sơ thâm vụ án hành chính là nhiệm vụ chính trị quan trọng thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng ghi nhận trong Nghị quyết số 49-NQ/TW về cải cách tư pháp, trong đó chú trọng việc "mở rộng thẩm quyên xét xử của tòa án đối với các khiếu kiện hành chính. Đồi mới mạnh mẽ thủ tục giải quyết các khiếu kiện hành chính tại tòa án; tạo diéu kiện thuận lợi cho người dân tham gia tô tụng, bảo dam sự bình dang giữa công dân và cơ quan công quyên trước tòa án” [2.5]; đồng thời đáp ứng yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cụ thé hóa tại Hiến pháp năm 2013 trong việc “bảo vệ công lý, bảo vệ quyên con người, quyên công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyên và lợi ích hợp pháp của tô chức, cá nhân” [61. Về phương diện pháp lí, pháp luật về xét xử sơ thâm vụ án hành ở Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể, đặc biệt từ thời điểm Luật TTHC năm 2015 được thông qua va có hiệu lực thi hành (ngày 01- 7 - 2016). Dù vậy, qua một thời gian ngắn thực hiện, Luật này đã bộc lộ một số hạn chế, khiếm khuyết trong quy định về xét xử sơ thâm vụ án hành chính như: một số quy định về đối tượng xét xử còn thiêu tính rõ ràng, minh bạch, chưa phù hợp với thực tiên, có nhiêu cách hiêu và vận dụng khác nhau; tham quyền và thủ tục xét xử sơ thâm cũng có điểm mâu thuẫn, bat hợp lí ảnh hưởng đến quyền và lợi ích chính đáng của cá nhân, tổ chức, gây khó khăn trong việc triển khai thực hiện; quy định về mô hình xét xử sơ thâm vụ án hành chính chưa thực sự đảm bảo tính tối ưu, độc lập, khách quan trong xét xử v.

Những nội dung này cần được nghiên cứu toàn diện cả về thực trạng cơ sở pháp lí và thực tiễn tổ chức thực hiện để kịp thời có những điều chỉnh, giải pháp sửa đổi, hoàn thiện nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của pháp luật; qua đó nâng cao hiệu quả xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam. Về phương diện thực tiễn, trong hơn 20 năm qua ké từ ngày được trao thâm quyền xét xử vụ án hành chính, ở Việt Nam tòa án đã có nhiều nỗ lực và đạt được kết quả tích cực trong xét xử hành chính nói chung và xét xử sơ thâm vụ án hành chính nói riêng bảo vệ các quyền lợi chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội của cá nhân, tổ chức; tăng cường mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân; hạn chế các hành vi trái pháp luật trong tô chức và hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Đến nay, xét xử vụ án hành chính đã trở thành một phương thức giải quyết tranh chấp hành chính không còn xa lạ với cá nhân, tô chức ở nước ta. Tuy vậy, thực tiễn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính cũng còn nhiều trở ngại, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật dẫn đến số lượng các bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan còn cao.