Thực tiễn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính TAND TP.HCM - Nghiên cứu Nguyễn Thị Thúy Diễm

MỤC LỤC BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN THỊ THÚY DIỄM XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH – THỰC TIỄN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG NGÀNH: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH TP. HỒ CHÍ MINH, 04 - 2024 MỤC LỤC BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGUYỄN THỊ THÚY DIỄM XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH – THỰC TIỄN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG NGÀNH: LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH MÃ SỐ: 8 38 01 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS. NGUYỄN THỊ NGỌC LINH TP. HỒ CHÍ MINH, 04 - 2024 MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG MỞ ĐẦU 1 1.

Lý do xây dựng đề án 1 2. Tổng quan nghiên cứu 3 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5 4. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu 5 5.

Phương pháp nghiên cứu 6 6. Hiệu quả đề án ứng dụng trong thực tiễn 7 7. Kết cấu 7 NỘI DUNG 8 Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN 8 1. Khái niệm và đặc điểm xét xử vụ án hành chính 8 1.

Khái niệm xét xử vụ án hành chính 8 1. Đặc điểm xét xử vụ án hành chính 10 1. Điều kiện, thẩm quyền xét xử vụ án hành chính 10 1. Thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân 10 1.

Điều kiện để khiếu kiện vụ án hành chính 12 1. Thẩm quyền xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân cấp tỉnh 13 1. Quy trình xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân 14 1. Thụ lý vụ án hành chính 14 1.

Chuẩn bị xét xử vụ án hành chính 15 1. Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính 16 1. Các điều kiện bảo đảm xét xử sơ thẩm vụ án hành chính 20 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 22 Chương 2: THỰC TIỄN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 23 2. Tổng quan về Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh 23 2.

Tình hình xét xử sơ thẩm vụ án hành chính từ năm 2021 - 2023 25 2. Đánh giá công tác xét xử sơ thẩm vụ án hành chính 29 2. Kết quả xét xử sơ thẩm vụ án hành chính 29 2. Hạn chế, vướng mắc trong công tác xét xử 30 2.

Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc 37 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 40 Chương 3: GIẢI PHÁP VÀ LỘ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 41 3. Một số nhiệm vụ cần thực hiện trong giai đoạn hiện nay 41 3. Đề xuất giải pháp, kiến nghị mang lại hiệu quả xét xử tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh 42 3. Giai đoạn thụ lý vụ án hánh chính 42 3.

Giai đoạn xét xử vụ án hành chính 45 3. Đề xuất giải pháp, kiến nghị khác 49 3. Lộ trình tổ chức thực hiện các giải pháp tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh 51 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 53 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 54 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 56 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là đề án nghiên cứu của bản thân. Các số liệu về thụ lý vụ án, đánh giá những hạn chế, nguyên nhân được nêu trong đề án đều có nguồn gốc rõ ràng, chính xác.

Những giải pháp và giai đoạn thực hiện các giải pháp trên cơ sở thực tế tại đơn vị và chưa từng được công bố bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. TÁC GIẢ ĐỀ ÁN Nguyễn Thị Thúy Diễm LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian tiến hành nghiên cứu, tôi cũng đã hoàn thành nội dung Đề án “Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính – Thực tiễn tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh”. Đây là công trình với tất cả sự cố gắng để nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu và đúc kết từ thực tiễn của bản thân. Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến TS.

Nguyễn Thị Ngọc Linh, người trực tiếp hướng dẫn đề án cho tôi. Cô đã định hướng cho tôi, cũng như góp ý về nội dung và hình thức của đề án một cách chi tiết và hoàn thiện nhất. Tôi cũng xin cảm ơn quý Thầy, Cô giảng dạy tại Học viện Hành chính Quốc gia – Bộ Nội vụ đã tạo cơ hội cho tôi được xây dựng đề án này. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TA Tòa án NN Nhà nước PL Pháp luật LS Luật sư HGV Hòa giải viên ĐDUQ Đại diện ủy quyền VPHC Vi phạm hành chính TTHC Tố tụng hành chính VBTT Văn bản tố tụng TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh TP.HN Thành phố Hà Nội UBND Ủy ban nhân dân TAND Tòa án nhân dân VAHC Vụ án hành chính HĐXX Hội đồng xét xử CQNN Cơ quan nhà nước TƯAP Tạm ứng án phí THC Tòa hành chính HVHC Hành vi hành chính CBCC Cán bộ, công chức TTDS Tố tụng dân sự QĐHC Quyết định hành chính GQKN Giải quyết khiếu nại TBTL Thông báo thụ lý QĐGQKN Quyết định giải quyết khiếu nại CQHCNN Cơ quan hành chính nhà nước VKSND Viện kiểm sát nhân dân CHXHCNVN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam QL&NVLQ Quyền lợi và nghĩa vụ liên quan NNPQXHCN Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa QĐKLBTV Quyết định kỷ luật buộc thôi việc ĐHĐBTQ Đại hội đại biểu toàn quốc DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1: Số liệu xét xử án hành chính của TAND Thành phố Hồ Chí Minh 25 Bảng 2: Số liệu xét xử sơ thẩm của TAND Thành phố Hồ Chí Minh 27 Bảng 3: Số liệu chấp hành pháp luật của đối tượng bị kiện trong các vụ án đã giải quyết sơ thẩm tại TAND Thành phố Hồ Chí Minh 28 1 MỞ ĐẦU 1.

Lý do xây dựng đề án Cùng với công cuộc cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị, xây dựng và hoàn thiện NNPQXHCN, Hiến pháp năm 2013 đã xác định nguyên tắc kiểm soát việc thực hiện quyền lực giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, tạo cơ sở Hiến định cho mô hình tổ chức, quản trị TA bảo đảm tốt nhất cho Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo PL. Ban Chấp hành Trung ương Khóa XIII cũng nhấn mạnh quyết tâm của Đảng, kiên quyết xử lý các cá nhân, tổ chức can thiệp vào việc xét xử của Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân… Trước khi Luật TTHC năm 2015 có hiệu lực, tỉ lệ bản án, quyết định của TAND cấp huyện bị hủy, sửa chiếm tỷ lệ cao. Việc giao cho TAND cấp huyện thẩm quyền trong giải quyết các QĐHC, HVHC của UBND cấp huyện và Chủ tịch UBND cấp huyện có thể không đảm bảo được sự khách quan, công bằng trong xét xử VAHC của TA. Thực tế cho thấy, Thẩm phán TAND cấp huyện là người được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ PL, tuy nhiên, việc họ thường xuyên sinh sống và làm việc tại nơi mà Chủ tịch UBND, UBND cấp huyện ban hành QĐHC, HVHC bị kiện, đồng thời có thể tiếp cận được thông tin từ các CQHCNN, các cơ quan, tổ chức khác tại nơi cư trú, điều này có thể làm họ bị áp lực và chậm giải quyết vụ án.

Từ ngày 01/7/2016, theo quy định của Luật TTHC năm 2015 thì toàn bộ các VAHC có người bị kiện là Chủ tịch UBND và UBND cấp huyện sẽ do TAND cấp tỉnh giải quyết theo thủ tục sơ thẩm, việc quy định này đã thay đổi được phần nào về sự khách quan trong khi giải quyết vụ án giữa một bên là người đứng đầu CQHCNN và một bên là cá nhân, tổ chức bị xâm phạm, cũng như trong việc thúc đẩy dân chủ, công khai, minh bạch nền tư pháp. Tuy nhiên, 2 việc bổ sung này đã dẫn đến tình trạng quá tải, số lượng VAHC cần giải quyết ngày càng tăng, áp lực công việc càng nhiều, chất lượng giải quyết vụ án bị hạn chế. Hơn nữa, thẩm quyền càng rộng thì việc xác minh, thu thập các tài liệu chứng cứ cũng càng gặp khó khăn, đặc biệt là đối với những vùng còn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, giao thông không thuận lợi, điều này có thể dẫn đến việc giải quyết vụ án không kịp thời, không chính xác. Việc bổ sung thêm thẩm quyền giải quyết cho TAND cấp tỉnh cũng làm cho cán bộ TAND cấp tỉnh và đương sự phải tốn nhiều chi phí và thời gian cho việc di chuyển để thực hiện những thủ tục cần thiết.

Đối với những vùng còn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, việc di chuyển càng trở nên tốn kém và mất thời gian hơn. Thực tế tại TAND TP.HCM, số lượng khiếu kiện hành chính xảy ra khá nhiều. Việc thực hiện tống đạt các giấy tờ, thông báo cho CQQLHCNN gặp phải khó khăn vì bộ phận văn thư của những cơ quan bị khiếu kiện không đồng ý xác nhận vào biên bản tống đạt. Bên cạnh đó, việc các lãnh đạo của CQHCNN rất ít khi tham gia tố tụng đồng thời cũng hạn chế ủy quyền cho cấp phó tham gia, không trả lời ý kiến đối với các thông báo của TA về yêu cầu bị khiếu kiện nên TA thường không thể tiến hành thủ tục đối thoại được và việc giải quyết vụ án luôn bị kéo dài hoặc phải tiến hành xét xử vắng mặt.

Thực tế này thường làm cho người khiếu kiện bức xúc, phản ứng rất gay gắt và gửi đơn thư khiếu nại, yêu cầu thay đổi Thẩm phán giải quyết đến các cấp lãnh đạo về việc không đồng tình TA tiến hành xét xử như vậy. Với những lý do trên, nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết sơ thẩm VAHC tại TAND TP.HCM, bản thân chọn đề tài “Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính – Thực tiễn tại Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh” làm Đề án thạc sĩ của mình, bên cạnh việc đánh giá tình hình, phân tích các hạn chế, nguyên nhân tác động đến tiến trình xét xử VAHC, tác giả sẽ đưa ra một số giải pháp và đề xuất lộ trình thực hiện các giải pháp đó. Tổng quan nghiên cứu Các khiếu kiện hành chính thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nên rất đa dạng, phong phú. Có nhiều công trình nghiên cứu, tài liệu tham khảo, sách, giáo trình viết về đề tài này.