Luận án tiến sĩ về hoàn thiện quy trình ban hành nghị quyết Quốc hội Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI NGUYEN THỊ THỦY LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC HÀ NOI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI NGUYEN THỊ THỦY Chuyên ngành : Luật Hiến pháp Mã số : 9 38 01 02 LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. VU HONG ANH HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận án nay là do tự ban thân thực hiện và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác dé làm sản phẩm của riêng mình. Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận án là có nguồn gốc và được trích dan rõ ràng. Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên ban của luận an.

Tác giả luận an Nguyễn Thị Thủy LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc doi với PGS.TS Vũ Hong Anh là thay hướng dan khoa học đã tận tình định hướng, chỉ bảo cho tôi nhiều kiến thức khoa học vô cùng quý báu, bồ ich. Tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới các Thây, Cô Khoa Hành chính Nhà nước, Khoa Sau đại học của Trường Đại học Luật Hà Nội luôn tạo điễu kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian tác giả học tập, nghiên cứu. Cảm on đồng nghiệp, gia đình, anh, chị, em và bạn bè da động viên khích lệ, tạo điều kiện, giúp đỡ, quan tâm, đóng góp ý kiến quỷ báu để tác giả hoàn thành bản Luận an này. Ha Nội, ngày 18 thang 6 năm 2018 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thủy MỤC LỤC Trang MỞ ĐÂU.211 T11 T11 1 1 111kg | Chương 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU DE TÀI LUẬN ÁN.

Đánh giá tình hình nghiên cứu đề tài luận án. Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan chức năng, nhiệm vu, quyén han cua Quốc HỘI. -- - G E121 11123111 231 11 931 1n vn ng ngu 7 1. Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến hoạt động ban hành nghị quyết của Quốc hội .----- 2 + s£+E£EE£EEE+EEeEEetrkerkerred 11 1.

Các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết Quốc hội. Sự kế thừa, phát triển và những van đề cần tiếp tục nghiên cứu. Những kết qua nghiên cứu mà luận án sẽ kế thừa va phát trién. Cơ sở lý luận và giả thuyết nghiên cứu.

Hướng nghiên cứu của luận án.- -- --- 5c 5c S133 E SE EEEsrrerrerrrrrrrrrrrree 24 Kết luận chương l.---2-- 2 SE EEEEEEEXEE1121111E111211 1111111111111 1111111 25 Chương 2: NHUNG VAN ĐÈ LÝ LUẬN VE QUY TRÌNH THỦ TỤC BAN HANH NGHỊ QUYET CUA QUOC HỘII. Khái quát về nghị quyết của Quốc hội. Khái niệm, đặc điểm nghị quyết của Quốc hội. Phân loại nghị quyết của Quốc hội.

Quy trình, thủ tục ban hành Nghị quyết của Quốc hội. Khái niệm quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội. Đặc điểm của quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của 6)i090,0201777. Vai trò của quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết Quốc hội.

Phân loại quy trình, thủ tục ban hành Nghị quyết. Yêu cầu đối với quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của 2. Hoạt động ban hành nghị quyết của Nghị viện (Quốc hội) ở một số nước trên thé giới và kinh nghiệm cho Việt Nam. Hoạt động ban hành nghị quyết của Nghị viện ở một số nước trên THỂ SOT no ch ntgĩnh axons atc cava ata, sas SEs TURAN SHR Vs ah 301018 54 2.

Một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình ban hành nghị quyêt của QUOC hội .- -- - c3 3321 **1££EE£veeeeeeressres 61 Kết luận chương 2.1111 64 Chương 3: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUAT VE QUY TRÌNH, THỦ TỤC BAN HANH NGHỊ QUYẾT CUA QUOC HỘI NƯỚC TA. Hoạt động ban hành nghị quyết của Quốc hội. Nghị quyết quy phạm pháp luat oo. Nghị quyết áp dụng pháp luật.

Quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hộii. Quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật theo thủ tục thông thường. Quy định của pháp luật về ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật cua Quoc hội theo quy trình, thủ tục rút øọn. Quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết áp dụng pháp luật của Quôc hội.

Đánh giá quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội. Những kết quả đạt được trong quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội.------ 2 + ẻ+E+EE£+EE+EE£EEE2EEEEEEEEEEEEEEEEEErkrrrree 105 3. Những hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội, nguyên nhân của hạn ChẾ. -¿-¿- + +t+ExSEE+E2EEEESEESEEEEEE2E121111121121121212112111 11515 xe 109 Kết luận chương 3.

-- 2-2 s12 EEEE2E197112112117112111121111 112111111111 e6 121 Chương 4: QUAN DIEM VA GIẢI PHAP HOÀN THIỆN QUY TRINH, THỦ TỤC BAN HANH NGHỊ QUYET CUA QUOC HỘI NƯỚC TA. Quan điểm hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội nước ta hiện nayy.--- 2-52 SE EEEE12E1211211211 21111 te 122 4. Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội cần được tiến hành đồng thời với việc đôi mới tô chức và hoạt động của Quốc hội .-----2- 2 2+ 2+EE£EEE2EEEEE2E12E1211211712211 1122. Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội phải đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.

Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội phải góp phan nâng cao giá trị pháp lý của nghị quyết. Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội phải bảo đảm nâng cao chất lượng nghị quyết. Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và phù hợp với xu thế của các NUGC .----¿- + sz+xk+EkeEE+EEEEEEExerkerkret 128 4. Hoàn thiện quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội phải bảo đảm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng.

Giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội nước ta. Hoàn thiện quy định về thấm quyền ban hành nghị quyết của Quốc hội; phân định giữa nội dung của nghị quyết với nội dung của các văn bản quy phạm pháp luật khác. Hoàn thiện quy định về tinh chất pháp lý nghị quyết của Quốc hội. Tăng cường và nang cao trách nhiệm cua những người tham gia vào quy trình, thủ tục ban hành nghị quyêt của Quôc hội.

Hoàn thiện quy định của pháp luật về quy trình, thủ tục ban hành nghị quyêt QUOC hộII. Nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Nghiên cứu xây dựng luật điều chỉnh quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết sửa đôi hiến pháp.---- 2-2 52+ 2+EEeEEE2EEeEEeEEEerxrrkrre 145 Kết luận chương 4.---- 2° s9 EEEEE1118111211211111111 11111111 1111101111111 147 KẾT LUẬN .11 11x E1eerre 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIÁ LIÊN QUAN DEN8 H6. 151 DANH MỤC TAI LIEU THAM KHẢO.

22-22 5522E£2£E2EEeEEerxeerxed 152 PHU LỤC.-----2cc22cccc2222221111121tE1222122111 11 tt. eerrre 164 DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT ADPL : Áp dụng pháp luật BHVBQPPL : Ban hành van bản quy phạm pháp luật CATANDTC : Chánh án Toà án nhân dân tối cao ĐBQH > Đại biéu Quốc hội QPPL : Quy phạm pháp luật TANDTC : Toà án nhân dân tôi cao UBPL : Ủy ban pháp luật UBTVQH : Ủy ban Thường vụ Quốc hội VBQPPL : Văn ban quy phạm pháp luật VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dan tối cao XHCN : Xã hội chủ nghĩa MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tại các văn kiện của Đảng, Đảng ta luôn xác định rõ về tầm quan trọng của Quốc hội trong Bộ máy nhà nước. Đồng thời ban hành nhiều văn bản xác định những nhiệm vụ và phương hướng nhắn mạnh, mang tính chiến lược về đổi mới tổ chức và hoạt động nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của Quốc hội.

Trong báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng nêu rõ: “Đôi mới tô chức và hoạt động của Quốc hội, bảo đảm cho Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất” [22]. Đại hội Dang lần thứ XII khang định: Tiếp tục đổi mới tô chức và hoạt động của Quốc hội, bảo đảm Quốc hội thực sự là cơ quan đại biéu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Quốc hội thực hiện tốt chức năng lập pháp, quyết định các van đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao, nhất là đối với việc quan lý, sử dung các nguồn lực của đất nước [24]. Thê chế hóa đường lối của Dang ta, kế thừa va phát triển quy định của các Hiến pháp Việt Nam, Hiến pháp năm 2013 ghi nhận: “Quốc hội là co quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam.

Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các van dé quan trong của đất nước và giám sát tối cao đôi với hoạt động của Nhà nước” (Điều 69). Thực hiện chức năng mà Hiến pháp quy định, trong những năm qua, Quốc hội đã phát huy được vai trò của mình trong hoạt động lập pháp và đạt được những kết quả cao trong hoạt động này. Bên cạnh đó, việc quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước cũng được chú trọng và đôi mới nhằm bảo đảm cho các quyết định của Quốc hội kip thời, chính xác, dap ứng tốt nhiệm vụ của Nhà nước và xã hội. Nội dung nghị quyết của Quốc hội tập trung vào nhiều lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội, chất lượng nghị quyết của Quốc hội càng được đảm bảo.

Đề dat được những thành công đó, một trong những lí do chính là quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội đã không ngừng được sửa đổi, bổ sung. Tuy nhiên, quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết của Quốc hội vẫn còn bộc lộ một số hạn chế và bất cập. Một trong nguyên nhân dẫn đến hạn chế này là do quy trình, thủ tục ban hành nghị quyết còn chưa thực sự đồng bộ và hoàn thiện, còn có quan điểm khác nhau về tính chất, nội dung nghị quyết; công tác tham mưu cho Quốc hội trong việc ban hành nghị quyết chưa kịp thời.