Luận án Hoàn thiện Pháp luật về Dịch vụ công trong Lĩnh vực Hành chính ở Việt Nam Hiện nay - Nguyễn Ngọc Bích

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYÊN NGỌC BÍCH HOÀN THIEN PHÁP LUẬT VE DỊCH VU CONG TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIÊN SỸ LUẬT HỌC HÀ NỘI 2012 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN NGỌC BÍCH CHUYỂN NGANH: LÝ LUẬN VA LICH SỬ NHÀ NƯỚC VA PHAP LUAT MÃ SO: 62 38 01 01 LUAN AN TIEN SY LUAT HOC Người hướng dẫn 1: TS. Trần Minh Hương Người hướng dẫn 2: PGS. Nguyễn Minh Đoan HÀ NỘI 2012 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi. Nội dung cũng như các số liệu trình bày trong luận án hoàn toàn trung thực.

Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIÁ LUẬN ÁN Nguyễn Ngọc Bích MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU Chương 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU DE TÀI LUẬN AN Chương 2. CƠ SỞ LY LUẬN HOÀN THIEN PHÁP LUAT VE DỊCH VU 22 CÔNG TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH 2.

Dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính 22 2. Pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính ở Việt Nam 42 2. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính a7 Chương 3. THUC TRẠNG PHÁP LUẬT VE DỊCH VỤ CÔNG TRONG LĨNH VỰC HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 71 3.

Quá trình hình thành và những nội dung cơ bản của pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính ở Việt Nam 71 3. Những thành tựu của pháp luật và thực hiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính 84 3. Những hạn chế, bat cập của pháp luật và thực hiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính 97 3. Nguyên nhân những hạn chế, bất cập của pháp luật và thực hiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính 118 Chương 4.

QUAN ĐIÊM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VE DỊCH VỤ CONG TRONG LĨNH VUC HANH CHÍNH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 131 4. Các quan điểm chỉ đạo quá trình hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính ở Việt Nam hiện nay 131 4. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính 141 KET LUẬN 167 PHỤ LỤC 170 DANH MỤC CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT 178 TÀI LIỆU THAM KHẢO 183 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BO 192 DANH MỤC CÁC TU VIET TAT STT| TỪ VIẾT TẮT NGHĨA DAY DU l Báo cáo đánh giá chât lượng hoạt động xây dựng và thi LDEA 2010 hành pháp luật của các Bộ liên quan đến doanh nghiệp giai đoạn 2005 - 2009. (Legal Development and Enforcement Assessment) 2 MEI 2011 Báo cáo chi số hiệu qua hoạt động xây dựng pháp luật về kinh doanh của các Bộ năm 2011.

(Ministerial Effectiveness Index) 3 PAPI 2010 Chi số hiệu quả quan trị và hành chính công cấp tinh Việt Nam năm 2010. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Sau hai mươi năm đổi mới toàn diện dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và thực hiện cải cách hành chính nhà nước, kinh tế - xã hội đất nước đã có bước phát triển vượt bậc. Các yếu tố của nền kinh tế thị trường được hình thành và dần hoàn chỉnh. Kinh tế phát triển, đời sống vật chất của nhân dân được cải thiện, các nhu cầu về việc làm, tham gia sản xuất, kinh doanh cũng như học tập.

vui chơi, giải trí của nhân dân tăng cao và đa dạng hơn trước. Nhân dân cũng chủ động hơn khi tham gia vào các sinh hoạt chính trị của đất nước với những yêu cầu về dân chủ, công khai, minh bạch. Tình hình đó đã đặt ra những yêu cầu mới với Nhà nước, buộc các cơ quan nhà nước phải thay đôi cách thức hoạt động dé vừa có thé hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, vừa không cản trở sự phát triển của xã hội, bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích của nhân dân. Mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân trong tình hình mới cũng đã làm thay đổi căn bản yêu cau về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, từ một bộ máy quản lý thuần túy dần chuyển sang hoạt động nhằm phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội là chủ yếu.

Trên nền tảng đó dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính xuất hiện. Dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính ra đời là kết quả trực tiếp của việc chuyển đổi cách thức giải quyết các yêu cầu của cá nhân. tổ chức với cơ quan hành chính nhà nước thành dịch vụ công phục vụ và bảo vệ lợi ích của cá nhân, tổ chức. Dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính là hiện tượng mới trong xã hội, sự xuất hiện của dịch vụ, với tư cách là đối tượng được phản ánh, đã tác động và đặt ra những yêu cầu mới với hệ thống pháp luật.

Nhà nước ban hành pháp luật dé chính thức "khai sinh" các dịch vụ và điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính phù hợp với ý chí, lợi ích của Nhà nước. Ngược lại, các dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính cần có những định hướng thống nhất từ Nhà nước để tồn tại, phát triển đúng với quy luật. Điều chỉnh pháp luật với các dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính là nhu cầu tất yếu nhưng pháp luật chỉ có thể phát huy được ưu thế của mình khi các quy định toàn diện, thống nhất và phù hợp với các điều kiện khách quan. Xây dựng và hoản thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính là một quá trình với những bước di thận trọng trên cơ sở nhận thức đúng đăn về bản chất, phạm vi các dịch vụ cũng như các yêu cầu về cách thức tô chức và mô hình cung câp dịch vụ phù hợp với điêu kiện của nước ta.

Trong giai đoạn hiện nay, hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính là một trong những nhiệm vụ quan trọng. cấp bách vì: Thứ nhát, pháp luật hiện hành được ban hành trong giai đoạn đầu hình thành các dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính ở Việt Nam nên không thể tránh khỏi những hạn chế, bất cập do nhận thức về dịch vụ chưa thật đầy đủ, toàn diện. Bản thân các dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính vẫn đang trong quá trình hình thành và phát trién ở giai đoạn đầu nên cần có những quy định pháp luật khoa học, thống nhất để định hướng sự phát triển lâu dài phù hợp với xu thế khách quan. Trong khi đó nhu cầu của dân chúng về các dịch vụ không ngừng tăng cao về số lượng, phong phú, đa dạng về nội dung; nhu cầu về quan lý nhà nước một cách có hiệu lực, hiệu quả các vấn đề kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng trong tình hình mới của các cơ quan nha nước đã đặt ra những đòi hỏi mới với pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính.

Tất cả các yếu tố này đã tác động buộc hệ thống quy phạm pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính phải không ngừng được bé sung những quy định mới, tiến bộ, sửa đổi, bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, lạc hậu. Thứ hai, đề cao chức năng phục vụ của bộ máy hành chính, đồng thời day mạnh xã hội hoá dịch vụ công, tách các dịch vụ ra khỏi nhiệm vụ quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước là xu hướng phát triển tất yếu của nền hành chính. Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 - 2010 đã khang định: "Chuyền cho các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ hoặc doanh nghiệp làm những công việc vé dịch vụ không cần thiết phải do các cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp thực hiện". Chính vì thế hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính để tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan hành chính theo phương thức của cung cấp dịch vụ công, cũng như thực hiện việc chuyển giao cung cấp dịch vụ từ các cơ quan hành chính nhà nước sang cho các tổ chức dịch vụ của Nhà nước, của cá nhân, tổ chức là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình cải cách toàn diện tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước.

Thứ ba, Việt Nam là một quốc gia đang chuyển đổi toàn diện từ chính trị, kinh tế, thể chế nhà nước đến văn hóa, xã hội. Quá trình chuyền đổi đã đặt ra yêu cầu mới với toàn bộ hệ thống pháp luật. Từng ngành luật, từng chế định pháp luật, từng nội dung của pháp luật đều phải hoàn thiện để có một hệ thống pháp luật hoàn thiện phù hợp với điều kiện mới. Pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính vừa liên quan đên tô chức, hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, vừa liên quan đến quyền, nghĩa vụ của công dân.

liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhân dân, các doanh nghiệp. Vì thế hoàn thiện pháp luật không chỉ nhằm làm cho hệ thống các quy phạm pháp luật vẻ dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính hoàn chỉnh mà còn tạo ra những ảnh hưởng tích cực góp phần hoàn thiện các chế định, nội dung pháp luật khác, tiến tới hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam. Nghiên cứu, đánh giá một cách có hệ thống và toàn diện những van đề có liên quan đến dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính với mục đích đóng góp những luận cứ khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính là cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn để góp phần "xây dựng một nên hành chính hiện đại, ứng dụng có hiệu quả thành tựu phát triển của khoa học - cong nghé, nhát là công nghệ thông tin", "phục vu tốt nhất cho nhân dân và chịu sự giảm sat chặt ché của nhán dan" [6]. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất những giải pháp khoa học, khách quan, khả thị để hoàn thiện pháp luật về dịch vụ công trong lĩnh vực hành chính, hạn chế những bắt cập trong thực hiện pháp luật nhăm cung cấp các dịch vụ có chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu của nhân dân trên cơ sở pháp luật.