Luận án Đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị trong cải cách hành chính quốc gia

BỘ GIÁO DỤC VÀ DAO TẠO HOC VIÊN CHÍNH TRI QUỐC GIA HO CHÍ MINH DOI MỚI TỔ CHÚC BO MAY HANH CHÍNH ĐÔ THỊ TRONG CẢI CÁCH NÊN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA Ở NƯỚC TA HIỆN NAY Chuyên ngành: LY luận Nhà nước và pháp quyền Mã số: 5.01 Luận án phó tiến sĩ khoa học luật học Người hướng dan khoa học: 1. Hoang Van Hao 2. Nguyễn Dang Dung Ha Noi - 1996 TM LOI CAM DOAN lôi xin cam đoan day là công trinh nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa tung được ai công bố trong bất kỷ công trình nào.

Tác giả luận án (Ký và ghỉ rõ họ té") Wish — _—_—_—_— Đỗ Xuan Dong MUC LUC Trang h0 08. k (Chương | HÀNH CHÍNH ĐÔ THỊ VIỆT NAM - QUÁ TRÌNH HÌNH THANH VA PHAT TRIEN [.] Khái niệm về hành chính đô thị ‘ae Quan niệm về "D6 thi" 1.2 Quan niệm về “Hanh chính” 1.2 Hành chính đô thị Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử 1.1 Đặc điểm của đô thị Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Loe Quan lý hành chính đô thị Việt Nam thời kỳ phong kiến 2l 1.3 Quản lý hành chính đô thị Việt Nam thời kỳ cận đại 32 Chuong 2. THUC TRẠNG PHAP LÝ VÀ VIỆC TỔ CHỨC BỘ MAY HÀNH CHÍNH ĐÔ THỊ HIỆN NAY 2.1 Pháp luật va quá trình hình thành phát triển tổ chức 42 bộ máy hành chính đô thị Việt Nam 2.1 Tổ chức bộ máy hành chính đô thị theo Sắc lệnh số 77 ngày 2l tháng 12 năm 1945 và Luật tổ chức chính quyền địa phương ngày 31 tháng 5 năm 1958 Dub 2 Tổ chức bộ máy hành chính đô thị theo Luật tổ chức HĐND và UBHC các cấp năm 1962 t`5 2) Tổ chức bộ máy hành chính đô thị theo Luật tổ chức HĐND và UBND năm 1983 52 i) ps Tổ chức bộ máy hành chính đê thị theo Luật tổ chức HĐND và UBND năm 1989 54 Tô chức bộ máy hành chính đô thị theo Luật tổ chức HĐND và UBND năm 1994 Thực trạng {6 chức và hoạt động của bo may hành chính do thi Việt Nam Thực trạng tô chức và hoạt động của các cơ quan trong bộ may hành chính đô thị 6 TC.

siêu Nền kính tế hàng hoá nhiều thành phần và quan lý đô thị hiện nay 70 nN L3 Nguyên nhân và những bài học kinh nghiệm trong quản lý hành chính đô thị 77 Ne) iy Nguyên nhân về thể chế 77 Nguyên nhân về bộ máy 78 Nguyên nhân về cán bộ, công chức 80 Chuong 3. DOI MỚI TỔ CHỨC BO MAY HANH CHÍNH ĐÔ THỊ PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP 351 Yêu cầu khách quan về doi mdi tô chức bộ máy hành chính đô thị 88 âm Vị trí và vai trò của hành chính đô thị Việt Nam hiện đại trong nền hành chính quốc gia 88 1.2 Đặc thù của quản lý đô thị hiện nay 106 3.2 Phương hướng đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị 114 3.3 Các giải pháp về đối mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị hiện nay 133 Một số giải pháp về đổi mới thể chế hành chính đô thị 133 Một số giải pháp về đổi mới tổ chức bộ máy hành chính dé thị 137 Một số giải pháp về đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ, công chức quan lý đô thị 142 Kêt luận 146 Danh mục tài liệu tham khảo Phu lục 15S NHỮNG CHU VIET TAT VIET TAT Viết day du HCDT Hanh chinh dé thi UBHC Uy ban hanh chinh HDND Hội đồng nhân dân UBND Uy ban nhan dan CBCC Can bộ công chức CQDT Chính quyền đô thi NXB Nhà xuất bản HDBT Hội đồng Bộ trưởng - UBTVQH Uy ban thường vụ Quốc hội TTg ĐÁ ào Thủ tướng ND | Nghị định. QD Quyét dinh SL : Sac lénh CT : Chỉ thị LỜI MỞ ĐẦU = |. ‘Tinh cấp thiết của dé tài nghiên cứu “ Cai cách hành chính quốc gia dang được đặt ra như một nhu câu tất yếu khách quan trong quá trình đổi mof đất nước.

Lý luận khoa học và kinh nghiệm thực tiễn cho thấy mỗi mô hình tổ chức bộ máy hành chính và phương thức hoạt động của nó chỉ phù hợp với mỗi giai đoạn nhất định, thích ứng với các cơ sở kinh tế xã hội xác định. Quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đòi hỏi phải doi mới tổ chức, phưong thức hoạt động của bộ máy nhà nước mà trọng tâm là cải cách nền hành chính quốc gia trong đó có đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị nhằm : "Xây dựng một nền hành chính trong sạch, có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hoá để quan lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của Nhà nước, thúc đấy xã hội phát triển lành mạnh đúng hướng, phục vụ đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội" [63 - Tr. Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trong những năm gần đây, tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính đô thị đã đổi mới từng bước và đạt được những kết quả có ý nghĩa quan trọng. Tuy nhiên, đó mới chỉ là kết quả bước đầu và chưa cơ bản, chưa thực sự vững chắc.

Còn nhiều vấn dé lý luận và thực tiễn cần được tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi, phát triển, đặc biệt là tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam trong công cuộc cải cách nền hành chính quốc gia ở nước ta hiện nay. Xuất phát từ tình hình trên đề tài nghiên cứu: "Đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị trong cải cách nền hành chính quốc gia ở nước ta hiện nay" là việc làm cấp bách, quan trọng và cần thiết nhằm dap ứng các nhu cau quan iy do thi trong tiến trình đôi mới đất nước hiện nay và trong tương Tài, 3, Linh hình nghiên cứu Trong thực tế đã có nhiều hội nghị khoa học bàn về vấn đề cải cách hành chính quốc gia và đổi mới hoàn thiện tổ chức bộ máy chính quyền địa phương nói chung và tổ chức bộ máy chính quyền đô thị nói riêng. Dang va Nha nước ta đã ban hành nhiều văn kiện quan trọng về vấn dé này. Những năm gần đây đã có một số dé tài Khoa học và sách báo về cai cách nền hành chính quốc gia và đổi mới tổ chức 06 máy nhà nước của chính quyền các cấp đã được công bố.

Tuy nhiên, các đề tài trên dưới các giác độ khác nhau đã đề cập tới cải cách nền hành chính quốc gia và đối mới tổ chức bé máy chính quyền địa phương. Song, chưa có dé tài nào nghiên cứu sâu sắc và hệ thống dưới dang một luận án khoa học về: "Đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị trong cải cách nền hành chính quốc gia ở nước ta hiện nay”. Đề tài này kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu lý luận trong và ngoài nước, căn cứ vào nhu cầu thực tế những năm đổi mới, hình thành hệ thống quan điểm về tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án Trước những yêu cầu đổi mới và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, mở rộng dân chủ hoá, phát triển kinh tế thị trường và mở rộng bang giao quốc tế, luận án làm sáng tỏ vai trò và địa vị pháp lý đô thị Việt Nam.

Trong bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị và cải cách nền hành chính quốc gia, luận án nghiên cứu và đưa ra các can cứ pháp lý về vị trí của tổ chức bộ máy hành chính đô thị trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần có sự quan lý của nhà nước. Để thực hiện mục tiêu trên đây nhiệm vụ của luận án là: - Khái quát những yêu cầu chung về hành chính đồ thị. vị trí và vai trò phap lý của tổ chức bộ máy hành chính đề thị trong nền hành chính quốc gia. - Phân tích quá trình hoạt động và phát triển của hệ thống hành chính qUỐC gia và của tổ chức bộ máy hành chính đô thi nước ta qua các thời Kỳ lịch sử.

đặc biệt là thực trạng tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam hiện nay, từ đó bàn về phương hướng và các yeu cầu hoàn thiện pháp luật về đổi mới tổ chức bộ may hành chính đô thị Việt Nam. - Phân tích thực trạng pháp luật bảo đảm cho sự tồn tại, phát triển và hoạt động của tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam. - Phân tích vai trò và vị trí của tổ chức bộ máy hành chính đô thị trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần có sự quản lý của Nhà nước. - Phân tích căn cứ pháp lý để hoàn thiện hệ thống cán bộ công chức nhà nước, đổi mới việc bố trí sắp xếp, đào tạo, đào tạo lại bồi dưỡng cán bộ công chức hành chính ở địa phương và công tác cán bộ có liên quan tới việc đổi mới tổ chúc bộ máy hành chính đô thị Việt Nam trong cải cách nền hành chính quốc gia ở nước ta hiện nay.

Pham vi nghiên cứu của luận án Đổi mdr hệ thống chính trị và cải cách nền hành chính quốc gia là vấn dé rộng lớn và phức tạp. Trong khuôr khổ một luận án khoa học, tác giả tập trung nghiên cứu đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam nhằm tìm ra các luận cứ và giải pháp pháp lý về cải cách hành chính ở các địa phương. Luận án để cập tới một số quan điểm và nội dung cơ bản có liên quan đến cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu đổi mới tổ chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam. Dưới góc độ lý luận nhà nước pháp quyền, tác giả tập trung nghiên cứu ở mức độ tìm ra các giải pháp về phương pháp luận và căn cứ pháp lý về đổi mới tế chức bộ máy hành chính đô thị Việt Nam trong cải cách nên hành chính quốc gia ở nước ta hiện nay.

Cái mới cửa luận an và ý nghĩa của luận an - Luận ấn là công trình Khoa học đầu tiên nghiền cứu một cách có hệ thong về đổi mới tổ chức bộ may hành chính do thị Việt Nam trong cải cach nen hành chính quéc gia ở nước ta hiện nay.