Luận án: Chính quyền TP trực thuộc TW trong tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nước

(O DỤC VA ĐÀO TẠO HỌC VIEN CHÍNH TRE QUỐC GIA HO CHÍ MINH Vu Duc Dan CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC CAP THÀNH PHO TRUC THUỘC TRUNG ƯƠNG NG TỔ CHỨC THUC HIỆN QUYỀN LUC NHÀ NUOC TREN DIA BAN THANH PHO Chuyên nganh : Ly luận Nhà nước và pháp quyén Mã so: 5.01 LUẬN AN PHO TIEN SY KHOA HỌC LUẬT HỌC Người hướng dan khoa hoe : Phó Tiến sỹ Khoa học luật học THƯ VIỆN — Nguyễn Dinh Lộc TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HA NỘI PHÒNG ĐỌC _„ Hà nội - 1996 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kế quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bö trong bất ki công trình nào khác. TÁC GIÁ LUẬN ÁN Vũ Đức Đán BANG CHU VIET TAT Chữ viết tat _ Chữ viet dav du BT Bộ trưởng CP Chính phủ CT —_ Chi thị HDBT _ Hội đông Bộ trường HĐND —_ Hội đồng nhân dân KHKT Khoa học kỹ thuật ` KHXH ) Khoa học xã hội NQ ”_ Nghị quyết NV Nội vụ NXB _ Nhà xuất bản UBHC Uy ban Hanh chinh UBND Uy ban nhan dan UBTV Uy ban Thuong vu QD —_ Quyết định SL — Sác lệnh TL Tư liệu TP - Tư pháp TT Thông tư TTg ~ Thủ tướng VP Van phòng XHCN _` Xã hội chủ nghĩa MỤC LUC Trang LAA THÔI CÂN ccs: ocenasitecitien sanasian snasnn animnnindisonn ims sonny ass WAN: 2 Chương 1. Một so vấn đề lý luận vé quyền lực và việc tổ chức thực hiện quyên lực nhà nước.

9 oe Về quyền lực Nhà nước và cách thức tổ chức thực hiện quyên lực Nhà nước. Về quyên lực Nhà nue. Về tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nước. Những nét đặc trưng của các thành phố trực thuộc trung ương và yêu cau đặt ra đối với việc tố chức thực hiện quyền lực Nhà nước ở thành phố trực thuộc trung ương.--- --- ----- 24 Ra dụ Một số vấn đề về phát triển đô thị và PORE NOUR CÓ: THỊ, esse sansasnnoudineannlonikuamdigiitadtiieggutibaagtisi 35 1.

Đặc trưng của các thành phố trực thuộc trung ương và yêu cau đặt ra đối với việc tổ chức thực hiện quyến Ủực Gh, HHẾIG. Một số nét đặc trưng của quan lý độ thị. Quan niệm về xây dựng mô hình tổ chức chính quyên thành phố trực thuộc trung ương. Thực trạng tổ chức, hoạt động của chính quyền thành phố trực thuộc trung ương.

56 ae Thực trạng pháp lý về tổ chức và hoạt động. của bộ máy chính quyền thành phố trực thuộc trung ương ở nước ta từ trước đến nay. Thực trạng tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyên thành phố trực thuộc trung ương (lấy Hà Nội làm thí dụ). Một số nét về cơ cấu hành chính lãnh thổ ở Hà Nội và thành phố trực thuộc trung ương khác.

83 Thực trạng về tô chức. hoạt động của các cơ quan trong bộ may chính quyền thành phố trực thuộc (TUNE WONG. SH uy 0Ị Một số vấn đề đặt ra từ thực trạng của bộ máy chính quyên thành pho trực thuộc trung ương. 106 Chuong tod Những van dé co ban phát huy vai trò chính quyên thành phố trực thuộc trung ương trong tổ chức thực hiện quyền lực ở thành phõ.

110 Hoàn thiện tổ chức hoạt động của chính quyén G2; G—2t—_o thành phố trực thuộc trung ương. LIO Hoàn thiện văn bản pháp luật điêu chính các quan hệ tổ chức, hoạt động của chính quyền thành phố. 110 Hoàn thiện tổ chức hoạt động của cơ quan dân cử (HĐND). 4à _ = G2 Hoàn thiện tổ chức, hoạt động của UBND.

130 Hoàn thiện qui trình ban hành, tổ chức thực hiện kiểm tra tổ chức thực hiện văn bản quản lý của chính quyên thành phöổ. 139 Về ban hành van bản quan lý.- 139 ry “a oo Hoàn thiện tổ chức thực hiện, va kiểm tra tổ chức thực hiện văn bản của chính quyên thành phố. 144 Hoàn thiện công tác đào tao cán bộ các cap cua chính quyền thành phố trực thuộc trung ương. [51 Về hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật điều chính các quan hệ thuộc lĩnh vực công vụ công .m=- chức nhà nước.

Kiện toàn co sở đào tao bôi dưỡng công chức hành chính tại các thành phố trực thuộc ~ > PU RGU sesossuesssrekoeesbsrnsnsssingtioehaohgnuisipnaiDxreeruexasaee 158 G2 Ww: G2 Đổi mới nội dung chương trình đào tao, boi dưỡng cán bộ của trường Hành chính thành phố. 163 Kết luận 1` 171 LỜI NÓI ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Các thành phố trực thuộc trung ương là những trung tâm kinh tế, chính rị, văn hoá, xã hội của cả nước hoặc của một vùng lãnh thổ rộng lớn. Sư phát riển của các thành phố là động lực dẫn dắt, thúc đẩy phát triển các vùng nông hôn.

làm cơ sở đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Công cuộc sông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước chỉ có thể phát triển trên cơ sở phát triển ‘oan diện hệ thống đô thị trong dé các thành phố trực thuộc trung ương là điểm đâu tiên cần tập trung đầu tư xây dựng. Các thành phố trực thuộc truhø ương với những đặc thù nêng biệt trong điều kiện đang có những diễn biến phức tạp của qua trình chuyển đổi của nền kinh tế từ cơ chế quản lý tập trung, bao cấp sang vơ chế thị trường, đòi hỏi có sự quan lý chặt chẽ của bộ máy chính quyền thành phố với cơ cấu tô chức hợp lý, ổn định, phù hợp với đặc trưng quản lý đô thị mang tính tập trung thống nhất cao, hoạt động năng động, sáng tạo dé biến quyền lực nhà nước thành hiện thực cuộc sống. Trong những năm gần day, tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyên thành phố trực thuộc trung ương đã có những đổi mới, đạt được những kết quả bước đầu quan trọng trên nhiêu lĩnh vực.

Tuy nhiên vẫn còn nhiéu vấn đề cần được tiếp tục tìm tòi, nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện. [liến pháp năm 1992 và Luật tổ chức HDND và UBND (sửa đổi) chưa phân biệt chính quyền thành phố trực thuộc trung ương vớt chính quyền tinh mà mới quy dinh chung là cấp tỉnh, chính quyền quận huyện quy định chung là cấp huyện. còn phường xã quy định là cấp xã. Những quy định và cơ cấu tổ chức, hoạt động của các cấp chính quyên đều được áp dụng chung cho cả khu vực thành phố và khu vực nông thôn.

Ở dây có sự đánh đồng giữa hai khu vực. Thực tế những quy định đó chi thích ứng với đặc điểm ở vùng nông thôn còn cơ cấu tổ chức bộ máy chính quyền lod thành phố chưa có những nét riéng thể hiện tính chất đặc thù của chính quyền do thị. Hoạt động của bộ máy chính quyền chưa phản ánh đầy đủ những đặc trưng của quản lý đô thị. Trong khi đó, các thành phố trực thuộc trung ương do có những đặc thù riêng, đòi hoi phải được quan lý bang những phương pháp néng do bộ máy chính quyền có cơ cấu tổ chức khác với bộ máy chính quyền các vùng nông thôn thực hiện, nhằm bảo đảm cho quyền lực nhà nước được thực thi triệt để trên địa bàn thành phố.

Từ đó, việc lựa chọn vấn đề “Chính quyên Nhà nước cấp thành phố trực thuộc trung ương trong tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nước trên địa bàn thành phố", làm đề tài luận văn là cần thiết, phù hợp với nhu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyên thành phố trong khuôn khiổ cải cách nền nành chính Nhà nước, bảo đảm phục vụ công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tình hình nghiên cứu đề tài Vấn đề tổ chức thực hiện quyền lực Nhà nước trên địa bàn thành phố trực thuộc trung ương, tại các đô thị và trên bình diện ca nước đã có những công trình nghiên cứu được công bố, nhất là trong những năm gần đây, khi cải cách bộ máy Nhà nước được đặt vào vị trí trung tâm của cải cách hệ thống chính trị ở nước ta. Thời gian gần đây một số đề tài nghiên cứu khoa học, sách báo về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, trong đó có các thành phố trực thuộc trung ương, đã được công bố. Học viện Hành chính Quốc gia trong năm 1991 đã công bố một bộ 3 cuốn sách "Về cải cách bộ máy Nhà nước”; "Về cải cách bộ máy quản lý hành chính nhà nước và xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nước"; "Cải cách cơ chế quản lý nhà nước vẻ kinh tế”; tiếp đó năm 1993 xuất bản ky yếu hội thảo đề tài KX.08 vé phương thức tổ chức hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước (2 tập).

Trong đó tập hợp một số bài viết của một số tác giả về tổ chức, hoạt động của các cơ quan chính quyên nhà nước ở địa phương. Trong quá trình đóng góp xây dựng Hiến pháp 1992 và Luật tổ chức HĐND và UBND cũng có một số bài viết của các tác giả bàn về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương đăng trong tạp chí Nhà nước và pháp luật (số 1/93). Các nhà xã hột học nghiên cứu chuyên de về đô thị khi de cập dến các khía cạnh khác nhau của đời sống các thành phố lớn cũng gián tiếp bàn về tổ chức bộ máy chính quyền đô thi (tap chí xã hội học 4/92: 1/94). Mot số người làm công tác quan lý ưiữ các cương vị chủ chốt ở địa phương cũng bàn vẻ tổ chức bộ máy chính quyền dia phương từ thực tế hoạt động của dia phương mình, thông qua các bài viết đẳng trên Tạp chí "Quản lý Nhà nước”.

Nhìn chung các công trình có liên quan đến vấn đề tổ chức, hoạt động của bộ máy chính quyền thành phố trực thuộc trung ương đề cập đến vấn đề hoặc là ở dạng chung nhất hoặc ở một vài khía cạnh thuộc về tổ chức, hoạt động của bộ máy chính quyền các thành phố trực thuộc trung ương, có khi trực tiếp nhưng cũng có bài chi đè cập một cách gián tiếp, mà chưa có công trình nghiên cứu sâu, có hệ thống dưới một luận án khoa học về chính quyền thành phố trực thuộc trung ương như đề tài nêu trên. Tuy nhiên, trong các tien trình đã được công bố, có những quan niệm có liên quan tới đề tài nghiên cứu đã được tác gia luận án tham khảo có kế thừa, chon lọc. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án Mục đích của luận án là góp phần làm sáng tỏ về lý luận và thực tiến dic điểm, vị trí, vai trò, yêu cầu tổ chức. hoạt động cua bộ máy chính quyền thành phố trực thuộc trung ương trong hệ thống bộ máy Nhà nước.