Luận án Phó Tiến sĩ luật: Chế tài hành chính - Lý luận và thực tiễn (Vũ Thư)

Ô GIÁO DUC VÀ ĐÀO TẠO TRUNG TAM KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUOC GIA VIÊN NGHIÊN CỨU NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT „ 3c dc eof dị: as fe afc đt fe sk ắc sự VŨ THƯ CHẾ TÀI HÀNH CHÍNH: LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN Chuyên ngành: [Luật nhà nước Mã số: 50505 mướn HỮ VIÊN ` ONG ĐẠ¡ ` : HỌC LUh ẬT HÀ NỌI NC PHONG ĐỌC_/ 25 4 6” nt LUẬN AN PHO TIẾN SĨ LUẬT HOC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Luật học TRAN TRONG HUU Ke. ee ac; a ae } BỘ T- HA NỘI - 1996 LỜI CAM DOAN TÔI XIN CAM ĐOAN ĐÂY LÀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA RIÊNG TÔI. CÁC SỐ LIỆU, KẾT QUA NEU TRONG LUẬN AN LA TRUNG THỰC VÀ CHUA TUNG DUOC AI CONG BO TRONG BAT KỲ CÔNG TRÌNH NÀO KHÁC.

Tác giả luận ấn Vũ Thư MỤC LỤC Trang LỜI NÓI ĐẦU CHUONG 1. NHỮNG VAN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẾ TÀI HANH CHÍNH 6 1. Bản chất và vị trí của chế tài hành chính trong pháp luật hành chính. Những fe diểm của chế tài hành chính.

Phan loại chế tài hành chính. HỆ THỐNG CHẾ TÀI HÀNH CHÍNH THEO PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH 4I 2. Quá trình hình thành và phát triển của chế tài hành chính qua các thời kỳ lịch sử. Hệ thống chế tài hành chính hiện nay: yêu cầu phát triển và những tại.

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CHẾ TÀI HANH CHÍNH GÓP PHAN GI VỮNG VÀ CỦNG CỐ TRẬT TỰ PHÁP LUẬT TRONG DIEU KIỆN ĐỔI MỚI TOÀN DIỆN ĐẤT NƯỚC : 66 3.1: Xác lập hệ thống chế tài hành chính hợp lý, phù hợp với tình hình đấu tranh chống các vi phạm hành chính trong hoàn cảnh mới. Mọi số, biện pháp pháp lý bảo đấm việc áp dụng diing dan chế tài hành chính. + 09 KẾT LUẬN ĐA cự a (17 TÀI LIEU THAM KHẢO 120 25 LỜI NÓI ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài.

Tăng cường hiệu quả đấu tranh với các vì phạm hành chính nhằm củng cố trật tự pháp luật là đòi hoi khách quan của sự phát triển xã hội, là yêu cầu cấp thiết của công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước với mục đích tăng cường hiệu lực, hiệu quả của quản lý hành chính Nhà nước. Cũng như các vi phạm pháp duật khác, vi phạm hành chính là vi phạm có tính nguy hiểm cho xã hội. Nhìn chung, loại vi phạm này, so với các vi phạm dân sự, vi phạm kỷ luật, có mức độ nguy hiểm cho xã hội gần hơn với tội phạm. Trong tổng số các vi phạm pháp luật ở bất cứ thời ky nào, vi phạm hành chính đều chiếm tỷ lệ lớn nhất.

Chang hạn, theo số liệu thống kê 5 nam (1981-1985) trong lĩnh vuc quản lý và bảo vệ rừng, vi phạm hành chính nhiều gấp 369 lần so với vi phạm hình sự [134.663 vu/365 vụ: 67, tr. Trong năm 1990, vi phạm hành chính trong cả nước được phát hiện là 523.030 vụ [71], trong khi đó các án dân sự được Toà án các cấp xét xử chỉ có 19. Các báo cáo của ngành Kiểm sát trước Quốc hội khoá IX, từ năm 1992 đến năm 1995 đều xác nhận các vi vi pháp luật (tong đó vi phạm hành chính chiếm ty lệ lớn nhất - tác giả), luôn diễn biến phức tạp và nghiêm trọng. " | Tuy có mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn, nhưng với số lượng nhiều và có xu hướng ngày càng gia tăng, vi phạm hành chính đang gay tổn hại không nhỏ cho trật tự, kỷ cương xã hội, sự ổn định và phát triển của các quan hệ xã hội, ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình đổi mới, công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước.

Và cũng cần thấy rằng, nếu đấu tranh với các vi phạm hành chính ít hiệu quả thì sẽ dẫn tới tình hình vi phạm hành chính và tội phạm tăng về số lượng và tính chất, mức độ Vì thế, đấu tranh với các vi phạm hành chính là nhiệm vụ hết sức quan trọng đặt ra trước Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Ngay khi bước vào thời kỳ đổi mới, các Nghị quyết đại hội VI và VII của Dang đã rất quan tam đến việc đấu tranh với các vi phạm pháp luật, nói riêng là vi phạm hành chính. Dang đã chỉ ra rằng, trong quá trình chuyển sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị bo trường, bên cạnh mặt tích cực, đã xuất hiện nhiều hiện tượng tiêu cực mới mà chúng ta chưa lường hết, chậm phát hiện và chưa xử lý tốt. Pháp luật còn thiếu nhiều và sơ hở, mặt khác pháp luật đã có không được thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất.

Một trong những việc cần tập trung làm tốt là tiếp tục sửa đổi và xây dựng hệ thống pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa [80; tr. Đấu tranh với các vi phạm hành chính được thực hiện bằng nhiều phương tiện khác nhau: giáo dục, kinh tế, tô chức, pháp luật. Chế tài hành chính là biện pháp pháp luật đặc biệt của cuộc đấu tranh đó. Nó là công cụ cưỡng chế Nhà nước có tác dụng to lớn trong việc phòng và chống vi phạm hành chính để bảo vệ trật tự pháp luật.

Thực tiễn đã chứng minh rằng khi chế tài hành chính được thực hiện một cách thường xuyên, nghiêm chỉnh thì các vi phạm hành chính giảm. Chẳng hạn, chỉ trong hai tháng 8 và 9 năm 1995 thực hiện kiên quyết Nghị định số 49-CP ngày 26-7- 1995 quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ và trật tự an toàn giao thông do thị, trên cả nước, tình hình vi phạm đã có chuyển biến tích cực. Đường xá thông thoáng, việc đi lại có trật tư hơn, tệ đua xe trái phép và các vi phạm giảm rõ rệt, tai nan giao thông bình quân một ngày so với một ngày trong sáu tháng đầu năm giảm 13 vụ bằng 27% [11]. ‘Tuy được xem là phương tiện "sau cing” đấu tranh với vi phạm hành chính khi việc áp dụng các phương tiện, biện pháp khác không đưa lại kết quả mong muri, chế ti hành chính có vai trò đặc biệt quan trọng.- l2 i Nhận thức rõ vai trò của chế tài hành chính trong việc phòng và chống vi phạm pháp luật, trong việc nâng cao ý thức pháp luật và tạo dư luận xã hội đấu tranh mạnh mẽ với các vi phạm pháp luật, năm 1989, Hội đồng Nhà nước đã thông qua Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính (có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-1990).

Pháp lệnh đã được một loạt các nghị định của Chính phủ cụ thể hoá trong các lĩnh vực quản lý khác nhau. Qua sáu năm thi hành, những pháp luật về vi phạm hành chính nêu tren đã bộc lộ một số hạn chế, không phù hợp với thực tiễn đấu tranh với loại vi phạm này. Tinh hình vi phạm hành chính, tác động tiêu cực của nó đối với tiên trình phát triển đời sống xã hội cho thấy việc điều chỉnh lại pháp luật về vi phạm hành chính, trước hết là hệ thống chế tài hành chính nhằm bao dam tính kha thi, hiệu qua của chế tài là một vấn dé cấp bách xét từ cả hai phương điện lý luận và thực tiễn. Vì vậy, ngày 6 tháng 7 năm 1995, Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính.

Song xunh quanh Pháp lệnh này còn có nhiều vấn dé lý luận và thực tiên chưa được làm rõ và giải quyết đầy đủ. Phòng và chống vi phạm hành chính là van dé luôn có tính thời sự. Nhưng cho' đến nay, ở nước ta, việc nghiên cứu pháp luật về vi phạm hành chính còn chưa được bao nhiêu. Chưa có một công trình chuyên khảo nào về chế tài hành chính.

Tuy nhiên, trong lĩnh vực này, nhất là những năm gần đây, cũng đã có những nghiên cứu đáng chú ý. Ví dụ: dé tài "Xử phạt hành chính" (mã số 87-98-008) năm 1990 của Viện nghiên cứu Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, "Một số vấn đề về phạt hành chính" xuất bản năm 1986 của Phạm Dũng và Hoàng Sao, các phần về trách nhiệm hành chính trong các sách giáo khoa về luật hành chính của trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Học viện Hành chính Quốc gia, Khoa Nhà nước và pháp luật, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh v. Ở nước ngoài, nhất là ở Liên Xô cũ, các tác giả: O. có những công trình nghiên cứu khá sâu sắc về vấn đề chế tài.

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu của các tác giả trên, thường dừng lại ở sự trình bày chế tài hành chính trong vấn dé chung về chế tài hoặc nghiên cứu chế tài hành chính chỉ dưới góc độ phạt hành chính, chưa xuất phát từ một quan niệm chung về chế tài hành chính. Mục đích, phạm vi và nhiệm vụ của đề tài. ‘Nhu tên gọi của dé tài: "Chế tài hành chính; lý luận và thực tiên", chúng tôi xác định trọng tâm nghiên cứu của luận án là pháp luật vật chất về chế tài hành chính. Và mục đích của việc nghiên cứu dé tai này là làm sang tỏ những vấn dé lý luận xung quanh chế tài hành chính, đồng thời với việc nghiên cứu, dé xuất các vấn đề liên quan đến thực tiễn lập pháp và áp dụng pháp luật nhằm nâng cao khả năng tac động của chế tài hành chính.

Với mục đích này, nhiệm vụ dat ra cho việc nghiên cứu đề tài là: 1. Xác định quan niệm tổng quát về chế tài hành chính, tạo cơ sở lý luận cho việc giải quyết các vấn đề tiếp theo. Đánh giá hệ thống chế tài hành chính hiện hành trong mối liên hệ với Iv luận và thực tiễn đấu tranh với các vi phạm hành chính. Từ đó, kiến nghị việc hoàn thiện hệ thống chế tài hành chính đồng thời xem xét vấn đề đối tượng tác động của nó là vi phạm hành chính.

Ở một mức độ nhất định, luận án cũng đề cập một số biện pháp pháp lý nhằm tăng cường khả năng tác động của chế tài hành chính 3. Phương pháp nghiên cứu. Nhằm đạt được mục đích và những nhiệm vụ nêu trên của dé tài, tac giả ấp dụng phương pháp luận nghiên cứu là: triết học Mác-Lênin, các văn kiện của Dang cộng sản Việt Nam đề cập vấn đề củng cố pháp chế, đấu tranh phòng và chống vi phạm pháp luật. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể chủ yếu để giải quyết các vấn dé dat ra trong luận án là: phương pháp phân tích, logic-phap lý, lịch sử, xã hội hoc, hệ thống.