Luận án tổ chức không gian ở phù hợp nông nghiệp CNC - Đồng bằng sông Hồng

Lý do chọn đề tài: Việt Nam gần 70% dân số là nông dân, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vấn đề Nông nghiệp, Nông thôn và Nông dân. Sau hơn 30 năm đổi mới, đã có rất nhiều những chính sách, chương trình phát triển nông thôn của Đảng và Chính phủ đề ra được thực hiện và đã đạt được những thành công nhất định. Ngoài ra, chương trình Xây dựng Nông thôn mới cũng đã triển khai được hơn 10 năm và đã đạt được những kết quả nhất định, làm thay đổi diện mạo nông thôn về mọi mặt. Đồng bằng sông Hồng, một vùng đất rộng lớn nằm quanh khu vực hạ lưu sông Hồng thuộc miền Bắc, đang gánh chịu những hậu quả của biến đổi khí hậu, sự tăng dân số cũng như sự ô nhiễm môi trường của sự phát triển nông nghiệp tùy tiện.

Vùng cũng là một trong những nơi tập trung dân cư sinh sống đông nhất cả nước. Nông nghiệp CNC là một hướng đi tất yếu và phát triển trong quá trình công nghiệp hóa và hội nhập của Vùng. Phát triển NNCNC là một chủ trương lớn và nhiệm vụ hàng đầu quan trọng trong phát triển kinh tế đất nước. Những mô hình kinh tế mới đã hình thành, ứng dụng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao như nuôi trồng trong nhà kính, các mô hình nuôi cá tập trung, thủy canh… được triển khai trên các vùng nông thôn, sự thay đổi không gian làng xã cũng bị biến đổi theo đó là một hậu quả tất yếu.

Với phương thức sản xuất mới, công nghệ mới, đặc biệt là CNC áp dụng trong các hoạt động kinh tế nông nghiệp, đòi hỏi phát sinh chức năng mới và không gian mới để phù hợp với sự phát triển ở nông thôn vùng ĐBSH [33]. Ngành trồng trọt nói chung hay sản xuất rau màu, hoa và cây cảnh và cây ăn quả nói riêng đã có bước tiến trong sản xuất. Bên cạnh đó, sản xuất trồng trọt còn là loại hình phát triển gắn liền với không gian ở của nông dân như vườn ao chuồng. Do vậy, mô hình hoạt động kinh tế nông nghiệp này ảnh hưởng lớn đến sự thay đổi của không gian kiến trúc ở nông thôn.

Bên cạnh đó, thực hiện tiêu chí Nông thôn mới nâng cao cũng coi trọng phát triển mô hình vườn hộ, Nó như một là phối xanh của khu vực nông thôn. Mô hình vườn chuẩn, vườn mẫu nông thôn mới là sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường nhằm gìn giữ cảnh quan, không gian sống trong lành của các làng 2 quê theo hướng xanh, sạch, đẹp. Sức lan toả của vườn mẫu đã tạo ra khu dân cư nông thôn mới không chỉ xanh sạch đẹp về cảnh quan môi trường mà còn đẩy mạnh phát triển hoạt động kinh tế nông nghiệp trong vùng. vườn mẫu, vườn chuẩn; Thực tế, sau nhiều năm đổi mới, với nhiều chính sách phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội đã làm thay đổi cả về hình thức kiến trúc và không gian chức năng của kiến trúc nông thôn, đặc biệt là KGO.

Không gian kiến trúc nông thôn từ khép kín trở nên mở và giao lưu hơn. Nhiệm vụ cấp bách hiện nay đó là cần đưa ra một mô hình cư trú, một cách thức ở mới phù hợp với điều kiện của công nghệ sản xuất mới cũng như phương thức sản xuất hiện đại, tạo môi trường thuận lợi cho các hộ nông dân, các trang trại, doanh nghiệp tiến hành sản xuất và áp dụng điều kiện của CNC trong nông nghiệp. Thềm vào đó, cần đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng ở nông thôn, đặc biệt là phát triển đường giao thông, hệ thống điện, thủy lợi, chợ và thông tin để nhằm phát triển các hoạt động kinh tế nông nghiệp trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông thôn và thời kỳ hội nhập phát triển. Nhiệm vụ quan trọng là cần cải tạo hoặc xây mới để phù hợp với nông nghiệp CNC, những mẫu nhà ở giống đô thị không phù hợp với nông thôn nông nghiệp, đặc biệt là vùng sản xuất áp dụng NNCNC.

Hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn sẽ thay đổi những cái cũ và xuất hiện những cái mới phù hợp với nó. Chủ đề về phát triển và xây dựng nông thôn mới đáp ứng yêu cầu sự phát triển là một hướng nghiên cứu được sự quan tâm của rất nhiều các nhà khoa học về chuyên ngành Kiến trúc Xây dựng. Trên thực tế, các công trình nghiên cứu phổ biến trong tổ chức KGO trong làng xã ở khía cạnh bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống; vấn đề sinh thái; vấn đề phát triển bền vững. Bên cạnh đó cũng có một số đề tài có đề cập đến mối quan hệ giữa ở và không gian sản xuất.

Tuy nhiên, vấn đề tìm hướng đi cho nông thôn trong phát triển nông nghiệp CNC là chưa được đề cập đến. Do vậy, vấn đề nghiên cứu tổ chức cách ở mới cho người dân nông thôn phù hợp với hoạt động KTNNCNC là vô cùng quan trọng và cần thiết. Chính vì thế, đề tài “Tổ chức KGO thích ứng với hoạt động KTNN CNC vùng ĐBSH” là cấp bách và có ý nghĩa thực tiễn. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu đề xuất giải pháp về tổ chức KGO phù hợp với các hoạt động KTNN cho ngành trồng trọt ứng dụng CNC khu vực nông thôn vùng ĐBSH nhằm: tạo điều 3 kiện thuận lợi cho nông dân trong hoạt động sản xuất và dịch vụ nông nghiệp ứng dụng CNC; nâng cao điều kiện sống, ăn ở, sinh hoạt, sinh kế cho người dân nông thôn; sao cho phù hợp với điều kiện của áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất cũng như phát triển NNCNC.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu là KGO điểm dân cư nông thôn và nhà ở nông thôn với các hoạt động KTNNCNC - Phạm vi nghiên cứu: Vùng nông thôn phát triển kinh tế nông nghiệp CNC thuộc 6 tỉnh vùng Đồng bằng Sông Hồng (trừ vùng Duyên hải Bắc Bộ) là: Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Dương và Hà Nam. Do các tỉnh còn lại thuộc vùng ven biển phát triển nông nghiệp thủy hải sản và có điều kiện về tự nhiên ảnh hưởng bởi vùng ngậm mặn, khác với mục tiêu nghiên cứu của luận án nên không nằm trong vùng giới hạn nghiên cứu. -Về hoạt động kinh tế nông nghiệp: NCS giới hạn hoạt động kinh tế trồng trọt ứng dụng CNC bao gồm rau màu, hoa và cây cảnh, cây ăn quả là một trong những chủng loại nông sản được tập trung quy hoạch vùng ứng dụng NNCNC nhiều nhất. Do lúa là một loại hình trồng trọt đặc trưng không trồng trong khu cư trú mà chỉ ngoài cánh đồng nên NCS đã không tập trung nghiên cứu về lúa mà đặc biệt tập trung vào loại hình sản xuất bị ảnh hưởng nhiều và có thể sản xuất tại khuôn viên của hộ gia đình.

- Về thời gian: Tầm nhìn đến 2050. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp khảo sát hiện trạng Tiến hành khảo sát, đo vẽ và chụp ảnh hiện trạng thực tiễn tại một số điểm dân cư nông thôn phát triển sản xuất nông nghiệp ứng dụng CNC đặc trưng tại Hà nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Vĩnh Phúc để có cái nhìn tổng quan về sự biến đổi của KGO với không gian hoạt động kinh tế nông nghiệp dưới sự thay đổi của phương thức sản xuất. Sau đó, nghiên cứu thực tế tại Thôn Thanh Liêm, Lương Tài, Bắc Ninh làm địa bàn áp dụng. - Phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu 4 Sau khi thu thập được hệ thống dữ liệu từ phương pháp khảo sát và phương pháp phân tích tổng hợp lý thuyết, luận án sử dụng phương pháp thống kê sau đó so sánh, phân loại, tạo mối quan hệ tương tác, cơ cấu được hệ thống dữ liệu và đưa ra được cái nhìn tổng thể về nhà ở, KGO trong điểm dân cư nông thôn gắn với hoạt động kinh tế nông nghiệp CNC.

- Phương pháp dự báo Dựa vào các số liệu thống kê hiện trạng dự báo nhu cầu về nhà ở, KGO và các không gian chức năng khác phục vụ trực tiếp và gián tiếp cho hoạt động kinh tế nông nghiệp ứng dụng CNC. Qua đó, đưa ra các giải pháp để đáp ứng được các nhu cầu phát triển nông nghiệp CNC trong tương lai tại khu vực nông thôn. - Phương pháp sơ đồ Sơ đồ là một công cụ toán học được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực khoa học. Sử dụng phương pháp sơ đồ để mô tả và mô hình hóa cấu trúc các vấn đề cần nghiên cứu, giúp hình dung một cách trực quan các mối liên hệ giữa các yếu tố trong cấu trúc giúp sắp xếp và điều khiển tối ưu vấn đề nghiên cứu.

- Phương pháp liên ngành Phương pháp liên ngành là phương pháp tham khảo chuyên môn của Nông nghiệp ứng dụng CNC với các nội dung đặc thù về Công nghệ, trang thiết bị dành cho nông nghiệp kết hợp với xây dựng kiến trúc để tập trung vào giải pháp thiết kế tổ chức cho loại hình nhà ở nông thôn nhằm thích ứng hoạt động KTNNCNC. - Phương pháp phân tích và tiếp cận hệ thống Phương pháp này được sử dụng nhằm thu thập các tài liệu khoa học, luận án, luận văn có liên quan đến đề tài để phân tích tìm ra cấu trúc và xu hướng phát triển của vấn đề cần nghiên cứu. Thông qua đó, dự đoán được các xu hướng phát triển mới của khoa học và thực tiễn. - Phương pháp chuyên gia Đây là phương pháp sử dụng trí tuệ, khai thác ý kiến đánh giá của chuyên gia có trình độ cao để xem xét, nhận định về vấn đề nghiên cứu.

Luận án sử dụng 2 phương pháp chuyên gia, đó là phỏng vấn và phương pháp hội đồng. Phỏng vấn là đưa ra những câu 5 hỏi với người đối thoại để thu thập thông tin. Phương pháp hội đồng là đưa ý kiến ra trước nhóm chuyên gia để nghe thảo luận và phân tích. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Ý nghĩa khoa học: - Giải pháp và các đề xuất của luận án góp phần bổ sung vào lý luận về quy hoạch và kiến trúc nông thôn, về nhà ở thích ứng với sự phát triển của hoạt động KTNN CNC; là tài liệu học tập chuyên đề cho sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh ngành kiến trúc, ngành quy hoạch về các lĩnh vực kiến trúc nông thôn thích ứng với các hoạt động của KTNN hiện đại trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.