Luận án Đào Mạnh Huy: Hoàn thiện lập, trình bày BCTC hợp nhất DN thép VN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐÀO MẠNH HUY HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC HIỆP HỘI THÉP VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội – 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐÀO MẠNH HUY HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC HIỆP HỘI THÉP VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Trương Thị Thủy 2. Nguyễn Xuân Nam Hà Nội – 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu sử dụng trong Luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận án Đào Mạnh Huy MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC SƠ ĐỒ DANH MỤC HÌNH VẼ MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT. Lý luận chung về mô hình “Công ty mẹ - công ty con”. Khái niệm và đặc điểm tổ chức quản lý.

Phương thức hình thành nhóm công ty mẹ - công ty con. Các mối quan hệ chủ yếu giữa công ty mẹ và công ty con. Lý luận chung về BCTC hợp nhất. Khái niệm BCTC hợp nhất.

Hệ thống các lý thuyết hợp nhất BCTC. Nội dung và các nguyên tắc lập BCTC hợp nhất. Lợi thế thương mại và bất lợi thương mại. Phương pháp kế toán khoản đầu tư của công ty mẹ vào công ty con trên BCTC riêng và BCTC hợp nhất.

Lợi ích của cổ đông không kiểm soát. Quy trình lập BCTC hợp nhất. Xác định phạm vi lập và trình bày BCTC hợp nhất. Thu thập, kiểm tra các báo cáo, tài liệu liên quan phục vụ việc lập BCTC hợp nhất.

Xử lý những khác biệt về chính sách kế toán và niên độ kế toán. Vận dụng các kỹ thuật để lập BCTC hợp nhất. Trình bày BCTC hợp nhất. Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới về lập và trình bày BCTC hợp nhất và bài học cho Việt Nam.

Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới về lập và trình bày BCTC hợp nhất. Bài học đối với Việt Nam từ kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới về lập và trình bày BCTC hợp nhất. 66 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC HIỆP HỘI THÉP VIỆT NAM. Tổng quan tình hình hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Hiệp hội Thép Việt Nam.

Khái quát quá trình hình thành và phát triển của ngành thép Việt Nam. Quá trình hình thành và phát triển của SPCs. Đặc điểm hoạt động, tổ chức bộ máy quản lý tại SPCs. Các đặc điểm ảnh hưởng đến công tác lập và trình bày BCTC hợp nhất tại SPCs.

Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán và chính sách kế toán tại SPCs. Hệ thống BCTC hợp nhất và vai trò cung cấp thông tin của BCTC hợp nhất đối với công tác quản lý, điều hành tại SPCs. Thực trạng công tác lập và trình bày BCTC hợp nhất tại SPCs. Lợi thế thương mại.

Phương pháp kế toán khoản đầu tư của công ty mẹ trên BCTC riêng và BCTC hợp nhất. Lợi ích của cổ đông thiểu số. Thực trạng công tác lập BCTC hợp nhất tại SPCs. Thực trạng công tác trình bày BCTC hợp nhất tại SPCs.

Khảo sát thực tế việc vận dụng các kỹ thuật điều chỉnh một số nghiệp vụ chủ yếu khi lập BCTC hợp nhất tại HPG và VNSTEEL. Đánh giá thực trạng công tác lập và trình bày BCTC hợp nhất tại SPCs. Những tồn tại. Nguyên nhân của những tồn tại.

146 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP VÀ TRÌNH BÀY BÁO CÁO TÀI CHÍNH HỢP NHẤT TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC HIỆP HỘI THÉP VIỆT NAM. Chiến lược phát triển của các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Thép Việt Nam. Định hướng hoàn thiện công tác lập và trình bày BCTC hợp nhất trong các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Hiệp hội Thép Việt Nam. Giải pháp hoàn thiện công tác lập và trình bày BCTC hợp nhất của các doanh nghiệp sản xuất Thép thuộc Hiệp hội Thép Việt Nam.

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán lập và trình bày BCTC hợp nhất. Hoàn thiện công tác lập BCTC hợp nhất tại SPCs. Hoàn thiện công tác trình bày BCTC hợp nhất tại SPCs. Điều kiện thực hiện các giải pháp.

Về phía cơ quan Nhà nước. Về phía các tổ chức nghề nghiệp, cơ sở đào tạo. Về phía các đơn vị thuộc SPCs. 185 KẾT LUẬN CHUNG.

188 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 190 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AFTA Hiệp định Thương mại tự do ASEAN AASB CMKT Australia BCĐKT Bảng cân đối kế toán BCKQHĐKD Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh BCLCTT Báo cáo lưu chuyển tiền tệ BCTC BCTC BCTĐVSCH Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu CĐTS Cổ đông thiểu số CMKT Chuẩn mực kế toán CTCP Công ty cổ phần CTTNHH Công ty TNHH CTy Công ty DN Doanh nghiệp DTL Công ty cổ phần Đại Thiên Lộc FASB Hội đồng CMKT tài chính Hoa Kỳ HNKD Hợp nhất kinh doanh HPG Tập đoàn Hòa Phát HSG Tập đoàn Hoa Sen HTK Hàng tồn kho IAS CMKT quốc tế IASB Hội đồng CMKT quốc tế IASC Ủy ban CMKT quốc tế IFRS Chuẩn mực lập BCTC quốc tế KQKD Kết quả kinh doanh LN Lợi nhuận LTTM Lợi thế thương mại ME Microsoft Excel MI Lợi ích của cổ đông thiểu số MTV Một thành viên NCI Lợi ích của cổ đông không kiểm soát POMINA Công ty cổ phần Pomina Các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Hiệp hội SPCs Thép Việt Nam SPE Thực thể hoạt động theo các mục đích đặc biệt SXKD Sản xuất kinh doanh TĐKT Tập đoàn kinh tế TISCO Công ty cổ phần Gang Thép Thái Nguyên TMBCTC Thuyết minh báo cáo tài chính TNDN Thu nhập doanh nghiệp US GAAP CMKT Mỹ VAS CMKT Việt Nam VINAKYOEI Công ty TNHH thép Vina Kyoei VNSTEEL Tổng công ty Thép Việt Nam WTO Tổ chức thương mại quốc tế DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. So sánh sự khác biệt giữa các lý thuyết hợp nhất. Tổng hợp xu hướng áp dụng lý thuyết hợp nhất của các quốc gia.

So sánh sự khác biệt cơ bản giữa IFRS 8 và IAS 14. Thống kê sản lượng, thị phần 5 doanh nghiệp thép đứng đầu thị trường thép Việt Nam. Thống kê đặc điểm quy mô hoạt động của các đơn vị. Kết quả hoạt động của các đơn vị năm 2012, 2013, 2014.

Thống kê mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại SPCs. Tổng hợp chế độ và các chính sách kế toán áp dụng tại SPCs. Tổng hợp việc áp dụng chế độ, chính sách kế toán tại SPCs. Tình hình phản ánh lợi thế thương mại tại các đơn vị.

Danh sách các công ty được mua có phát sinh LTTM tại HPG. Tổng hợp thời gian phân bổ lợi thế thương mại tại các đơn vị. Bảng tổng hợp các phương pháp kế toán khoản đầu tư của công ty mẹ vào công ty con trên BCTC riêng và BCTC hợp nhất. Tình hình phát sinh và phản ánh MI tại các đơn vị.

Thời điểm chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ công ty con của các đơn vị thuộc SPCs. Bảng thống kê việc sử dụng tư vấn để lập BCTCHN lần đầu tiên. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán hợp nhất tại các công ty mẹ. Số lượng các công ty con, công ty liên kết của các đơn vị qua các năm.

Phương pháp xác định phạm vi các công ty con được hợp nhất. Tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ đối với các công ty con tại SPCs. Thời hạn quy định nộp báo cáo đối với các công ty con, công ty liên kết tại SPCs. Tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ đối với các công ty con cấp 2.

Tổng hợp các phương pháp điều chỉnh áp dụng tại các đơn vị. Thống kê số lượng và quy mô các giao dịch nội bộ tại SPCs. Thống kê nội dung trình bày trong BCĐKT hợp nhất và BCKQHĐKD hợp nhất tại SPCs. Thống kê thuyết minh nội dung cấu trúc nhóm công ty tại SPCs.

Thống kê cách sử dụng đề mục để thuyết minh cơ sở hợp nhất BCTC tại SPCs. Thống kê mức độ thuyết minh của Báo cáo bộ phận tại SPCs. Bảng tổng hợp tách lợi ích của cổ đông thiểu số năm 2014. Bảng Tổng hợp cổ tức đã chia từ công ty con năm 2014.

Thống kê số lượng công ty liên kết năm 2014. Bảng tổng hợp cổ tức đã chia từ công ty liên kết năm 2014. Bảng tổng hợp xác định phần sở hữu của VNSTEEL tại VPS năm 2014. Tổng hợp các khoản vay của các đơn vị thuộc VNSTEEL.

Bảng kê chi tiết các khoản nợ vay ngắn hạn và nợ vay dài hạn tại CTCP Kim khí TPHCM thời điểm 31/12/2014. Số liệu chỉ tiêu “Hàng tồn kho” trên TMBCTC hợp nhất hợp nhất năm 2014 tại VNSTEEL. Số liệu tổng hợp các chỉ tiêu chi tiết khoản mục HTK trên BCĐKT hợp nhất năm 2014 tại VNSTEEL. Tổng hợp chỉ tiêu “Tiền vay ngắn hạn, dài hạn nhận được” trên BCLCTT hợp nhất năm 2014 tại VNSTEEL.

Đánh giá mức độ hiểu biết và tham gia của cán bộ quản lý cấp cao đối với công tác lập BCTC hợp nhất. Thống kê việc nộp báo cáo đúng hạn của các công ty con tại SPCs. Chỉ tiêu định hướng phát triển đối với các sản phẩm ngành Thép. Phương pháp ghi tăng, giảm trực tiếp các chỉ tiêu trên Bảng tổng hợp kết quả hợp nhất BCĐKT của Tập đoàn Hoà Phát.

Phương pháp điều chỉnh ghi Nợ và ghi Có cho các chỉ tiêu trên Bảng tổng hợp kết quả hợp nhất BCĐKT của Tập đoàn Hoà Phát. Phương pháp tổng hợp các chỉ tiêu trên Bảng tổng hợp kết quả hợp nhất BCĐKT của Tập đoàn Hoà Phát. Tổng hợp kỹ thuật định giá đối với các khoản mục trên BCTC. Khung nghiên cứu của Luận án.

Cấu trúc đơn giản của nhóm công ty mẹ - công ty con .