Luận án tiến sĩ đảng cộng sản việt nam lãnh đạo phát triển nguồn nhân l

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Hà Nội – 2020 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------------ NGUYỄN THỊ CẨM NHUNG ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2015 Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Mã số: 62 22 03 15 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS. Hồ Khang Hà Nội - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Hồ Khang. Các số liệu trong luận án là trung thực, bảo đảm tính khách quan. Các tài liệu tham khảo có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Cẩm Nhung BẢNG QUY ƢỚC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CLC : Chất lượng cao CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa KH - CN : Khoa học và công nghệ GD - ĐT : Giáo dục - Đào tạo KTTT : Kinh tế tri thức KT - XH : Kinh tế và xã hội NNL : Nguồn nhân lực NNLCLC: : Nguồn nhân lực chất lượng cao XHCN : Xã hội chủ nghĩa MỤC LỤC MỤC LỤC. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp khoa học của luận án. Kết cấu của luận án. 10 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

Tổng quan các công trình nghiên cứu. Nhóm công trình nghiên cứu chung về nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhóm công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam. Nhóm công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Kết quả nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung giải quyết. Kết quả nghiên cứu. Những vấn đề luận án tập trung giải quyết. 33 Tiểu kết chương 1.

34 Chƣơng 2 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO GIAI ĐOẠN 2006 - 2010. Những yếu tố tác động và chủ trương của Đảng. Những yếu tố tác động. Chủ trương của Đảng.

Chỉ đạo thực hiện. Về đào tạo, bồi dưỡng. Về tuyển chọn, quy hoạch. Về sử dụng, quản lý.

Về thu hút, đãi ngộ và tạo môi trường phát triển. 80 Tiểu kết chương 2. 84 Chƣơng 3 SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƢỢNG CAO GIAI ĐOẠN 2011 - 2015. Những yếu tố mới tác động và chủ trương của Đảng.

Những yếu tố mới tác động. Chủ trương của Đảng. Chỉ đạo thực hiện. Về đào tạo, bồi dưỡng.

Về tuyển chọn, quy hoạch. Về sử dụng, quản lý. Về thu hút, đãi ngộ và tạo môi trường phát triển. 126 Tiểu kết chương 3.

135 Chƣơng 4 NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM. Ngày càng nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao đối với phát triển đất nước. Không ngừng hoàn thiện và có chủ trương thích hợp với từng lĩnh vực trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đối với từng giai đoạn. Luôn gắn kết phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao với đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo.

Đã tranh thủ được yếu tố thuận lợi bên ngoài trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Còn một số yếu kém trong các biện pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao. Một số kinh nghiệm. Tăng cường nhận thức rõ và đầy đủ về vị trí, vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao.

Chú trọng xây dựng và hoàn thiện chiến lược tổng thể phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Coi trọng tính toàn diện, đồng bộ trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Kết hợp chặt chẽ giữa các mặt đào tạo, sử dụng và tạo môi trường phát triển; trong đó, đặc biệt chú trọng đổi mới đào tạo, bồi dưỡng. 176 Tiểu kết chương 4.

184 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 186 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài Nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bao gồm tư liệu sản xuất (đất đai, tài nguyên, máy móc thiết bị, công nghệ, tài chính.) và sức lao động (nguồn nhân lực và rộng ra là nguồn vốn con người, vốn xã hội, vốn thể chế. Trong đó, con người là yếu tố quan trọng nhất, quyết định trong việc tạo ra những giá trị tinh thần và vật chất cho mỗi quốc gia.

Thực tiễn lịch sử phát triển của nhân loại, sự phát triển hay nguy vong của mỗi quốc gia không thể là quá trình lịch sử tự nhiên, mà là một quá trình liên tục, thường xuyên kế thừa và phát triển của NNL sáng tạo mang tính cách mạng của nhân loại qua các khúc quanh lịch sử. Ở bất kì giai đoạn lịch sử nào thì vai trò của NNL luôn được chú trọng, trong thời phong kiến, các triều đại phong kiến ở Việt Nam đã chú trọng và đề cao vai trò của NNL; xem NNL chính là hiền tài của quốc gia; đất nước thịnh suy đều liên quan mật thiết đến hiền tài. Đến thời kỳ đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế, nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) càng có vai trò và vị trí quan trọng rõ nét hơn. Trong xu thế toàn cầu hóa của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ (KH - CN), mọi lĩnh vực đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của Việt Nam đều dựa nhiều vào trí thức.

Mặt khác, NNLCLC ở Việt Nam vừa thiếu, vừa yếu dẫn đến năng suất lao động không cao, hàm lượng khoa học và công nghệ trong mỗi sản phẩm hàng hóa thấp đã làm cho giá trị kinh tế mất đi sự hiệu quả dẫn đến sức cạnh tranh của nền kinh tế yếu. Vì thế, yêu cầu cấp thiết đặt ra cho Việt Nam là cần phải tăng cường phát triển NNL, nhất là NNLCLC. Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức ngày càng đầy đủ hơn vai trò của con người trong sự phát triển KT - XH. Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (CNXH) (Bổ sung, phát triển năm 2011), Đảng đã chủ trương: “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể quyết định sự phát triển” [49, tr.

Tiếp đó, Đại hội lần thứ XI đã đề ra Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020, theo đó, Đảng nhấn mạnh: “Để đẩy 4 mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế thì cần thiết phải nâng cao chất lượng nguồn năng lực, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đây cũng là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững” [49, tr. Là yếu tố quyết định cho sự phát triển của đất nước, con người luôn là nguồn lực đặc biệt quan trọng, nhất là với Việt Nam khi nền kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, thử thách. Trong quan điểm, chủ trương, chính sách phát triển NNL, Đảng đã có sự chuyển biến tích cực trong việc chú trọng “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao”: Từ chỗ chỉ xác định “phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao” là một trong những nhiệm vụ quan trọng (Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ X) đến chỗ xác định đây là một trong ba khâu đột phá chiến lược quan trọng của đất nước (Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XI). Trong hai nhiệm kỳ Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X và khóa XI), Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo phát triển NNLCLC đạt được những thành tựu to lớn, tạo ra những chuyển biến tích cực trong mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội của Việt Nam.

Tuy nhiên, có thể thấy rằng, chủ trương cũng như quá trình chỉ đạo thực hiện việc đào tạo và bồi dưỡng NNLCLC còn nhiều bất cập, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Cơ chế, chính sách tạo môi trường phát triển NNLCLC còn thiếu sự đồng bộ và chưa phù hợp, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển KT - XH, chưa thật sự phát huy vai trò đột phá như kỳ vọng. Bước sang thế kỷ XXI, đất nước bước vào giai đoạn phát triển quan tro ̣ng , đang bứt lên để tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình và hội nhập quốc tế. Thực hiện mục tiêu đó, không thể không chú trọng đến chất lượng NNL; trong đó, NNLCLC được coi là mắt xích trọng yếu.

Đòi hỏi phải nghiêm túc nghiên cứu quan điểm, chủ trương phát triển NNLCLC của Đảng Cộng sản Việt Nam thời gian trước đây, nhằm nhận rõ thành tựu, hạn chế, đúc rút kinh nghiệm cho bước đường tiếp theo. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng (2016) đã nhấn mạnh: “Thực hiê ̣n có hiê ̣u quả ba đô ̣t phá chiế n lươ ̣ c.phát 5 triể n nhanh nguồ n nhân lực nhấ t là nguồ n nhân lực chấ t lươ ̣ng cao ” [51, tr. 218] và “thực hiện đồng bộ các cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội” [51, tr. Do đó, chủ đề NNL, đặc biệt là NNLCLC được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm.

Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu khoa học toàn diện, hệ thống nào về NNLCLC, với tư cách là một chủ đề độc lập và chuyên sâu dưới góc độ khoa học Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Với những lý do đó, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao từ năm 2006 đến năm 2015” làm đề tài luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2.