Luận án TS. Thịnh Văn Khoa: Quản lý nhà nước đối với HTX nông nghiệp ở Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA THỊNH VĂN KHOA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA THỊNH VĂN KHOA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 62 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Trang Thị Tuyết 2. Nguyễn Đình Long HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi là Thịnh Văn Khoa - nghiên cứu sinh khóa 12 của Học viện Hành chính Quốc gia. Tôi xin cam đoan Luận án "Quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam" là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi.

Các số liệu và trích dẫn trong Luận án là hoàn toàn trung thực và được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Thịnh Văn Khoa LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến hai người hướng dẫn khoa học PGS. Trang Thị Tuyết và PGS. Nguyễn Đình Long đã tận tình hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiến khoa học trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia, Khoa Sau đại học cùng toàn thể các thầy cô giáo đã nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu, tìm kiếm tài liệu. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới tất cả thầy cô giáo, cơ quan, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Sự quan tâm, giúp đỡ của thầy cô giáo, cơ quan, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp là nguồn động viên quý báu cho tôi hoàn thành luận án! Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận án Thịnh Văn Khoa MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học. Những đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP7 1.

Các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến hợp tác xã nông nghiệp. Các công trình nghiên cứu trên thế giới. Các công trình nghiên cứu trong nước. Các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp.

Các công trình nghiên cứu trên thế giới. Các công trình nghiên cứu trong nước. Những vấn đề chưa được nghiên cứu trong các công trình đã công bố và định hướng nghiên cứu chủ yếu của luận án. Những vấn đề chưa được nghiên cứu trong các công trình đã công bố - điểm khác biệt so với luận án.

Định hướng nghiên cứu chủ yếu của luận án. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP. Những vấn đề lý luận về hợp tác xã nông nghiệp. Khái niệm hợp tác xã nông nghiệp.

Vai trò của hợp tác xã nông nghiệp đối với phát triển kinh tế - xã hội. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hợp tác xã nông nghiệp. Các tiêu chí đánh giá hợp tác xã nông nghiệp. Lý luận về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp.

Khái niệm quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Sự cần thiết của quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Các nội dung của quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Các yếu tố tác động đến quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp.

Sự cần thiết khách quan của hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp của một số nước và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm của một số nước. Bài học cho Việt Nam.

74 Kết luận chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM. Thực trạng phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam.

Thực trạng kết quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp. Những hạn chế, bất cập và nguyên nhân. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Xây dựng và thực thi chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển HTX nông nghiệp.

Ban hành và thực thi pháp luật có liên quan đến phát triển HTX nông nghiệp. Ban hành và thực thi các chính sách phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động của HTX nông nghiệp. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với HTX nông nghiệp.

Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Những kết quả đạt được. Những hạn chế chủ yếu. Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế.

124 Kết luận chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở VIỆT NAM. Quan điểm, mục tiêu, phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Mục tiêu của hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp.

Phương hướng. Giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Đổi mới công tác xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Hoàn thiện pháp luật có liên quan đến hợp tác xã nông nghiệp.

Hoàn thiện các chính sách phát triển hợp tác xã nông nghiệp. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với hợp tác xã nông nghiệp. Một số kiến nghị.

Đối với Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Đối với Hội Nông dân Việt Nam. Đối với Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Đối với các học viện, các trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.

1566 Kết luận chương 4. 156 PHẦN KẾT LUẬN. 157 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 159 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu tiếng Anh. Mẫu phiếu thu thập thông tin về phát triển của HTX nông nghiệp. Mẫu phiếu khảo sát.

Báo cáo tổng hợp số liệu điều tra, khảo sát. 174 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CNXH Chủ nghĩa xã hội HNQT Hội nhập quốc tế HTX Hợp tác xã KTTT Kinh tế thị trường XHCN Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 1. Nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, và công bằng (%) 87 Bảng 2. Nguyên tắc dân chủ 88 Bảng 3.

Nguyên tắc minh bạch 89 Bảng 4. Sự hài lòng của xã viên đối với HTX nông nghiệp 90 Bảng 5. Lợi ích của HTX nông nghiệp đối với xã viên 91 Bảng 6. Vai trò của HTX nông nghiệp đối với tạo việc làm và 92 cung cấp dịch vụ cho xã viên Bảng 7.

Năng lực hợp tác của các HTX nông nghiệp 94 Bảng 8 Tổng hợp chính sách hỗ trợ đối với HTX nông nghiệp 113 DANH MỤC ĐỒ THỊ Trang Đồ thị 1. Giá trị gia tăng và tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng 95 khu vực HTX Đồ thị 2. Tổng số lượng xã viên và số lượng xã viên bình 96 quân/HTX Đồ thị 3. Quy mô vốn bình quân HTX 97 Đồ thị 4.

Lợi nhuận bình quân/HTX 98 DANH MỤC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 1. Bộ máy quản lý nhà nước đối với hợp tác xã hiện hành 116 Sơ đồ 2. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với kinh tế hợp 152 tác PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hợp tác xã (HTX) mà chủ yếu là HTX nông nghiệp là tổ chức kinh tế cơ bản của thành phần kinh tế tập thể - một thành phần kinh tế quan trọng trong nền kinh tế thị trường (KTTT) định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Việt Nam hiện nay.

Có từ khá sớm trong nền kinh tế nước ta, HTX nông nghiệp không chỉ đóng góp cho tăng trưởng và phát triển kinh tế mà còn có đóng góp quan trọng trong phát triển văn hóa, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Vì vậy, trong quá trình phát triển, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn quan tâm và có nhiều chính sách để phát triển HTX nông nghiệp nói riêng và kinh tế tập thể nói chung. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển KTTT định hướng XHCN trong điều kiện hội nhập quốc tế (HNQT) hiện nay, các HTX nông nghiệp ở Việt Nam vẫn trong tình trạng khó khăn, yếu kém kéo dài, với năng lực nội tại yếu, cơ sở vật chất nghèo nàn, trình độ công nghệ lạc hậu; năng lực, trình độ cán bộ quản lý trong khu vực HTX nông nghiệp còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được nhiệm vụ sản xuất kinh doanh trong KTTT hiện nay; chính sách đối với cán bộ HTX nông nghiệp còn có nhiều bất cập; nhiều HTX hoạt động không đúng với nguyên tắc, chưa thực sự tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật HTX; sự liên kết, hợp tác của các HTX nông nghiệp chưa chặt chẽ, hiệu quả còn thấp. Điều đó đòi hỏi cần thiết phải có sự nghiên cứu, hoàn thiện quản lý nhà nước đối với HTX nông nghiệp góp phần hoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN trong điều kiện HNQT ở Việt Nam hiện nay.

Mặt khác, trong bối cảnh thế giới hiện nay, sự phát triển của các HTX nông nghiệp ở nhiều nước đã chứng minh cho cộng đồng quốc tế thấy rằng, HTX nông nghiệp bảo đảm hài hòa cả hai trách nhiệm là phát triển kinh tế và trách nhiệm với xã hội. Trong đó, trách nhiệm xã hội được đánh giá rất cao và là điều kiện cơ bản cho sự tồn tại và phát triển của các HTX nông nghiệp.