Luận án chuyển nước liên vùng, liên lưu vực sông Tây Nguyên và Nam Trung Bộ - Nghiên cứu khoa học và thực tiễn định hướng chuyển nước

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI ĐẶNG THỊ KIM NHUNG NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN NHẰM ĐỊNH HƯỚNG CHUYỂN NƯỚC LIÊN VÙNG, LIÊN LƯU VỰC SÔNG KHU VỰC TÂY NGUYÊN VÀ NAM TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT HÀ NỘI, NĂM 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI ĐẶNG THỊ KIM NHUNG NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN NHẰM ĐỊNH HƯỚNG CHUYỂN NƯỚC LIÊN VÙNG, LIÊN LƯU VỰC SÔNG KHU VỰC TÂY NGUYÊN VÀ NAM TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT Ngành: Kỹ thuật Tài nguyên nước Mã số: 9580212 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN QUANG KIM 2. LÊ VĂN CHÍN HÀ NỘI, NĂM 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tác giả. Các kết quả nghiên cứu và các kết luận trong luận văn là trung thực, không sao chép từ bất kỳ một nguồn nào và dưới bất kỳ hình thức nào.

Việc tham khảo các nguồn tài liệu (nếu có) đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu tham khảo đúng quy định. Tác giả luận án Đặng Thị Kim Nhung i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CÁM ƠN Tác giả xin trân trọng cám ơn Trường Đại học Thủy lợi đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận án tiến sĩ. Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tác giả xin trân trọng gửi tới người thầy hướng dẫn nghiên cứu khoa học GS. Nguyễn Quang Kim và PGS.

Lê Văn Chín đã luôn dành thời gian quý báu của mình để hỗ trợ, giúp đỡ cho tác giả hoàn thành luận án đúng tiến độ. Trong quá trình nghiên cứu, sự ủng hộ nhiệt tình, khích lệ và tin tưởng của các Thầy đã giúp tác giả vững tin trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. Tác giả xin gửi lời tri ân đến các nhà khoa học trong Hội đồng đánh giá luận án vì đã dành thời gian và tâm huyết để đọc và sửa chữa luận án. Tác giả cũng vô cùng biết ơn các thầy cô giáo, các nhà khoa học trong và ngoài Khoa Kỹ thuật Tài nguyên nước, Trường Đại học Thủy lợi đã có những đóng góp quý báu giúp tác giả hoàn thiện luận án.

Tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến các đồng nghiệp ở Viện Quy hoạch Thuỷ lợi, Tổng cục Thuỷ lợi, các bạn bè… đã có những động viên, chia sẻ, giúp đỡ trong suốt quá trình nghiên cứu. Cuối cùng, tác giả xin được gửi tới những người thân thương trong gia đình của mình lời biết ơn sâu sắc vì sự yêu thương và ủng hộ, dành thời gian và điều kiện tốt nhất để hoàn thành nghiên cứu. Xin trân trọng cám ơn! ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU .ix DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Hướng tiếp cận và phương pháp nghiên cứu.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Bố cục của luận án .xvi CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan thực tiễn và nghiên cứu trên thế giới .1 Tổng quan hiện trạng chuyển nước và các tác động .2 Tổng quan nghiên cứu về điều hòa phân bổ nước liên vùng, liên lưu vực .3 Nghiên cứu đánh giá tính khả thi, hiệu quả các công trình chuyển nước .2 Tổng quan thực tiễn và nghiên cứu về chuyển nước ở vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .1 Tổng quan vùng nghiên cứu Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .2 Các nghiên cứu trong nước có liên quan .3 Phân tích lựa chọn mục tiêu và nội dung nghiên cứu.1 Phân tích lựa chọn mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu .2 Hướng tiếp cận nghiên cứu.4 Kết luận chương 1 .35 CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHUYỂN NƯỚC VÀ TÍNH TOÁN ĐIỀU HÒA PHÂN BỔ NGUỒN NƯỚC.1 Phương pháp thực hiện đánh giá tác động và hiệu quả các công trình chuyển nước vùng Tây Nguyên và Nam Trung bộ .1 Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá dự án chuyển nước .2 Xây dựng phương pháp đánh giá các tiêu chí .2 Phương pháp thực hiện đánh giá nguồn nước và cân bằng nước trên các lưu vực sông có liên quan .42 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Phương pháp phân vùng tính toán và kịch bản tính toán .2 Phương pháp xây dựng mô hình thuỷ văn đánh giá nguồn nước .3 Phương pháp đánh giá nguồn nước trong các công trình thuỷ lợi, thuỷ điện .4 Phương pháp đánh giá nhu cầu nước ở các vùng cho và nhận nước.5 Phương pháp đánh giá cân bằng nước trên các lưu vực sông cho, nhận nước .3 Xây dựng bộ chỉ số đánh giá khả năng điều hoà phân bổ nguồn nước .1 Bộ chỉ số đánh giá khả năng điều hoà phân bổ nguồn nước .2 Chu trình các bước áp dụng tính toán.4 Kết luận chương 2 .68 CHƯƠNG 3 XÁC ĐỊNH CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN, ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP CHUYỂN NƯỚC LIÊN VÙNG TÂY NGUYÊN VÀ NAM TRUNG BỘ .1 Đánh giá hiệu quả và tác động của các công trình chuyển nước khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .1 Đánh giá quá trình vận hành các công trình chuyển nước .2 Đánh giá nhóm tiêu chí về nước C1-C2 .3 Đánh giá theo nhóm tiêu chí tác động C3-C4 .4 Đánh giá theo tiêu chí thể chế chính sách C5.5 Tổng hợp đánh giá các tiêu chí .6 Bài học kinh nghiệm đối với các hệ thống chuyển nước liên vùng, liên lưu vực sông tại khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .2 Cơ sở khoa học và thực tiễn điều hòa phân bổ nước liên vùng, liên lưu vực sông khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .1 Cơ sở thực tiễn khu vực Tây Nguyên và Nam Trung bộ .2 Cơ sở kết quả đánh giá nguồn nước và cân bằng nước hiện trạng .3 Cơ sở kết quả đánh giá cân bằng nước theo kịch bản tương lai .4 Cơ sở kết quả đánh giá điều hòa và phân bổ nguồn nước nội vùng, các lưu vực sông .3 Đề xuất định hướng giải pháp chuyển nước liên vùng, liên lưu vực sông Tây Nguyên và Nam Trung Bộ .1 Định hướng điều hòa chuyển nước từ các kho nước chính trong khu vực .103 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Định hướng giải pháp chuyển nước liên vùng, liên lưu vực sông .4 Kết luận chương 3 .112 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Kết quả đạt được của luận án. Đóng góp mới của luận án.

Một số tồn tại của luận án. Kiến nghị và hướng tiếp tục nghiên cứu .116 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .117 TÀI LIỆU THAM KHẢO .118 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHỤ LỤC Phụ lục 1. Tổng hợp thông tin 45 phân vùng tính toán. Kết quả hiệu chỉnh và kiểm định mô hình thuỷ văn trên các lưu vực sông.

Kết quả tính toán đánh giá nguồn nước cả năm, mùa mưa, mùa khô theo kịch bản hiện trạng và trong tương lai theo kịch bản biến đổi khí hậu. Tổng hợp các công trình hiện trạng, quy hoạch thủy lợi, thủy điện toàn vùng Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Tổng hợp hiện trạng nhu cầu sử dụng nước vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ phân theo tháng trong năm. Tổng hợp nhu cầu sử dụng nước trong tương lai theo kịch bản.

Phân tích một số yếu tố trong chỉ số I5 phục vụ tính toán điều hoà phân bổ nguồn nước liên vùng liên lưu vực sông: phân tích đặc điểm địa hình, hiện trạng tưới và quy hoạch thuỷ lợi, hiện trạng các công trình chuyển nước và khả năng phát triển thêm hồ chứa mới. Bản đồ phân tích hiện trạng thuỷ lợi – thuỷ điện cấp nước sản xuất trên nền bản đồ địa hình (hình bên trái) và bản đồ phân bố diện tích bị hạn trong khoảng 10 năm gần đây (hình bên phải, mầu đỏ). Kết quả phân tích chỉ số I6. Phân bổ nguồn nước nội vùng, các lưu vực sông Tây Nguyên.

Phân bổ nguồn nước nội vùng, các lưu vực sông Nam Trung bộ .145 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH Hình 1.1 Sơ đồ dự án chuyển nước quốc gia Israel [13] .2 Sơ đồ mối liên hệ giữa tổng lượng nước mặt, lượng nước có thể sử dụng và lượng nước có thể điều hòa phân bổ [29] .3 Bản đồ vùng phạm vi nghiên cứu và vị trí các dự án thuỷ điện chuyển nước khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, Việt Nam.4 Sơ đồ logic tiếp cận nghiên cứu trong luận án .5 Sơ đồ mối liên hệ giữa tổng lượng nước mặt, lượng nước có thể sử dụng và lượng nước có thể điều hòa phân bổ [29] .1 Sơ đồ các nhóm tiêu chí, phạm vi, phương pháp lượng hoá các tiêu chí và định hướng các bài học kinh nghiệm dựa trên các nhóm tiêu chí .2 Minh họa về kết quả hiệu chỉnh và kiểm định mô hình MIKE NAM tại trạm Củng Sơn trên sông Ba .3 Phân vùng tính toán và vị trí các trạm sử dụng trong mô hình MIKE NAM nước khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, Việt Nam.4 Sơ đồ tính toán cân bằng nước sông Sê San .5 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Đắk Mốt và Kon Tum trên sông Sê San .6 Sơ đồ tính toán cân bằng nước sông Trà Bồng – Trà Khúc – Sông Vệ .7 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Sơn Giang trên sông Trà Khúc .8 Sơ đồ tính toán cân bằng nước lưu vực sông Ba .9 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm An Khê và Củng Sơn trên lưu vực sông Ba .10 Sơ đồ tính toán cân bằng nước lưu vực sông Kôn .11 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Bình Tường trên sông Kôn .12 Sơ đồ tính toán cân bằng nước sông Đồng Nai .13 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Đắk Nông và trạm Thanh Bình trên sông Đồng Nai .58 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.14 Sơ đồ cân bằng nước lưu vực sông Cái Ninh Hòa - Khánh Hòa.15 Sơ đồ cân bằng nước lưu vực sông Cái Nha Trang - Khánh Hòa .16 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Đá Bàn .17 So sánh dòng chảy thực đo và tính toán tại trạm Đồng Trăng .18 Sơ đồ tính toán cân bằng nước bằng mô hình MIKE BASIN cho lưu vực sông Cái Phan Rang .