Luận án tiến sĩ: Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh - ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------- ĐOÀN THỊ NGÂN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC Ngành: GIÁO DỤC HỌC Mã số: 9140101 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------- ĐOÀN THỊ NGÂN TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC Ngành: GIÁO DỤC HỌC Mã số: 9140101 Người hướng dẫn khoa học 1.TS BÙI VĂN HỒNG Người hướng dẫn khoa học 2.TS VŨ TRỌNG RỸ Phản biện 1: ……………………………………………… Phản biện 2: ……………………………………………… Phản biện 3: ………………………………………………. Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hồ Chí Minh, ngày tháng 12 năm 2021 Tác giả luận án ĐOÀN THỊ NGÂN I luan an LỜI CẢM ƠN Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Quý Thầy/Cô Viện Sư phạm Kỹ thuật, những người đã trang bị kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm quý báu, giúp em có thể xác định được vấn đề nghiên cứu và triển khai kế hoạch nghiên cứu của luận án. Sự hỗ trợ, động viên của thầy cô giúp em có nhiều thuận lợi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Đặc biệt, em xin tỏ lòng biết ơn chân thành để cảm ơn PGS. Bùi Văn Hồng, PGS.TS Vũ Trọng Rỹ đã tận tình hướng dẫn và hỗ trợ em trong suốt thời gian nghiên cứu.

Sự chỉ bảo tận tình và chu đáo của các Thầy giúp em hoàn thành tốt luận án theo kế hoạch nghiên cứu Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Sở Giáo dục và Đào tạo Tp.Hồ Chí Minh, Phòng Giáo dục và Đào tạo Tp.Thủ Đức, các trường Tiểu học đã hỗ trợ và giúp đỡ em nhiệt tình trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Cuối cùng, em xin chân thành cảm ơn gia đình, tập thể các anh chị em nghiên cứu sinh, đã chia sẻ, hỗ trợ về mặt tinh thần, động viên nhau cùng cố gắng trong suốt quá trình thực hiên nghiên cứu và hoàn thành luận án. Em xin trân trọng cảm ơn! Tp. Hồ Chí Minh, ngày tháng 12 năm 2021 Tác giả luận án ĐOÀN THỊ NGÂN II luan an TÓM TẮT Hoạt động trải nghiệm là một trong những con đường cơ bản giúp hình thành và phát triển năng lực người học.

Với mục tiêu xác định cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, luận án tập trung phân tích, đánh giá tổng quan và phát triển khung lý luận về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng PTNL; đề xuất quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm; xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện, tiêu chí đánh giá và điều kiện tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng PTNL HS. Trên cơ sở đó, luận án tiến hành khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học theo định hướng PTNL HS tại 27 trường Tiểu học công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh; triển khai vận dụng, thực nghiệm quy trình tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường tiểu học theo định hướng PTNL HS lớp 5 tại trường Tiểu học Thái Văn Lung, Tp. Thủ Đức để kiểm chứng độ tin cậy và hiệu quả của kết quả nghiên cứu. Nội dung luận án gồm các phần chính sau: Phần mở đầu: Trình bày lí do chọn đề tài, mục tiêu, khách thể, đối tượng, giả thuyết nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, giới hạn phạm vi nghiên cứu, lựa chọn các phương pháp nghiên cứu, đồng thời xác định những đóng góp về khoa học và thực tiễn của luận án.

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án nhằm làm rõ quá trình phát triển của vấn đề nghiên cứu từ quá khứ đến hiện tại. Kết quả nghiên cứu tổng quan là cơ sở để xác định hướng nghiên cứu và phát triển khung lý thuyết của luận án. Chương 2: Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng PTNL học sinh, bao gồm các khái niệm chính; lý luận về tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng PTNL HS. III luan an Chương 3: Thực trạng tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học ở 27 trường Tiểu học công lập trên địa bàn Tp.

Hồ Chí Minh theo định hướng PTNL HS bao gồm: thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của việc tổ chức HĐTN trong dạy học, mục tiêu dạy học môn Khoa học theo định hướng PTNL, thực trạng tổ chức HĐTN trong dạy học, vận dụng PPDH, hình thức tổ chức, phương tiện dạy học theo định hướng PTNL HS; thái độ của GV đối với việc tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học và hiệu quả của việc tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học theo định hướng PTNL HS. Chương 4: Tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học lớp 4, lớp 5 theo định hướng PTNL HS gồm xác định đặc điểm của HS lớp 4, lớp 5; đặc điểm nội dung chương trình môn Khoa học; xác định nội dung, chủ đề, cần được tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học theo định hướng PTNL HS; xây dựng quy trình tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học theo định hướng PTNL HS; vận dụng quy trình tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học học theo định hướng PTNL HS vào dạy học một số kiến thức môn Khoa học lớp 4, lớp 5. Chương 5: Thực nghiệm sư phạm quy trình tổ chức HĐTN trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng PTNL HS nhằm kiểm chứng độ tin cậy và hiệu quả của quy trình. IV luan an MỤC LỤC Lời cam đoan.

III Mục lục .V Danh mục các chữ viết tắt .X1 Danh mục các hình. XII Danh mục các bảng. XII Danh mục các biểu đồ. XVI MỞ ĐẦU.

Lí do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giới hạn phạm vi nghiên cứu. Giới hạn về nội dung.

Giới hạn về thời gian. Giới hạn về không gian. Giới hạn về chủ thể. Tiếp cận nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Cấu trúc luận án. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH.

Nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học ở trường Tiểu học. Nghiên cứu về dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Nghiên cứu về dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học. Nghiên cứu về tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

24 Kết luận chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH. Các khái niệm cơ bản của luận án. Tổ chức hoạt động trải nghiệm.

Phát triển năng lực học sinh. Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Dạy học theo định hướng phát triển năng lực môn Khoa học ở Tiểu học. Năng lực môn Khoa học ở Tiểu học.

Phát triển năng lực trong dạy học môn Khoa học ở Tiểu học. Dạy học phát triển năng lực môn Khoa học của học sinh Tiểu học. Một số quy trình dạy học môn Khoa học ở Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học lớp 4, lớp 5 theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Bản chất, đặc điểm, tầm quan trọng, nguyên tắc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Cấu trúc của hoạt động trải nghiệm. Các dạng hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở Tiểu học. Tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học lớp 4, lớp 5 VI luan an theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Phương pháp dạy học khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Hình thức tổ chức dạy học khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Phương tiện dạy học khi tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Điều kiện đảm bảo cho việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học ở trường Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực học sinh đạt hiệu quả. Điều kiện chủ quan. Điều kiện khách quan. 68 Kết luận chương 2.

THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC MÔN KHOA HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH. Khái quát về điều tra khảo sát thực tế. Mục đích khảo sát. Nội dung khảo sát.

Đối tượng, địa bàn khảo sát. Phương pháp, công cụ, thời gian tiến hành khảo sát. Kết quả khảo sát thực trạng. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa học.

Thực trạng việc dạy học môn khoa học theo mục tiêu phát triển năng lực học sinh. Thực trạng việc tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Khoa VII luan an học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.