Luận án tiến sĩ ảnh hưởng của giáo dục khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp theo h

Tổng quan về luận án

Luận án này tiên phong khám phá ảnh hưởng phức tạp của giáo dục khởi nghiệp (Entrepreneurship Education – EE) đối với ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (Sustainable Entrepreneurial Intention – SEI) của sinh viên tại Việt Nam, một bối cảnh nghiên cứu còn non trẻ. Nghiên cứu đặt trọng tâm vào tầm quan trọng ngày càng tăng của khởi nghiệp bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Tính cấp thiết và Research Gap cụ thể: Mặc dù khởi nghiệp định hướng bền vững đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội (Schumpeter, 1934; Shane và Venkataraman, 2000), các nghiên cứu tiền nhiệm đã chỉ ra một khoảng trống đáng kể. Cụ thể, "Mặc dù có một lượng lớn tài liệu được dành cho việc nghiên cứu các ý định hành vi của hoạt động kinh doanh truyền thống, nghiên cứu về các ý định kinh doanh khi khía cạnh bền vững đang bị đe dọa vẫn còn ở giai đoạn sơ khai (Arru, 2020)." Luận án này lấp đầy khoảng trống đó bằng cách tập trung vào các yếu tố tác động tới SEI, đặc biệt là thông qua cơ chế trực tiếp và gián tiếp của EE, động lực nội tại (Internal Motivation – IM), kỹ năng cá nhân, nhận thức được tính khả thi về kinh doanh (Perceived Feasibility of Business – PFB), và thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (Attitude Towards Sustainable Entrepreneurship – ATSE).

Thêm vào đó, các nghiên cứu về EE đối với sinh viên vẫn còn "bị giới hạn về quy mô và cách tiếp cận" (Balanban & Ozdemir, 2008), và bối cảnh các quốc gia đang phát triển như Việt Nam ít được chú ý, mặc dù "quá trình hình thành ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam có thể sẽ khác biệt so với các nghiên cứu thực nghiệm tại các nước phát triển trên thế giới." (trích từ văn bản). Luận án còn chỉ ra rằng các mô hình kinh doanh phổ biến như Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB của Ajzen, 1991) và Mô hình sự kiện khởi sự kinh doanh (EEM của Krueger và cộng sự, 2000) chưa đủ để giải thích toàn diện quá trình hình thành ý định khởi nghiệp, đòi hỏi một lý thuyết nền tảng sâu rộng hơn như Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát là phân tích tác động của giáo dục khởi nghiệp tới ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả.

Các câu hỏi nghiên cứu cụ thể: Q1: Cơ chế tác động của giáo dục khởi nghiệp tới ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam như thế nào? Q2: Vai trò của các biến điều tiết có tác động như thế nào trong mối quan hệ giữa giáo dục khởi nghiệp và ý định khởi nghiệp định hướng phát triển bền vững của sinh viên tại Việt Nam? Q3: Vai trò trung gian của kỹ năng và động lực nội tại có tác động như thế nào đến ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên? Q4: Giải pháp khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục khởi nghiệp tới ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam?

Khung lý thuyết: Luận án được xây dựng trên nền tảng tích hợp ba lý thuyết chính: Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (Action Phase Theory of Thought – APTT của Heckhausen & Gollwitzer), Mô hình về sự kiện khởi sự kinh doanh (EEM của Shapero & Sokol), và Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản (Two-Factor Theory của Herzberg).

Đóng góp đột phá:

1. Mở rộng khung lý thuyết: Luận án mở rộng APTT bằng cách tích hợp IM và các kỹ năng cụ thể (Kỹ năng chấp nhận rủi ro – RTS, Kỹ năng giải quyết vấn đề – PSS, Kỹ năng tư duy phản biện – CTS) như những yếu tố tiền đề quan trọng, điều tiết bởi EE, dẫn đến PFB và ATSE, từ đó thúc đẩy SEI.
2. Làm rõ cơ chế tác động: Nghiên cứu làm sáng tỏ cơ chế tác động gián tiếp phức tạp của EE đến SEI thông qua một chuỗi các biến trung gian, một cơ chế ít được khám phá đầy đủ trong các nghiên cứu trước đây.
3. Bối cảnh hóa tại Việt Nam: Cung cấp hiểu biết sâu sắc về các yếu tố thúc đẩy SEI của sinh viên trong một nền kinh tế đang phát triển, nơi các đặc điểm văn hóa và môi trường kinh doanh có thể khác biệt so với các nước phát triển.
4. Định hướng chính sách: Đề xuất các giải pháp và khuyến nghị cụ thể, có căn cứ khoa học nhằm nâng cao hiệu quả EE và thúc đẩy SEI tại Việt Nam, bao gồm cả việc xác định vai trò của các biến điều tiết như số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở xã hội.

Phạm vi và ý nghĩa: Nghiên cứu khảo sát sinh viên tham gia chương trình EE tại các trường đại học ở Việt Nam. Thời gian nghiên cứu định tính diễn ra từ 01/12/2020 – 31/12/2020, nghiên cứu định lượng sơ bộ từ 01/01/2021 – 31/01/2021 và chính thức từ 01/03/2021 – 30/06/2021. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia và thúc đẩy thế hệ doanh nhân tương lai.

Literature Review và Positioning

Nghiên cứu này thực hiện một tổng quan sâu rộng về các dòng nghiên cứu chính liên quan đến giáo dục khởi nghiệp (EE), ý định khởi nghiệp (EI) và ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI), đồng thời định vị rõ ràng những đóng góp của mình trong bối cảnh học thuật hiện tại.

Tổng hợp các dòng nghiên cứu chính: Các nghiên cứu về EE đã phát triển mạnh mẽ kể từ những năm 1980, được coi là một lĩnh vực quan trọng nhằm gia tăng hành vi cá nhân trong việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực và nhận thức cơ hội khởi nghiệp (Ozdemir, 2008; Neck & Greene, 2011). Ban đầu, các nghiên cứu tập trung vào định nghĩa, vai trò của EE (Kuncoro & Rusdianto, 2016) và tác động của nó đối với nhận thức hoặc năng lực giảng viên (Lorz và cộng sự, 2013; Mwasalwiba, 2010). Một phân tích tổng hợp của Bae và cộng sự (2014) về 73 nghiên cứu với 37.285 cá nhân đã khẳng định mối tương quan đáng kể giữa EE và EI, mạnh hơn giữa giáo dục kinh doanh và EI.

Dòng nghiên cứu về ý định khởi nghiệp (EI) bắt nguồn từ Shapero (1975) và Bird (1988), khẳng định EI là yếu tố dự đoán tốt nhất cho hành vi khởi nghiệp (Krueger và cộng sự, 2000). Các yếu tố ảnh hưởng đến EI được phân tích từ cấp độ cá nhân (đặc điểm tính cách, Trope & Liberman, 2010; Baum và cộng sự, 2007) đến cấp độ quốc gia (thu nhập, văn hóa, chính sách, Liñán và cộng sự, 2013; Moriano và cộng sự, 2012).

Gần đây, ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) nổi lên như một chủ đề quan trọng, giải quyết ba mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường (Cohen & Winn, 2007; Dean & McMullen, 2007). Các nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của SEI trong việc tạo ra giá trị không chỉ kinh tế mà còn môi trường và xã hội (Munoz & Dimov, 2015; Hockerts & Wüstenhagen, 2010). Anand và cộng sự (2021) đã thực hiện tổng quan đa ngành về SEI, nhận thấy sự quan tâm ngày càng tăng đến các yếu tố bên trong và bên ngoài thúc đẩy SEI ở cá nhân và tổ chức (Ahmad và cộng sự, 2020).

Mâu thuẫn và tranh luận: Tồn tại sự khác biệt về tác động của EE đến EI/SEI. Nghiên cứu của Fayolle & Liñán (2014) chỉ ra sự khác biệt giữa sinh viên tham gia và không tham gia EE. Hơn nữa, Trope & Liberman (2003) lập luận rằng khoảng cách thời gian giữa ý định và hành vi có thể làm sai lệch dự đoán, với ý định về hành vi xa trong tương lai có xu hướng tích cực hơn, trong khi hành vi gần hơn đòi hỏi đánh giá chi tiết hơn. Điều này tạo ra một "rào cản" tiềm năng mà Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản của Herzberg (1959) có thể giúp giải thích. Một số học giả cũng tranh luận về khái niệm và sự phân biệt giữa các loại hình khởi nghiệp bền vững (Parrish & Tilley, 2006; Schaltegger và cộng sự, 2018).

Định vị trong tài liệu: Nghiên cứu này định vị mình ở giao điểm của EE, EI và SEI, cụ thể là lấp đầy khoảng trống về cơ chế tác động của EE lên SEI thông qua các biến trung gian ở sinh viên Việt Nam. Như Arru (2020) đã nhấn mạnh, nghiên cứu về SEI vẫn còn ở "giai đoạn sơ khai", và luận án này cung cấp một mô hình toàn diện, kết hợp các yếu tố động lực cá nhân và kỹ năng. Nghiên cứu cũng mở rộng phạm vi đối tượng, vượt qua hạn chế "chủ yếu được thực hiện với nhân viên trong các lĩnh vực công nghiệp, kinh tế và kinh doanh" (Balanban & Ozdemir, 2008) để tập trung vào sinh viên, một nhóm đối tượng quan trọng cho tương lai khởi nghiệp.

Thúc đẩy lĩnh vực nghiên cứu: Luận án thúc đẩy lĩnh vực này bằng cách:

1. Phát triển mô hình lý thuyết mới: Đưa Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động vào làm nền tảng chính, bổ sung cho các mô hình truyền thống như TPB và EEM vốn chưa giải thích được đầy đủ quá trình tạo nên ý định khởi nghiệp (Brannback và cộng sự, 2007).
2. Làm rõ vai trò của các biến trung gian và điều tiết: Khám phá vai trò gián tiếp của EE thông qua IM, RTS, PSS, CTS, PFB và ATSE, cùng với các yếu tố điều tiết như số năm học tích lũy, quê quán, và độ cởi mở xã hội, cung cấp cái nhìn đa chiều về quá trình hình thành SEI.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

• So sánh về tỷ lệ EE: Trong khi Serida và cộng sự (2010) ghi nhận tỷ lệ EE tại Phần Lan, Columbia, Chile là 40% và Thổ Nhĩ Kỳ là 6% (tăng lên 16% vào năm 2016), cho thấy nỗ lực của các chính phủ, thì tại Việt Nam, "tỷ lệ khởi nghiệp của sinh viên còn ở mức thấp và chỉ có một số ít sinh viên có thể vận hành hiệu quả". Điều này nhấn mạnh sự cấp thiết của việc tìm hiểu cơ chế tác động tại Việt Nam.
• So sánh về tác động của EE: Bae và cộng sự (2014) đã chứng minh mối tương quan đáng kể giữa EE và EI. Luận án này mở rộng nghiên cứu đó bằng cách không chỉ xác nhận mối quan hệ trực tiếp mà còn khám phá các con đường gián tiếp phức tạp dẫn đến SEI, đặc biệt là trong bối cảnh văn hóa và giáo dục Việt Nam, vốn có thể khác biệt so với các nước phương Tây nơi phần lớn các nghiên cứu đã được thực hiện. Ví dụ, việc Mỹ và các nước châu Âu đưa EE vào giảng dạy từ cấp tiểu học (Yelkikalan và cộng sự, 2010) cho thấy tầm nhìn dài hạn, điều mà Việt Nam có thể học hỏi.
• So sánh về tập trung đối tượng: Nhiều nghiên cứu quốc tế tập trung vào nhân viên hoặc sinh viên sau đại học (Nabi và cộng sự, 2013). Nghiên cứu này tập trung vào sinh viên đại học Việt Nam, một đối tượng cụ thể với những đặc điểm riêng về động lực và kỹ năng.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này thực hiện một bước tiến đáng kể trong việc mở rộng và tinh chỉnh các lý thuyết hiện có trong lĩnh vực khởi nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) ở sinh viên Việt Nam.

Mở rộng/thách thức các lý thuyết cụ thể: Nghiên cứu chủ yếu mở rộng Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (Action Phase Theory of Thought – APTT) của Heckhausen và Gollwitzer (1987), sau này được tinh chỉnh bởi Gollwitzer và Keller (2012). APTT phác thảo bốn giai đoạn thực hiện mục tiêu (tiền quyết định, tiền hành động, hành động và hậu hành động), với ý định mục tiêu và ý định hành động đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi. Luận án này không chỉ đơn thuần áp dụng APTT mà còn tích hợp các yếu tố cụ thể của giáo dục khởi nghiệp (EE) và các đặc điểm cá nhân (động lực nội tại – IM, kỹ năng chấp nhận rủi ro – RTS, kỹ năng giải quyết vấn đề – PSS, kỹ năng tư duy phản biện – CTS) vào các giai đoạn tiền quyết định và tiền hành động. Cụ thể, EE được xem là tác nhân kích hoạt, thúc đẩy IM và các kỹ năng, từ đó xây dựng "tư duy có chủ đích về nhận thức về khả năng và mong muốn của bản thân" ở giai đoạn tiền quyết định, và hình thành nhận thức được tính khả thi về kinh doanh (PFB) cũng như thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (ATSE) ở giai đoạn tiền hành động. Điều này làm phong phú thêm APTT bằng cách chỉ ra các cơ chế vi mô cụ thể mà qua đó các yếu tố giáo dục và cá nhân tương tác để hình thành ý định.

Luận án cũng điều chỉnh Mô hình sự kiện khởi sự kinh doanh (EEM) của Shapero và Sokol (1982). Trong khi EEM tập trung vào cảm nhận mong muốn, cảm nhận tính khả thi và thiên hướng hành động, luận án này "sử dụng nhân tố cảm nhận tính khả thi trong mô hình EEM vì đây được xem là nhân tố có tác động mạnh nhất tới ý định khởi sự kinh doanh (Bandura, 1977)." Hơn nữa, do đặc thù của bối cảnh khởi nghiệp định hướng bền vững, "nhân tố thiên hướng hành động được điều chỉnh là thái độ định hướng bền vững". Sự điều chỉnh này cho phép EEM được áp dụng hiệu quả hơn trong việc giải thích SEI, thay vì chỉ EI truyền thống.

Khung phân tích khái niệm với các thành phần và mối quan hệ: Khung phân tích của luận án đề xuất một mô hình đa cấp, trong đó EE tác động trực tiếp và gián tiếp đến SEI.

• Tác động trực tiếp: EE → SEI
• Tác động gián tiếp: EE → (IM, RTS, PSS, CTS) → (PFB, ATSE) → SEI. Các mối quan hệ này được bổ sung bởi các biến điều tiết như số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở trong các mối quan hệ xã hội, tạo thành một mạng lưới tác động phức tạp và toàn diện.

Mô hình lý thuyết với các mệnh đề/giả thuyết được đánh số: Luận án kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa các yếu tố. Dù các giả thuyết cụ thể chưa được đánh số trong đoạn văn bản cung cấp, mô hình nghiên cứu thực nghiệm (Hình 3.10) và bảng tổng hợp giả thuyết (Bảng 4.13) trong toàn văn luận án sẽ cung cấp các mệnh đề chi tiết. Dựa trên mục tiêu, các giả thuyết sẽ tập trung vào:

• H1: EE có tác động tích cực đến IM, RTS, PSS, CTS của sinh viên.
• H2: IM, RTS, PSS, CTS có tác động tích cực đến PFB và ATSE của sinh viên.
• H3: PFB và ATSE có tác động tích cực đến SEI của sinh viên.
• H4: EE có tác động tích cực trực tiếp đến SEI của sinh viên.
• H5: IM, RTS, PSS, CTS, PFB, ATSE đóng vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa EE và SEI.
• H6: Các biến điều tiết (ví dụ: giới tính, số năm học tích lũy, quê quán) có tác động đến các mối quan hệ trong mô hình.

Tiến bộ mô hình lý thuyết (Paradigm Advancement): Luận án không tạo ra một sự "chuyển đổi mô hình" (paradigm shift) theo nghĩa rộng của Kuhn, mà thay vào đó, nó đại diện cho một sự "tiến bộ mô hình" (paradigm advancement) trong nghiên cứu khởi nghiệp. Bằng cách tích hợp và điều chỉnh các lý thuyết đã có vào bối cảnh SEI, đặc biệt là trong một nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, nghiên cứu cung cấp một khuôn khổ lý thuyết tinh vi hơn để hiểu các yếu tố phức tạp định hình ý định khởi nghiệp. Sự kết hợp của APTT, EEM và Lý thuyết hai yếu tố, cùng với việc xác định các chuỗi trung gian cụ thể, làm phong phú thêm kiến thức về quá trình ra quyết định của các doanh nhân bền vững. Điều này thể hiện một sự tiến triển từ các mô hình đơn giản hơn, vốn tập trung vào các ý định chung, sang một cách tiếp cận đa chiều, có thể áp dụng cho các thách thức phát triển bền vững hiện nay.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án nổi bật nhờ vào sự tích hợp lý thuyết chặt chẽ, phương pháp tiếp cận phân tích mới lạ và sự rõ ràng trong việc xác định các đóng góp khái niệm và điều kiện ranh giới.

Tích hợp các lý thuyết (Integration of theories): Nghiên cứu kết hợp một cách độc đáo ít nhất ba lý thuyết nền tảng để xây dựng một mô hình toàn diện:

1. Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (APTT - Heckhausen & Gollwitzer, Gollwitzer & Keller, 2012): Cung cấp cấu trúc cho quá trình hình thành ý định, từ động cơ ban đầu đến các hành động cụ thể. Luận án sử dụng APTT để giải thích cách EE kích hoạt tư duy có chủ đích và ý định hành động trong bối cảnh khởi nghiệp bền vững.
2. Mô hình sự kiện khởi sự kinh doanh (EEM - Shapero & Sokol, 1982): Mặc dù tập trung vào sự kiện làm thay đổi quán tính hành vi, luận án đã điều chỉnh EEM bằng cách tập trung vào "cảm nhận tính khả thi" và thay thế "thiên hướng hành động" bằng "thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững". Sự điều chỉnh này là cần thiết để EEM phù hợp với sắc thái của SEI, nơi các giá trị bền vững thúc đẩy hành vi thay vì chỉ mục tiêu lợi nhuận truyền thống.
3. Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản (Herzberg, 1959): Lý thuyết này được áp dụng để giải thích cách EE có thể đồng thời tạo ra động lực (thúc đẩy) và nhận thức về rào cản, ảnh hưởng đến IM và các kỹ năng của sinh viên. Điều này bổ sung một góc nhìn quan trọng về các yếu tố tâm lý có thể thúc đẩy hoặc cản trở SEI.

Sự tích hợp này không chỉ là tổng hợp mà là sự kết nối logic giữa các lý thuyết, cho phép nghiên cứu làm rõ các cơ chế "hộp đen" trong mối quan hệ giữa EE và SEI.

Phương pháp phân tích mới lạ với sự biện minh: Luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (mixed methods) với phương pháp định lượng là chủ yếu, sử dụng các kỹ thuật thống kê tiên tiến:

• PLS-SEM (Partial Least Squares Structural Equation Modeling) với phần mềm Smart PLS 3: Phương pháp này được biện minh bởi khả năng xử lý các mô hình phức tạp với nhiều biến trung gian và điều tiết, phù hợp với nghiên cứu exploratory và dự đoán như luận án này (Hair và cộng sự, 2014). PLS-SEM cũng hiệu quả khi kích thước mẫu không quá lớn hoặc phân phối dữ liệu không chuẩn.
• Kiểm định Bootstrap: Để ước lượng mô hình và kiểm định giả thuyết thống kê, đặc biệt là vai trò trung gian, cung cấp độ tin cậy cao cho kết quả.
• Kỹ thuật phân tích đa nhóm (Multi-group Analysis – MGA): Để kiểm định sự khác biệt về tác động của các biến theo các nhóm sinh viên (ví dụ: giới tính, quê quán, số năm học tích lũy), cho phép hiểu sâu hơn về tính không đồng nhất của tác động.
• Phương pháp tiếp cận hai giai đoạn cho biến điều tiết: Giúp đánh giá vai trò điều tiết của các biến một cách hiệu quả hơn, làm rõ các điều kiện mà dưới đó các mối quan hệ được tăng cường hoặc suy yếu.

Cách tiếp cận này là tiên tiến vì nó cho phép kiểm định một mô hình lý thuyết phức tạp, khám phá cả các tác động trực tiếp, gián tiếp và điều tiết một cách đồng thời, cung cấp cái nhìn toàn diện hơn so với các phương pháp thống kê truyền thống.

Đóng góp khái niệm với các định nghĩa: Luận án cung cấp các định nghĩa rõ ràng cho các khái niệm cốt lõi:

• Giáo dục khởi nghiệp (EE): "quá trình truyền đạt kiến thức và kỹ năng khởi nghiệp cho sinh viên để giúp họ khai thác cơ hội kinh doanh," tập trung vào "kiến thức và kỹ năng kinh doanh" cũng như "phát triển thái độ và ý định khởi nghiệp của họ." (trích từ văn bản)
• Ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI): Được xác định là ý định theo đuổi ba mục tiêu (kinh tế, xã hội và môi trường) theo Lý thuyết ba trụ cột phát triển bền vững (Elkington, 1998; Daneke, Hall và Lenox, 2010), khác với khởi nghiệp truyền thống chỉ tập trung vào lợi nhuận hoặc khởi nghiệp xã hội chỉ tập trung vào con người.
• Động lực nội tại (IM): Các yếu tố bên trong thúc đẩy hành vi khởi nghiệp, như niềm đam mê, sự nhiệt huyết, khát khao thể hiện năng lực cá nhân, mong muốn tạo ra giá trị xã hội và môi trường.
• Kỹ năng chấp nhận rủi ro (RTS), Kỹ năng giải quyết vấn đề (PSS), Kỹ năng tư duy phản biện (CTS): Được định nghĩa là những năng lực quan trọng mà EE trang bị, giúp sinh viên đối phó với sự không chắc chắn, phức tạp và đưa ra quyết định sáng suốt trong quá trình khởi nghiệp bền vững.
• Nhận thức được tính khả thi về kinh doanh (PFB): Niềm tin của cá nhân về khả năng thực hiện thành công một hoạt động kinh doanh bền vững.
• Thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (ATSE): Định hướng tích cực hoặc tiêu cực của cá nhân đối với việc theo đuổi một ý tưởng kinh doanh bền vững.

Điều kiện ranh giới được nêu rõ ràng: Các điều kiện ranh giới của nghiên cứu được xác định rõ ràng:

• Ngữ cảnh: Luận án giới hạn trong bối cảnh "sinh viên Việt Nam" và giáo dục khởi nghiệp tại các trường đại học.
• Phạm vi nội dung: "khởi nghiệp định hướng bền vững được xem xét ở ba góc độ kinh tế, xã hội và môi trường."
• Thời gian: Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian cụ thể từ 2020-2021, có thể phản ánh các xu hướng và điều kiện tại thời điểm đó. Các điều kiện này giúp định rõ phạm vi áp dụng của các phát hiện và đề xuất các hướng nghiên cứu trong tương lai.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Luận án áp dụng một phương pháp nghiên cứu kết hợp, nhấn mạnh tính chặt chẽ và sử dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến, phản ánh một lập trường thực chứng nhằm kiểm định các mối quan hệ nhân quả.

Thiết kế nghiên cứu

Triết lý nghiên cứu (Research philosophy): Nghiên cứu chủ yếu theo định hướng chủ nghĩa thực chứng (positivism), thể hiện rõ qua việc sử dụng phương pháp định lượng là chính, tập trung vào việc kiểm định giả thuyết, đo lường các biến số một cách khách quan, và tìm kiếm các mối quan hệ nhân quả có thể khái quát hóa. Giai đoạn định tính được sử dụng như một bước thăm dò và làm cơ sở để phát triển thang đo, phục vụ cho giai đoạn định lượng chính, cho thấy một cách tiếp cận pragmatism trong việc lựa chọn phương pháp nhưng vẫn giữ vững lập trường thực chứng cho mục tiêu kiểm định lý thuyết.

Phương pháp hỗn hợp với lý do kết hợp cụ thể: Nghiên cứu sử dụng "phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng. Trong đó, phương pháp nghiên cứu định lượng là chủ yếu." (trích từ văn bản).

• Định tính: Nhằm "kiểm tra sơ bộ tính khả thi của mô hình nghiên cứu trong bối cảnh các trường đại học tại Việt Nam và khám phá các nhân tố tiềm ẩn," thông qua "phỏng vấn nhóm đối tượng là các sinh viên tại các trường đại học Việt Nam" và "phỏng vấn sâu với các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục và khởi nghiệp". Mục đích chính là "hoàn thiện thang đo và bảng hỏi khảo sát, phục vụ cho nghiên cứu định lượng." Điều này cho thấy giai đoạn định tính mang tính chất khám phá và xây dựng công cụ, thường được gọi là thiết kế tuần tự khám phá (exploratory sequential design).
• Định lượng: Là phương pháp chính để kiểm định các giả thuyết và mô hình lý thuyết đã phát triển, nhằm "đánh giá toàn diện tác động giáo dục khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam."

Thiết kế đa cấp (Multi-level design): Mặc dù luận án không trực tiếp nêu "thiết kế đa cấp", nhưng sự kiểm định vai trò điều tiết của các biến như "số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở trong các mối quan hệ xã hội" (trích từ văn bản) ngụ ý sự quan tâm đến các yếu tố ở nhiều cấp độ khác nhau (cá nhân, bối cảnh) có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ. Mô hình nghiên cứu cấu trúc (SEM) với các biến trung gian và điều tiết vốn dĩ đã là một thiết kế phức tạp, cho phép phân tích các tác động gián tiếp và phụ thuộc vào ngữ cảnh.

Kích thước mẫu và tiêu chí lựa chọn chính xác:

• Đối tượng nghiên cứu là "sinh viên tham gia chương trình giáo dục khởi nghiệp" (trích từ văn bản).
• Đối với nghiên cứu định tính, mẫu bao gồm "các sinh viên tại các trường đại học Việt Nam" và "các chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục và khởi nghiệp". Số lượng cụ thể không được nêu trong phần mở đầu nhưng sẽ được chi tiết hóa trong Chương 3.
• Đối với nghiên cứu định lượng, dữ liệu sơ cấp được "thực hiện điều tra, phỏng vấn trên các trường đại học ở Hà Nội" (trích từ văn bản), sau đó là nghiên cứu định lượng chính thức được thực hiện "trên phạm vi cả nước" (trích từ văn bản). Tiêu chí lựa chọn mẫu sẽ bao gồm sinh viên đã hoặc đang tham gia các chương trình EE. Kích thước mẫu cụ thể cho giai đoạn định lượng chính thức cần được trình bày chi tiết trong chương phương pháp.

Quy trình nghiên cứu nghiêm ngặt

Chiến lược lấy mẫu với tiêu chí bao gồm/loại trừ:

• Nghiên cứu định tính: Lấy mẫu phi xác suất, có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào sinh viên và chuyên gia có kinh nghiệm về EE và khởi nghiệp bền vững. Tiêu chí bao gồm sự hiểu biết về lĩnh vực, kinh nghiệm tham gia hoặc giảng dạy EE.
• Nghiên cứu định lượng: Chiến lược lấy mẫu có thể là phân tầng (stratified) hoặc thuận tiện (convenience sampling) trên các trường đại học. "Khảo sát sinh viên tham gia chương trình giáo dục khởi nghiệp" cho thấy tiêu chí bao gồm rõ ràng. Tiêu chí loại trừ có thể là sinh viên không có kinh nghiệm về EE hoặc sinh viên chưa đủ tuổi.

Giao thức thu thập dữ liệu với các công cụ được mô tả:

• Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn nhóm và phỏng vấn sâu. Công cụ là các câu hỏi mở, được thiết kế để khám phá nhận thức, ý kiến của sinh viên và góc nhìn sâu rộng của chuyên gia.
• Nghiên cứu định lượng: "Phiếu khảo sát" (bảng hỏi) được phát triển từ kết quả định tính và các thang đo đã có trong tài liệu. Thang đo được "sửa đổi lại" sau nghiên cứu định tính sơ bộ. Bảng hỏi bao gồm các câu hỏi đo lường EE, IM, RTS, PSS, CTS, PFB, ATSE, SEI và các biến điều tiết, sử dụng các thang đo Likert.

Tam giác hóa (Triangulation): Nghiên cứu áp dụng tam giác hóa phương pháp (methodological triangulation) bằng cách kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính giúp xác nhận và làm phong phú thêm các khái niệm được đo lường trong giai đoạn định lượng. Ngoài ra, việc phỏng vấn cả sinh viên và chuyên gia trong giai đoạn định tính cũng có thể được xem là một hình thức tam giác hóa dữ liệu (data triangulation).

Độ giá trị (Validity) và độ tin cậy (Reliability):

• Độ tin cậy: Được đánh giá bằng hệ số Cronbach’s Alpha. "Hệ số Cronbach’s Alpha tối thiếu lớn hơn 0.7 đối với các nhân tố (Nunnally & Burnstein, 1994) và hệ số tương quan biến tổng > 0.3 (Hair và cộng sự, 2014) thì được chấp nhận." (trích từ văn bản).
• Độ giá trị:
  • Độ giá trị cấu trúc (Construct Validity): Được đánh giá thông qua PLS-SEM bằng cách xem xét độ tin cậy tổng hợp (Construct Reliability) và độ giá trị hội tụ (Convergent Validity - thông qua Average Variance Extracted - AVE).
  • Độ giá trị phân biệt (Discriminant Validity): Được kiểm định bằng tiêu chí Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT), đảm bảo rằng các cấu trúc trong mô hình khác biệt rõ ràng với nhau (Hair và cộng sự, 2014).
  • Độ giá trị nội dung (Content Validity) được đảm bảo thông qua quá trình nghiên cứu định tính và tham vấn chuyên gia để xây dựng thang đo và bảng hỏi.

Data và phân tích

Đặc điểm mẫu với số liệu thống kê: Sau khi thu thập dữ liệu định lượng, các đặc điểm của mẫu sẽ được trình bày chi tiết, bao gồm:

• Nhân khẩu học: Giới tính (ví dụ: Hình 3.8 Thống kê theo giới tính), số năm học tích lũy (ví dụ: Hình 3.9 Thống kê theo số năm học tích lũy), quê quán (ví dụ: Hình 3.10 Thống kê theo quê quán).
• Các thống kê mô tả khác như độ tuổi, chuyên ngành học, kinh nghiệm tham gia EE.

Các kỹ thuật phân tích tiên tiến với phần mềm: Dữ liệu định lượng được phân tích bằng phần mềm SPSS 23 cho thống kê mô tả và kiểm định độ tin cậy sơ bộ, và Smart PLS 3 cho các phân tích mô hình cấu trúc.

• PLS-SEM (Partial Least Squares Structural Equation Modeling): Được sử dụng để đánh giá mô hình đo lường và mô hình cấu trúc.
  • Đánh giá mô hình đo lường: Kiểm định độ tin cậy (Cronbach’s Alpha, Độ tin cậy tổng hợp), độ giá trị hội tụ (AVE), và độ giá trị phân biệt (HTMT).
  • Đánh giá mô hình cấu trúc: Kiểm định các mối quan hệ giữa các biến, hệ số đường dẫn (path coefficients), giá trị p (p-values), hệ số R-square (R2) để đánh giá khả năng giải thích biến phụ thuộc, và hệ số F-square (f2) để đánh giá cỡ ảnh hưởng của các biến độc lập.
• Kiểm định Bootstrap: Được thực hiện để ước lượng các hệ số đường dẫn, p-values, và đặc biệt là kiểm định vai trò trung gian của các biến một cách mạnh mẽ (Hair và cộng sự, 2014).
• Kỹ thuật phân tích đa nhóm (Multi-Group Analysis - MGA): Để "kiểm định sự khác biệt về tác động của biến theo nhóm giới tính" (Bảng 4.16) và các biến điều tiết khác như số năm học tích lũy, quê quán, mức độ cởi mở trong các mối quan hệ xã hội (Hair và cộng sự, 2017).
• Tiếp cận hai giai đoạn: Để kiểm định vai trò điều tiết của các biến một cách hiệu quả (Hair và cộng sự, 2017).

Kiểm tra độ mạnh (Robustness checks) với các thông số kỹ thuật thay thế: Mặc dù không nêu cụ thể các "thông số kỹ thuật thay thế", việc sử dụng bootstrap, MGA và tiếp cận hai giai đoạn cho vai trò điều tiết đã góp phần tăng cường độ mạnh của các kết quả. Các kiểm định như hệ số VIF (Variance Inflation Factor) để đánh giá đa cộng tuyến cũng được thực hiện. "Hệ số VIF" được trình bày trong Bảng 4.12, đảm bảo rằng không có vấn đề nghiêm trọng về đa cộng tuyến.

Cỡ ảnh hưởng (Effect sizes) và khoảng tin cậy (Confidence intervals) được báo cáo: Các kết quả từ PLS-SEM và bootstrap sẽ bao gồm cỡ ảnh hưởng (ví dụ: f2), giá trị p-value và khoảng tin cậy cho các hệ số đường dẫn, cho phép đánh giá mức độ ý nghĩa thống kê và độ mạnh của các mối quan hệ. "Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu" (Bảng 4.13) và "Tổng hợp mối quan hệ chi tiết" (Bảng 4.15) sẽ trình bày các kết quả này.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Dựa trên các mục tiêu và mô hình nghiên cứu đã đặt ra, luận án dự kiến sẽ đưa ra những phát hiện đột phá, cung cấp hiểu biết sâu sắc về các yếu tố thúc đẩy ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) của sinh viên Việt Nam.

1. Tác động trực tiếp và gián tiếp của Giáo dục khởi nghiệp (EE): Nghiên cứu khẳng định "giáo dục khởi nghiệp có mối quan hệ cùng chiều với ý định khởi nghiệp của sinh viên" (trích dẫn các lý thuyết về vốn con người, tự hiệu quả). Đặc biệt, EE được chứng minh có tác động tích cực đáng kể đến SEI, không chỉ trực tiếp mà còn gián tiếp thông qua một chuỗi các biến trung gian. Cụ thể, EE gia tăng động lực nội tại (IM), kỹ năng chấp nhận rủi ro (RTS), kỹ năng giải quyết vấn đề (PSS) và kỹ năng tư duy phản biện (CTS) của sinh viên.
2. Vai trò trung gian mạnh mẽ của kỹ năng và động lực nội tại: Các kỹ năng (RTS, PSS, CTS) và IM được xác nhận có mối quan hệ tích cực, mạnh mẽ đến nhận thức được tính khả thi về kinh doanh (PFB) và thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (ATSE) của sinh viên. Điều này làm rõ cơ chế "hộp đen" về cách các chương trình EE chuyển hóa thành các năng lực cá nhân và động cơ cụ thể. Ví dụ, "Giáo dục khởi nghiệp gia tăng động lực nội tại của cá nhân" (Hockerts, 2015) và "kỹ năng đánh giá rủi ro, xử lý vấn đề và tư duy phản biện đều là các nhân tố quan trọng, giúp sinh viên nhận ra tầm quan trọng và sự cần thiết của thái độ khởi nghiệp định hướng tới bền vững" (Hockerts, 2015; Mair và Noboa, 2006).
3. PFB và ATSE là tiền đề trực tiếp của SEI: PFB và ATSE được chứng minh là có tác động tích cực và mạnh mẽ đến SEI. Phát hiện này củng cố các nghiên cứu trước đó của Krueger và cộng sự (2000) và Liñán và Santos (2007) trong bối cảnh cụ thể của khởi nghiệp bền vững. "Thái độ là tiền đề của ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (Krueger, 2011)."
4. Các yếu tố điều tiết ảnh hưởng đến mối quan hệ: Các biến điều tiết như số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở trong các mối quan hệ xã hội được phát hiện có vai trò đáng kể trong việc điều chỉnh cường độ của các mối quan hệ trong mô hình. Ví dụ, sinh viên năm cuối có thể có PFB và ATSE mạnh mẽ hơn do đã tích lũy đủ kiến thức và kỹ năng.
5. Kết quả có thể gây ngạc nhiên (Counter-intuitive results): Một phát hiện đáng chú ý có thể là EE, trong một số trường hợp, có thể không trực tiếp làm tăng ý định khởi nghiệp ngay lập tức, mà thay vào đó, làm tăng nhận thức về rủi ro và thách thức của khởi nghiệp (như gợi ý từ Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản của Herzberg). "Giáo dục trang bị những kỹ năng cần thiết cho sinh viên, từ đó sinh viên đo lường được những rủi ro có thể gặp phải trong tương lai xa và không chấp nhận những rủi ro quá lớn, lựa chọn phương án tối ưu nhất để hành động." (trích từ văn bản). Điều này có thể dẫn đến việc một số sinh viên trì hoãn hoặc từ bỏ ý định khởi nghiệp trong ngắn hạn, nhưng lại thúc đẩy những người khác chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, tạo ra SEI bền vững hơn về lâu dài.

Implications đa chiều

Những phát hiện của luận án mang lại những ý nghĩa sâu sắc, tác động đa chiều đến lý thuyết, phương pháp luận, thực tiễn và chính sách.

Tiến bộ lý thuyết (Theoretical advances):

• Mở rộng Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (APTT): Bằng cách tích hợp EE, IM và các kỹ năng cá nhân vào các giai đoạn hình thành ý định, luận án cung cấp một khung lý thuyết chi tiết hơn về cách thức hình thành SEI. Điều này làm giàu thêm APTT trong bối cảnh ứng dụng thực tiễn của giáo dục.
• Làm rõ Lý thuyết EEM và Two-Factor Theory: Việc điều chỉnh EEM để phù hợp với SEI và sử dụng Lý thuyết hai yếu tố để giải thích cả động lực và rào cản từ EE cung cấp một cách tiếp cận toàn diện hơn cho việc nghiên cứu ý định khởi nghiệp.
• Góp phần vào Lý thuyết về vốn con người và tự hiệu quả: Kết quả củng cố quan điểm rằng EE cung cấp "kiến thức và kỹ năng thúc đẩy sự nghiệp sinh doanh của họ" (trích từ văn bản), đóng góp vào việc phát triển vốn con người và nâng cao cảm giác tự hiệu quả của sinh viên.

Đổi mới phương pháp luận (Methodological innovations):

• Việc sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp sâu sắc nghiên cứu định tính và định lượng, đặc biệt là ứng dụng PLS-SEM với bootstrap cho kiểm định trung gian và MGA với tiếp cận hai giai đoạn cho kiểm định điều tiết, tạo ra một khuôn khổ phương pháp luận mạnh mẽ có thể áp dụng cho các nghiên cứu tương tự trong lĩnh vực khởi nghiệp hoặc các lĩnh vực khác nghiên cứu hành vi và ý định.
• Quy trình phát triển và kiểm định thang đo nghiêm ngặt (Cronbach’s Alpha, HTMT) đảm bảo tính tin cậy và giá trị của các công cụ đo lường, làm mẫu cho các nghiên cứu trong tương lai.

Ứng dụng thực tiễn (Practical applications):

• Thiết kế chương trình EE: Các trường đại học và cơ sở giáo dục có thể sử dụng kết quả để thiết kế lại các chương trình EE, tập trung vào việc phát triển IM, RTS, PSS, CTS song song với việc trang bị kiến thức kinh doanh. Cần nhấn mạnh các hoạt động trải nghiệm thực tế để "trau dồi các kỹ năng và phát triển tư duy toàn diện, không nên chỉ dựa vào kiến thức từ sách vở" (trích từ văn bản).
• Hỗ trợ sinh viên: Các chương trình cố vấn, vườn ươm khởi nghiệp có thể tập trung vào việc xây dựng PFB và ATSE cho sinh viên, cũng như giải quyết các "rào cản" tâm lý mà sinh viên có thể gặp phải sau khi tiếp xúc với thực tế khởi nghiệp.
• Phát triển vốn con người: Giúp sinh viên "được trang bị kiến thức, sự sáng tạo và kỹ năng kinh doanh" (Rina và cộng sự, 2019), tăng cường khả năng thích ứng và xử lý biến động thị trường.

Khuyến nghị chính sách (Policy recommendations):

• Chính phủ và Bộ GD&ĐT: Cần có chính sách quốc gia mạnh mẽ hơn để thúc đẩy và chuẩn hóa EE ở các cấp độ giáo dục, không chỉ ở đại học mà còn ở phổ thông, như kinh nghiệm từ Mỹ và châu Âu (Yelkikalan và cộng sự, 2010). Điều này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho SEI từ sớm.
• Hỗ trợ khởi nghiệp bền vững: Các chính sách cần ưu tiên hỗ trợ các dự án khởi nghiệp có mục tiêu bền vững (kinh tế, xã hội, môi trường) thông qua các quỹ đầu tư, chương trình ưu đãi thuế, và đơn giản hóa thủ tục pháp lý. Điều này giúp "gia tăng trách nhiệm xã hội của các doanh nhân trong hành vi kinh doanh" (Koegh và Polonsky, 1998).
• Nâng cao nhận thức: Chính phủ và các tổ chức xã hội cần truyền thông mạnh mẽ về tầm quan trọng của SEI và các cơ hội trong lĩnh vực này.

Điều kiện khả năng khái quát hóa (Generalizability conditions): Các phát hiện chủ yếu có thể khái quát hóa cho sinh viên đại học tại Việt Nam, đặc biệt là những người có tiếp xúc với các chương trình EE. Khả năng khái quát hóa sang các quốc gia đang phát triển khác với bối cảnh kinh tế và văn hóa tương tự là có thể, nhưng cần được kiểm chứng thêm thông qua các nghiên cứu so sánh. Luận án cũng nhấn mạnh rằng "mỗi quốc gia có đặc điểm khởi nghiệp, môi trường kinh doanh khác nhau", do đó cần cẩn trọng khi áp dụng kết quả.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu này, dù đóng góp đáng kể, vẫn có những giới hạn nhất định mà cần được thừa nhận một cách trung thực và định hướng cho các nghiên cứu tương lai.

3-4 giới hạn cụ thể được thừa nhận:

1. Thiết kế cắt ngang (Cross-sectional design): Mặc dù không được nêu rõ, nhưng khung thời gian thu thập dữ liệu (2020-2021) cho thấy đây là một nghiên cứu cắt ngang. Điều này hạn chế khả năng suy luận về mối quan hệ nhân quả theo thời gian và không thể theo dõi sự phát triển của SEI hay hành vi khởi nghiệp thực tế trong dài hạn.
2. Phạm vi mẫu địa lý tập trung: Mặc dù phạm vi nghiên cứu được đặt ra là "phạm vi cả nước," dữ liệu định lượng chính thức được "thu thập dữ liệu sơ cấp... trên các trường đại học ở Hà Nội." (trích từ văn bản). Điều này có thể dẫn đến một số hạn chế về khả năng khái quát hóa cho sinh viên toàn quốc, do môi trường giáo dục và kinh doanh tại các thành phố lớn có thể khác biệt so với các vùng khác.
3. Dữ liệu tự báo cáo: Các biến về ý định, thái độ, động lực và kỹ năng đều dựa trên dữ liệu tự báo cáo của sinh viên. Điều này có thể dẫn đến sai lệch do mong muốn xã hội (social desirability bias) hoặc hạn chế về nhận thức bản thân.
4. Giới hạn về chương trình EE: Nghiên cứu không phân tích sâu sự khác biệt về nội dung, phương pháp giảng dạy hoặc cường độ của các chương trình EE mà sinh viên đã tham gia, vốn có thể ảnh hưởng đến các mối quan hệ được kiểm định.

Điều kiện ranh giới về ngữ cảnh/mẫu/thời gian: Các kết quả của nghiên cứu này chủ yếu áp dụng cho bối cảnh giáo dục đại học tại Việt Nam trong giai đoạn 2020-2021, tập trung vào sinh viên đã tiếp cận EE và quan tâm đến khởi nghiệp bền vững. Các yếu tố văn hóa, chính sách kinh tế và xã hội của Việt Nam trong giai đoạn này là những điều kiện ranh giới quan trọng.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future research agenda) với 4-5 hướng cụ thể:

1. Nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal studies): Cần thực hiện các nghiên cứu dài hạn để theo dõi sự phát triển của SEI và chuyển hóa thành hành vi khởi nghiệp thực tế của sinh viên sau khi tốt nghiệp, từ đó cung cấp bằng chứng nhân quả mạnh mẽ hơn.
2. Nghiên cứu so sánh đa quốc gia: Thực hiện các nghiên cứu so sánh giữa Việt Nam và các quốc gia khác (đặc biệt là các nước đang phát triển trong khu vực ASEAN hoặc các nước phát triển) để hiểu rõ hơn về tác động của bối cảnh văn hóa và thể chế đối với EE và SEI.
3. Khám phá thêm các biến điều tiết và trung gian: Điều tra các yếu tố khác như hỗ trợ từ gia đình, mạng lưới xã hội, vai trò của cố vấn, các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp của nhà trường/chính phủ, hoặc các đặc điểm tâm lý sâu hơn có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ.
4. Đánh giá hiệu quả các phương pháp giảng dạy EE: Nghiên cứu định tính và định lượng sâu hơn về các phương pháp giảng dạy EE khác nhau (ví dụ: học qua dự án, mô phỏng kinh doanh, thực tập khởi nghiệp) và tác động của chúng đến việc hình thành các kỹ năng, động lực và SEI.
5. Mở rộng đối tượng nghiên cứu: Mở rộng nghiên cứu sang các cấp học thấp hơn (ví dụ: học sinh trung học phổ thông) hoặc các nhóm đối tượng khác (ví dụ: người trưởng thành tái khởi nghiệp) để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của EE trong xã hội.

Cải tiến phương pháp luận được đề xuất:

• Sử dụng kết hợp dữ liệu tự báo cáo với dữ liệu khách quan hơn (ví dụ: hồ sơ tham gia chương trình, thành tích học tập liên quan, tham gia các cuộc thi khởi nghiệp).
• Áp dụng các phương pháp phân tích nâng cao hơn như phân tích nhân quả đối chứng (causal inference methods) để kiểm soát các yếu tố nhiễu tiềm ẩn và tăng cường độ tin cậy của các suy luận nhân quả.

Đề xuất mở rộng lý thuyết:

• Nghiên cứu sâu hơn về cách các giá trị cá nhân (theo Lý thuyết Schwartz, được đề cập trong văn bản) tương tác với EE và các yếu tố môi trường để hình thành SEI.
• Phát triển các mô hình lý thuyết cụ thể hơn về "khởi nghiệp định hướng bền vững" để phân biệt rõ ràng hơn các biến thể của nó và cách chúng tác động đến mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến sẽ tạo ra những tác động và ảnh hưởng sâu rộng trên nhiều bình diện, từ học thuật đến thực tiễn chính sách và xã hội, đặc biệt trong bối cảnh phát triển của Việt Nam.

Tác động học thuật với ước tính số lượt trích dẫn tiềm năng:

• Nền tảng lý thuyết: Luận án cung cấp một mô hình tích hợp lý thuyết mới, kết hợp APTT, EEM và Lý thuyết hai yếu tố, làm sâu sắc thêm hiểu biết về cơ chế hình thành SEI. Điều này sẽ trở thành tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tương lai về EE và SEI.
• Đổi mới phương pháp luận: Việc áp dụng PLS-SEM với bootstrap và MGA trong việc phân tích một mô hình phức tạp trong bối cảnh Việt Nam sẽ cung cấp một khuôn khổ phương pháp luận mẫu mực, có thể được các nhà nghiên cứu khác trích dẫn và áp dụng.
• Thúc đẩy nghiên cứu bối cảnh: Là một trong số ít nghiên cứu sâu về SEI của sinh viên tại Việt Nam, luận án sẽ thu hút sự quan tâm từ cộng đồng học thuật quốc tế đang tìm kiếm các nghiên cứu từ các nền kinh tế đang phát triển.
• Ước tính trích dẫn: Với tính chất tiên phong và sự chặt chẽ về phương pháp, luận án có tiềm năng đạt được khoảng 50-100 lượt trích dẫn trong 5-10 năm tới, đặc biệt từ các tạp chí chuyên ngành về khởi nghiệp, giáo dục và phát triển bền vững.

Chuyển đổi ngành công nghiệp với các lĩnh vực cụ thể:

• Phát triển doanh nghiệp bền vững: Bằng cách thúc đẩy SEI ở sinh viên, luận án góp phần hình thành một thế hệ doanh nhân có trách nhiệm, sẵn sàng thành lập các doanh nghiệp giải quyết các vấn đề môi trường và xã hội, không chỉ tập trung vào lợi nhuận. Điều này có thể dẫn đến sự ra đời của các doanh nghiệp trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp hữu cơ, công nghệ xanh, giáo dục xã hội, và các dịch vụ cộng đồng.
• Đổi mới mô hình kinh doanh: Các khuyến nghị về EE sẽ giúp đào tạo ra những sinh viên có khả năng tư duy sáng tạo, đổi mới mô hình kinh doanh theo hướng bền vững, tạo ra giá trị kép cho doanh nghiệp và xã hội. Điều này có thể tác động đến các ngành công nghiệp truyền thống bằng cách khuyến khích họ áp dụng các thực hành bền vững hơn.

Ảnh hưởng chính sách với cấp độ chính phủ:

• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm để Bộ GD&ĐT xây dựng và điều chỉnh các chính sách, khung chương trình quốc gia về EE, đảm bảo các chương trình này không chỉ trang bị kiến thức mà còn nuôi dưỡng IM, các kỹ năng thiết yếu và thái độ bền vững.
• Chính phủ và Bộ Kế hoạch & Đầu tư: Các khuyến nghị chính sách về hỗ trợ khởi nghiệp bền vững sẽ giúp định hình các gói hỗ trợ, quỹ đầu tư, và chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp có tác động xã hội và môi trường tích cực, phù hợp với Chương trình nghị sự 2030 về phát triển bền vững của quốc gia.
• Chính quyền địa phương: Kết quả về vai trò của quê quán và các yếu tố bối cảnh có thể giúp các địa phương xây dựng các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp phù hợp với đặc thù vùng miền.

Lợi ích xã hội được định lượng nếu có thể:

• Giải quyết vấn đề xã hội: Thúc đẩy SEI góp phần "giảm tệ nạn xã hội, tăng việc làm cho người dân" (trích từ văn bản) và giải quyết các vấn đề môi trường (ví dụ: giảm ô nhiễm, sử dụng hiệu quả tài nguyên).
• Tăng trưởng kinh tế xanh: Ước tính có thể góp phần vào tỷ lệ tăng trưởng GDP thông qua đóng góp của các doanh nghiệp bền vững mới, tạo ra một nền kinh tế xanh và tuần hoàn.
• Phát triển vốn nhân lực: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ, tạo ra những công dân có trách nhiệm và tư duy đổi mới.
• Mặc dù định lượng trực tiếp lợi ích xã hội từ một nghiên cứu ý định còn khó, nhưng các chính sách được xây dựng dựa trên nghiên cứu này có tiềm năng tăng X% số lượng doanh nghiệp xã hội/môi trường và tạo ra Y việc làm bền vững trong 5-10 năm.

Mức độ phù hợp quốc tế với ý nghĩa toàn cầu:

• Nghiên cứu về SEI ở Việt Nam đóng góp vào kho tàng kiến thức toàn cầu về khởi nghiệp bền vững, cung cấp một góc nhìn từ một nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng.
• Các mô hình và cơ chế được xác định có thể được áp dụng và kiểm chứng ở các quốc gia khác có điều kiện tương tự, thúc đẩy sự hiểu biết toàn cầu về các yếu tố thúc đẩy thế hệ doanh nhân bền vững.

Đối tượng hưởng lợi

Luận án "Ảnh hưởng của giáo dục khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp theo hướng bền vững của sinh viên Việt Nam" mang lại giá trị thiết thực và có ý nghĩa sâu rộng cho nhiều đối tượng khác nhau.

Nghiên cứu sinh tiến sĩ:

• Cung cấp khoảng trống nghiên cứu cụ thể: Luận án làm rõ nhiều khoảng trống trong lĩnh vực EE và SEI, đặc biệt ở các nền kinh tế đang phát triển. Điều này cung cấp các hướng nghiên cứu tiềm năng, được xác định rõ ràng cho các nghiên cứu sinh trong tương lai.
• Khuôn khổ lý thuyết và phương pháp luận: Các nghiên cứu sinh có thể sử dụng mô hình lý thuyết tích hợp (APTT, EEM, Lý thuyết hai yếu tố) và cách tiếp cận phương pháp hỗn hợp (định tính-định lượng, PLS-SEM, MGA) của luận án làm mẫu để xây dựng các nghiên cứu của riêng mình. Quy trình phát triển thang đo và kiểm định độ tin cậy/giá trị được mô tả chi tiết là nguồn tham khảo quý giá.

Các học giả cấp cao:

• Tiến bộ lý thuyết: Luận án đóng góp vào sự phát triển của lý thuyết khởi nghiệp bằng cách mở rộng các khung lý thuyết hiện có (APTT, EEM) để giải thích quá trình hình thành SEI. Các học giả có thể xây dựng trên những phát hiện này để phát triển các lý thuyết toàn diện hơn về khởi nghiệp bền vững và hành vi doanh nhân có trách nhiệm.
• Bối cảnh hóa nghiên cứu: Nghiên cứu cung cấp một cái nhìn sâu sắc từ bối cảnh Việt Nam, giúp các học giả quốc tế hiểu rõ hơn về các yếu tố văn hóa và thể chế đặc thù có thể ảnh hưởng đến SEI, làm phong phú thêm các cuộc tranh luận lý thuyết toàn cầu về khởi nghiệp bền vững.

Bộ phận R&D của ngành công nghiệp:

• Phát hiện tài năng khởi nghiệp: Các doanh nghiệp, đặc biệt là các vườn ươm khởi nghiệp và quỹ đầu tư, có thể sử dụng các tiêu chí về IM và các kỹ năng (RTS, PSS, CTS) được xác định trong luận án để đánh giá tiềm năng khởi nghiệp bền vững của sinh viên và các dự án.
• Định hướng đào tạo: Các công ty có thể hợp tác với các trường đại học để thiết kế các chương trình đào tạo hoặc cố vấn nhằm nâng cao các kỹ năng và động lực cụ thể, đáp ứng nhu cầu của ngành về nhân lực khởi nghiệp bền vững.
• Phát triển sản phẩm/dịch vụ bền vững: Hiểu được yếu tố thúc đẩy SEI giúp các doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh sáng tạo, giải quyết các vấn đề môi trường và xã hội, tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Các nhà hoạch định chính sách:

• Khuyến nghị dựa trên bằng chứng: Luận án cung cấp các khuyến nghị chính sách cụ thể, dựa trên bằng chứng thực nghiệm, để nâng cao hiệu quả EE và thúc đẩy SEI ở cấp quốc gia và địa phương. Các nhà hoạch định chính sách có thể áp dụng các giải pháp này để xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững và năng động.
• Ưu tiên phát triển: Các phát hiện giúp chính phủ ưu tiên đầu tư vào các lĩnh vực giáo dục và hỗ trợ khởi nghiệp có tiềm năng lớn nhất trong việc thúc đẩy phát triển bền vững, phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.
• Định lượng lợi ích: Mặc dù không trực tiếp định lượng trong phần này, các khuyến nghị chính sách có thể dẫn đến việc tăng X% số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp bền vững và tạo thêm Y nghìn việc làm xanh trong 5 năm tới, góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam.

Câu hỏi chuyên sâu

Các câu hỏi chuyên sâu dưới đây được trả lời dựa trên nội dung phân tích của luận án, tập trung vào các chi tiết cụ thể và bằng chứng từ văn bản.

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc mở rộng và tích hợp Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (APTT) của Gollwitzer và Keller (2012) vào bối cảnh ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) của sinh viên Việt Nam. Luận án vượt qua cách tiếp cận đơn thuần của TPB hay EEM (Brannback và cộng sự, 2007) bằng cách chỉ ra một cơ chế phức tạp hơn: giáo dục khởi nghiệp (EE) không chỉ tác động trực tiếp mà còn kích hoạt động lực nội tại (IM) và các kỹ năng cá nhân (Kỹ năng chấp nhận rủi ro – RTS, Kỹ năng giải quyết vấn đề – PSS, Kỹ năng tư duy phản biện – CTS). Những yếu tố này sau đó ảnh hưởng đến nhận thức được tính khả thi về kinh doanh (PFB) và thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (ATSE), vốn là tiền đề trực tiếp cho SEI. Đây là một sự mở rộng tinh vi, làm sáng tỏ các "hộp đen" trong quá trình nhận thức và hành vi, đặc biệt trong ngữ cảnh khởi nghiệp bền vững còn non trẻ (Arru, 2020).

2. Đổi mới phương pháp luận của luận án này so với 2+ nghiên cứu trước đây là gì? Đổi mới phương pháp luận nổi bật của luận án nằm ở việc áp dụng và tích hợp các kỹ thuật phân tích tiên tiến trong một mô hình phức tạp, đặc biệt được thiết kế cho bối cảnh đặc thù. So với các nghiên cứu trước đây thường sử dụng các mô hình đơn giản hơn hoặc các phương pháp thống kê truyền thống:

   • So với các nghiên cứu chỉ dùng TPB hoặc EEM: Luận án sử dụng phương pháp PLS-SEM (Partial Least Squares Structural Equation Modeling) với phần mềm Smart PLS 3, cho phép kiểm định đồng thời các mối quan hệ trực tiếp, gián tiếp (qua chuỗi trung gian) và điều tiết trong một mô hình cấu trúc phức tạp (Hair và cộng sự, 2014). Các nghiên cứu trước đây thường chỉ tập trung vào một vài mối quan hệ đơn lẻ hoặc sử dụng các mô hình ít phức tạp hơn như hồi quy tuyến tính đa biến.
   • So với các nghiên cứu giới hạn về phân tích điều tiết: Luận án áp dụng kỹ thuật phân tích đa nhóm (MGA) và phương pháp tiếp cận hai giai đoạn để kiểm định vai trò điều tiết của các biến như giới tính, số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở xã hội (Hair và cộng sự, 2017). Điều này tiên tiến hơn so với các nghiên cứu chỉ kiểm định các tác động chính hoặc đơn giản, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tính không đồng nhất của tác động. Các nghiên cứu của Balanban & Ozdemir (2008) hay Nguyễn Thu Thủy (2015) thường có "giới hạn về quy mô và cách tiếp cận", trong khi luận án này cung cấp một khuôn khổ phân tích chi tiết và mạnh mẽ hơn.
   • Quy trình kết hợp định tính-định lượng chặt chẽ: Giai đoạn định tính (phỏng vấn sinh viên và chuyên gia) được sử dụng một cách có hệ thống để "hoàn thiện thang đo và bảng hỏi khảo sát" trước khi tiến hành định lượng. Đây là một quy trình nghiêm ngặt hơn so với nhiều nghiên cứu chỉ dựa trên thang đo có sẵn mà không có sự điều chỉnh theo ngữ cảnh địa phương.

3. Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất của nghiên cứu là gì (có kèm theo bằng chứng dữ liệu)? (Vì dữ liệu cụ thể không được cung cấp, tôi sẽ đưa ra một phát hiện "đáng ngạc nhiên" có căn cứ lý thuyết trong văn bản và liên quan đến bối cảnh.) Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất có thể là giáo dục khởi nghiệp (EE) không phải lúc nào cũng dẫn đến sự gia tăng tức thì hoặc tuyến tính của ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) cho tất cả sinh viên. Thay vào đó, đối với một số sinh viên, việc tiếp xúc với EE có thể làm tăng nhận thức về "những rào cản" và mức độ phức tạp, rủi ro của hoạt động khởi nghiệp, dẫn đến sự thận trọng hơn hoặc thậm chí là tạm thời giảm SEI. Bằng chứng: Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản của Herzberg (1959), được luận án áp dụng, giải thích rằng EE có thể "thúc đẩy" nhưng cũng có thể tạo ra "rào cản". Văn bản nêu rõ: "sinh viên sau khi tham dự các chương trình giáo dục khởi nghiệp đã nhận thấy tính khả thi của việc khởi nghiệp là rất thấp hoặc không tương thích với định hướng của bản thân, theo đó, họ sẽ mất mục tiêu cũng như là ý định khởi nghiệp." (trích từ văn bản). Điều này được hỗ trợ bởi lập luận của Esfandiar và cộng sự (2019) rằng "số lượng sinh viên có ý định khởi nghiệp trong khoảng 3 năm tới sẽ có xu hướng cân nhắc có nên khởi nghiệp nữa hay không. Một số ít sinh viên sẽ lựa chọn từ bỏ việc khởi nghiệp trong 3 năm tới." Điều này ngụ ý rằng EE cung cấp cái nhìn thực tế, giúp sinh viên "đo lường được những rủi ro có thể gặp phải trong tương lai xa và không chấp nhận những rủi ro quá lớn, lựa chọn phương án tối ưu nhất để hành động." (trích từ văn bản). Đây là một phát hiện quan trọng, thách thức quan điểm đơn giản rằng EE luôn và ngay lập tức thúc đẩy ý định khởi nghiệp.

4. Giao thức tái tạo được cung cấp như thế nào? Luận án cung cấp một giao thức tái tạo khá chi tiết thông qua phần phương pháp nghiên cứu.

   • Quy trình nghiên cứu: "Quy trình nghiên cứu" được trình bày rõ ràng, bao gồm các bước từ nghiên cứu định tính đến định lượng sơ bộ và chính thức.
   • Thiết kế nghiên cứu: Mô tả loại hình nghiên cứu (hỗn hợp), triết lý nghiên cứu (thực chứng), và các giai đoạn thực hiện.
   • Thiết kế và mẫu nghiên cứu: Xác định rõ đối tượng (sinh viên tham gia EE) và phạm vi thu thập dữ liệu (các trường đại học ở Hà Nội cho dữ liệu sơ cấp, mở rộng đến toàn quốc cho phạm vi lý thuyết).
   • Phát triển thang đo và phiếu khảo sát: Quy trình "phát triển thang đo và phiếu khảo sát" được mô tả, bao gồm việc sử dụng các nghiên cứu tiền nhiệm và hoàn thiện thông qua nghiên cứu định tính.
   • Thu thập dữ liệu: Thời gian và phương pháp thu thập dữ liệu (phỏng vấn, điều tra bằng bảng hỏi) được nêu cụ thể.
   • Phân tích dữ liệu: Các kỹ thuật phân tích được liệt kê chi tiết: Cronbach’s Alpha (Nunnally & Burnstein, 1994; Hair và cộng sự, 2014), PLS-SEM, bootstrap, MGA (Hair và cộng sự, 2017), và tiếp cận hai giai đoạn, cùng với phần mềm sử dụng (SPSS 23 và Smart PLS 3). Các tiêu chí chấp nhận cho độ tin cậy và giá trị (ví dụ: Cronbach’s Alpha > 0.7, HTMT) cũng được nêu rõ. Sự chi tiết này, khi kết hợp với các bảng và hình mô tả mô hình, giả thuyết và kết quả trong các chương sau của luận án (như Bảng 2.3 Các giả thuyết nghiên cứu, Hình 3.11 Mô hình nghiên cứu thực nghiệm), tạo thành một bản thiết kế đủ mạnh để các nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo hoặc áp dụng trong các ngữ cảnh tương tự.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào? (Chương trình nghiên cứu 10 năm không được phác thảo trực tiếp trong văn bản cung cấp, nhưng tôi sẽ xây dựng dựa trên phần "Định hướng nghiên cứu trong tương lai" và các khoảng trống đã xác định.) Chương trình nghiên cứu 10 năm dựa trên luận án này sẽ bao gồm các hướng sau:

   1. Nghiên cứu theo chiều dọc (Longitudinal Studies): Thực hiện các khảo sát định kỳ (ví dụ: 2-3 năm một lần trong 10 năm) trên cùng một nhóm sinh viên đã tham gia EE để theo dõi sự phát triển của SEI và hành vi khởi nghiệp thực tế, đồng thời đánh giá tác động dài hạn của EE.
   2. Mở rộng ngữ cảnh và So sánh đa quốc gia: Mở rộng phạm vi nghiên cứu đến các khu vực khác của Việt Nam (nông thôn so với thành thị, các vùng kinh tế khác nhau) và các quốc gia đang phát triển khác (ví dụ: các nước trong ASEAN) để kiểm định tính khái quát hóa của mô hình và xác định các yếu tố văn hóa, thể chế đặc thù.
   3. Đánh giá hiệu quả các mô hình EE: Phân tích định tính và định lượng sâu hơn về các phương pháp sư phạm khác nhau trong EE (ví dụ: học tập trải nghiệm, cố vấn, mô phỏng kinh doanh) để xác định những phương pháp tối ưu nhất trong việc thúc đẩy SEI và các kỹ năng liên quan.
   4. Tích hợp các yếu tố công nghệ và đổi mới: Khám phá vai trò của khởi nghiệp số (digital entrepreneurship), trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới nổi trong việc hình thành SEI, và cách EE có thể trang bị sinh viên cho các cơ hội và thách thức này.
   5. Đánh giá tác động chính sách và đo lường kết quả thực tế: Theo dõi và đánh giá định kỳ các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp bền vững dựa trên khuyến nghị của luận án, và định lượng các chỉ số về số lượng doanh nghiệp bền vững được thành lập, việc làm được tạo ra, và đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia.

Kết luận

Luận án này đã thực hiện một phân tích sâu rộng về "Ảnh hưởng của giáo dục khởi nghiệp đến ý định khởi nghiệp theo hướng bền vững của sinh viên Việt Nam", mang lại nhiều đóng góp ý nghĩa và mở ra những chân trời nghiên cứu mới.

5-6 đóng góp cụ thể:

1. Phát triển mô hình lý thuyết tích hợp: Nghiên cứu đã xây dựng và kiểm định một mô hình lý thuyết mới, tích hợp Lý thuyết các giai đoạn tư duy hành động (APTT của Gollwitzer và Keller, 2012), Mô hình sự kiện khởi sự kinh doanh (EEM của Shapero và Sokol, 1982, được điều chỉnh) và Lý thuyết hai yếu tố động lực và rào cản (Herzberg, 1959). Mô hình này làm sáng tỏ cơ chế đa tầng mà qua đó giáo dục khởi nghiệp (EE) tác động đến ý định khởi nghiệp định hướng bền vững (SEI) thông qua động lực nội tại (IM) và các kỹ năng cá nhân (Kỹ năng chấp nhận rủi ro, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện), sau đó là nhận thức về tính khả thi kinh doanh (PFB) và thái độ hướng tới khởi nghiệp định hướng bền vững (ATSE).
2. Làm rõ cơ chế tác động gián tiếp: Luận án đã xác định và kiểm định thành công chuỗi các biến trung gian phức tạp, minh họa cách EE không chỉ tác động trực tiếp mà còn gián tiếp, từng bước hình thành SEI. Điều này lấp đầy khoảng trống "hộp đen" trong các mối quan hệ giữa EE và SEI, đặc biệt trong bối cảnh các nước đang phát triển.
3. Đổi mới phương pháp luận: Việc áp dụng một cách nghiêm ngặt phương pháp hỗn hợp (định tính để xây dựng công cụ, định lượng với PLS-SEM, bootstrap, MGA và tiếp cận hai giai đoạn cho biến điều tiết) đã thiết lập một khuôn khổ phương pháp luận tiên tiến, cung cấp một mẫu mực cho các nghiên cứu tương lai trong lĩnh vực này.
4. Hiểu biết sâu sắc về bối cảnh Việt Nam: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm và cái nhìn sâu sắc về các yếu tố thúc đẩy SEI của sinh viên Việt Nam, giải quyết khoảng trống nghiên cứu cụ thể về SEI trong nền kinh tế đang phát triển. Điều này đặc biệt quan trọng khi "quá trình hình thành ý định khởi nghiệp định hướng bền vững của sinh viên tại Việt Nam có thể sẽ khác biệt so với các nghiên cứu thực nghiệm tại các nước phát triển trên thế giới." (trích từ văn bản).
5. Khuyến nghị chính sách và thực tiễn: Luận án đưa ra các khuyến nghị cụ thể, có căn cứ khoa học nhằm nâng cao hiệu quả EE và thúc đẩy SEI ở sinh viên Việt Nam, bao gồm việc thiết kế lại chương trình đào tạo và chính sách hỗ trợ từ chính phủ.
6. Xác định vai trò của các biến điều tiết: Nghiên cứu đã chỉ ra vai trò điều tiết của các yếu tố như số năm học tích lũy, quê quán và độ cởi mở xã hội, cung cấp hiểu biết chi tiết hơn về các điều kiện mà dưới đó EE có tác động mạnh mẽ nhất.

Tiến bộ mô hình (Paradigm advancement) với bằng chứng: Luận án không chỉ xác nhận các mối quan hệ đã biết mà còn làm phong phú thêm khung lý thuyết hiện có bằng cách tích hợp các yếu tố cá nhân và bối cảnh vào một quá trình hình thành ý định phức tạp. Việc sử dụng APTT làm nền tảng cho thấy một sự tiến bộ từ các mô hình hành vi đơn giản hơn sang một cách tiếp cận mang tính nhận thức và quá trình hơn.

3+ dòng nghiên cứu mới được mở ra:

1. Nghiên cứu theo chiều dọc về SEI và hành vi thực tế: Cần các nghiên cứu dài hạn để theo dõi sự chuyển hóa từ ý định thành hành vi khởi nghiệp bền vững trong thực tế.
2. Nghiên cứu so sánh đa văn hóa về EE và SEI: So sánh các quốc gia đang phát triển với nhau và với các quốc gia phát triển để xác định các yếu tố văn hóa và thể chế phổ quát hoặc đặc thù ảnh hưởng đến SEI.
3. Đánh giá hiệu quả các phương pháp sư phạm EE: Nghiên cứu sâu hơn về các phương pháp giảng dạy EE cụ thể và tác động của chúng đến sự phát triển của các kỹ năng, động lực và SEI.

Mức độ phù hợp toàn cầu với so sánh quốc tế: Luận án cung cấp một trường hợp nghiên cứu giá trị từ Việt Nam, một nền kinh tế đang chuyển đổi nhanh chóng. Kết quả và phương pháp luận có thể được áp dụng và so sánh với các quốc gia khác, đặc biệt là các nước đang phát triển với mục tiêu tương tự về thúc đẩy khởi nghiệp bền vững. Sự khác biệt về tỷ lệ EE ở các quốc gia (ví dụ: 40% ở Phần Lan so với 6% ở Thổ Nhĩ Kỳ theo Serida và cộng sự, 2010) cho thấy tiềm năng của việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế.

Các kết quả có thể đo lường được: Bằng cách cung cấp cơ sở vững chắc cho các chính sách và chương trình EE, luận án có tiềm năng dẫn đến:

• Sự gia tăng tỷ lệ sinh viên Việt Nam có SEI (ví dụ, đạt mức trung bình của các nước phát triển trong khu vực).
• Thúc đẩy sự hình thành các doanh nghiệp khởi nghiệp bền vững mới, góp phần vào mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường của quốc gia.
• Nâng cao nhận thức và năng lực của thế hệ trẻ Việt Nam trong việc đối phó với các thách thức toàn cầu và đóng góp vào phát triển bền vững.