Luận án: Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ngành dò tìm xử lý bom mìn Việt Nam

i LỜI TÁC GIẢ Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn các Giáo sư, giảng viên Trường ðại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội ñã tổ chức giảng dạy, truyền ñạt cho tôi rất nhiều kiến thức quý báu giúp tôi nâng cao trình ñộ, hoàn thành tốt các chương trình học tập, bảo vệ chuyên ñề, tham gia nghiên cứu, sinh hoạt khoa học. ðồng thời tạo ñiều kiện cho tôi có ñủ khả năng ñể nghiên cứu và hoàn thành bản luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Viện ðào tạo sau ñại học, Khoa Kinh tế và Quản lý Nguồn nhân lực- Trường ðại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, các giáo sư, giảng viên, cán bộ ñã tạo mọi ñiều kiện về cơ sở vật chất học tập và giúp ñỡ, chỉ dẫn, ñộng viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Nhân dịp này, tôi cũng xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc ñối với Phó Giáo sư- Tiến sỹ Bùi Anh Tuấn- Phó Hiệu trưởng- Trường ðại học Kinh tế Quốc dân và Phó Giáo sư- Tiến sỹ Lê Minh Thông- Vụ trưởng Vụ ðào tạo Bồi dưỡng Cán bộ- Ban Tổ chức Trung ương ðảng là người ñã mang hết trách nhiệm và kiến thức của mình ñể trực tiếp hướng dẫn, giúp ñỡ tôi trong suốt quá trình làm luận án từ khi xây dựng ñề cương, bản thảo ñến khi hoàn thành.

Tôi xin cảm ơn Lãnh ñạo Bộ Tư lệnh Công binh, Cục Cán bộ và các cơ quan Bộ Quốc phòng ñã tạo ñiều kiện giúp ñỡ tôi hoàn thành bản luận án. Tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo, bạn ñồng nghiệp ñã chỉ dẫn, góp ý kiến ñể hoàn thiện bản ñề cương cũng như luận án của tôi. Tôi xin gửi lời cảm ơn ñến tất cả học viên lớp Nghiên cứu sinh khoá 27- ðại học Kinh tế Quốc dân ñã luôn luôn giúp ñỡ, ñộng viên, góp ý kiến cho tôi ñể hoàn thành luận án cũng như hoàn thành khóa học. ðây là công trình ñầu tiên nghiên cứu về một vấn ñề lớn của quốc gia, trong thời gian nghiên cứu, tôi ñã cố gắng tập trung, tích hợp nhiều cơ sở lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm của bản thân, tuy nhiên không thể tránh khỏi những khiếm khuyết.

Do vậy tôi mong nhận ñược những ý kiến ñóng góp quý báu của các thầy cô giáo và các bạn ñọc ñể luận án ñược hoàn thiện, thực sự có giá trị về mặt lý luận và thực tiễn, ñể sớm có thể tiếp tục ứng dụng xây dựng ñề án triển khai thực tiễn. Hà Nội ngày 05 tháng 11 năm 2009 Tác giả ii Nguyễn Trọng Cảnh LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết luận nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng ñược ai công bố.

Tác giả luận án iii MỤC LỤC LỜI TÁC GIẢ.i LỜI CAM ðOAN .ii NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU .iv DANH MỤC BẢNG BIỂU .vi DANH MỤC BIỂU ðỒ .vii DANH MỤC CÁC HỘP .viii MỞ ðẦU .i CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ðÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHUYÊN MÔN KỸ THUẬT NGÀNH DÒ TÌM XỬ LÝ BOM MÌN VẬT NỔ .1- Một số khái niệm .2- Một số mô hình lý thuyết và cách tiếp cận về ñào tạo và phát triển.3- Nội dung tổ chức quản lý ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật theo ngành .4- Các nhân tố tác ñộng ñến ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật của ngành.5- Kinh nghiệm tổ chức quản lý ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật cho ngành dò tìm xử lý bom mìn vật nổ của một số quốc gia. 59 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ðÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHUYÊN MÔN KỸ THUẬT CỦA NGÀNH DÒ TÌM XỬ LÝ BOM MÌN VẬT NỔ VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2000-2008.1 Ngành dò tìm xử lý bom mìn vật nổ ở việt nam và nguồn nhân lực của ngành .2-Thực trạng ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật ngành dò tìm xử lý bom mìn vật nổ việt nam giai ñoạn 2000-2008. 96 CHƯƠNG 3 QUAN ðIỂM VÀ GIẢI PHÁP ðÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHUYÊN MÔN KỸ THUẬT CHO NGÀNH .146 DÒ TÌM XỬ LÝ BOM MÌN VẬT NỔ VIỆT NAM GIAI ðOẠN 2010- 2020 .1- Phương hướng phát triển của ngành dò tìm xử lý bom mìn vật nổ và nhu cầu nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật trong bối cảnh hội nhập quốc tế.2- Những quan ñiểm cơ bản về ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật cho ngành dò tìm xử lý bom mìn vật nổ ở việt nam .3- Các giải pháp về tổ chức quản lý ñào tạo và phát triển nguồn nhân lực chuyên môn kỹ thuật cho ngành .208 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ðà CÔNG BỐ .210 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.217 iv NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU BGDðT Bộ Giáo dục ðào tạo BKH&ðT Bộ Kế hoạch và ðầu tư BLðTB&XH Bộ Lao ñộng Thương binh và Xã hội Bomicen Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn BTLCB Bộ Tư lệnh Công binh BQP Bộ Quốc phòng BMVN Bom mìn vật nổ CB Cán bộ CMKT Chuyên môn kỹ thuật CNH- HðH Công nghiệp hóa- Hiện ñại hóa CNVQP Công nhân viên quốc phòng CS Chính sách DTXL Dò tìm xử lý ðHKTQD ðại học Kinh tế Quốc dân ðHLðXH ðại học Lao ñộng Xã hội ðT ðào tạo ðT&PT ðào tạo và phát triển HVKTQS Học viện Kỹ thuật Quân sự LHTCHNVN Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam Nghiên cứu NCS sinh NNL Nguồn nhân lực NV Nhân viên NVCMKT Nhân viên chuyên môn kỹ thuật TCHKT Toàn cầu hóa kinh tế TTCNXLBM Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn TTðT Trung tâm ñào tạo TSQCB Trường Sĩ quan Công binh. TTCKTCB Trường Trung cấp kỹ thuật Công binh VBMAC Trung tâm Hành ñộng khắc phục bom mìn Việt Nam VPCP Văn phòng Chính phủ QNCN Quân nhân chuyên nghiệp XD Xây dựng v DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: So sánh mục tiêu ñào tạo .2: So sánh giữa ñào tạo và phát triển.1: Cơ sở vật chất kỹ thuật của một số ñơn vị tiêu biểu ngành DTXL BMVN ở Việt Nam tính ñến 31-12-2008 .2: Kết quả dò tìm và xử lý BMVN từ năm 2000-2008 .3: Số lượng và cơ cấu NNL chuyên môn kỹ thuật .4 Cơ cấu NNL CMKT theo ñộ tuổi .5: Cơ cấu NNL CMKT theo chức danh công việc .6: Tỷ lệ cán bộ, nhân viên CMKT so với tổng số NNL CMKT .7: NNL chuyên môn kỹ thuật có mặt ñến 31/12/2008 .8: Cơ cấu trình ñộ chuyên môn ñược ðT theo nhóm NNL CMKT .9: Cơ cấu chung của NNL CMKT theo bằng cấp, trình ñộ ñược ñào tạo .10: Thống kê số năm kinh nghiệm công tác của NNL CMKT .11: Thống kê năng lực ñào tạo của 2 cơ sở ðT từ năm 2000 ñến 2008 cho NNL CMKT của ngành (tính cả ñào tạo cho ngoài ngành) .12: Thống kê một số chương trình ñào tạo chủ yếu .13: Thống kê quy mô ñào tạo NNL CMKT trong DTXL BMVN .1: Nhu cầu NNL CMKT cho ngành giai ñoạn từ 2010 ñến năm 2020 .2: Bản mô tả công việc của chuyên gia xử lý bom ñạn của ngành .3: Chương trình ñào tạo Nhân viên xử lý bom mìn.4: Tổng hợp ý kiến ñánh giá về mức ñộ quan trọng của kiến thức, kỹ năng ñối với cán bộ quản lý, cán bộ CMKT và nhân viên CMKT .188 vi DANH MỤC SƠ ðỒ Sơ ñồ 1.1: Mô hình phân loại nguồn nhân lực.2: Cơ sở của ðT&PT NNL CMKT trong tổ chức .3: Trình tự thực hiện chương trình ðT&PT NNL .4: Nội dung công tác ðT&PT NNL CMKT.5: Quá trình thực hiện công tác ðT&PT NNL CMKT .6: Phạm vi ñánh giá quá trình ñào tạo .7: Cách tiếp cận về ðT&PT nguồn nhân lực .8: Các bước ñánh gía chương trình ñào tạo .9 : Các cấp ñộ tổ chức quản lý ðT&PT NNL CMKT .10 : Các nhân tố ảnh hưởng ñến quan ñiểm chủ trương .11: Sơ ñồ tổ chức quản lý chung ðT&PT NNL CMKT .12: Mô hình hoá sự tương tác nội tại của quá trình ðT&PT.1: Mô hình tổ chức quản lý DTXL BMVN ở Việt Nam tháng 12-2008 .2: Tổ chức ñào tạo NNL của ngành DTXL BMVN Việt Nam .3: Quy trình kiểm tra chất lượng ðT&PT NNL CMKT hiện tại của ngành.1: ðề xuất mô hình quản lý ðT&PT NNL CMKT của ngành .2: Cơ cấu tổ chức Trung tâm ñào tạo .3: Nội dung tổ chức quản lý ðT&PT NNL CMKT .4: Chương trình bồi dưỡng kiến thức cho NNL CMKT .5: Mô hình xác ñịnh chương trình ðTPT NNL CMKT .6: Tổng hợp một số phương thức hợp tác ñào tạo trong nước .203 vii DANH MỤC BIỂU ðỒ Biểu ñồ 2.1: Tiến ñộ và kế hoạch DTXL BMVN ở Việt Nam.2: Số lượng và cơ cấu NNL CMKT giai ñoạn 2000-2008 .3: Cơ cấu NNL CMKT trực tiếp tại hiện trường .4: Cơ cấu NNL CMKT chuyên gia, cán bộ quản lý .5: Cơ cấu chung của NNL CMKT của ngành .6: Cơ cấu NNL CMKT của ngành .7: Cơ cấu trình ñộ ñào tạo NNL CMKT theo 2 nhóm .8: Cơ cấu NNL CMKT theo trình ñộ ñược ñào tạo .9: Số năm kinh nghiệm công tác của NNL CMKT trực tiếp thực hiện .10: Thống kê loại hình ñào tạo và tự ñánh giá của NNL CMKT .11: Mức ñộ ñáp ứng công việc của NNL CMKT.12: Khoảng cách giữa yêu cầu công việc và khả năng ñáp ứng của cán bộ, nhân viên chuyên môn kỹ thuật trực tiếp thực hiện DTXL BMVN tại hiện trường.13: Năng lực ñào tạo của 2 cơ sở ðT từ năm 2000 ñến 2008 .14: ðánh giá chất lượng giáo viên .15: ðánh giá nội dung, chương trình ñào tạo .16: Phân loại nhu cầu ñào tạo của NNL CMKT .17: ðánh giá chất lượng nhân viên CMKT sau ñào tạo .18: ðánh giá việc sử dụng nhân viên CMKT sau ñào tạo.1: Mức ñộ cần thiết và quan trọng của các tiêu chí.2: Mức ñộ quan trọng của từng loại kiến thức, kỹ năng .3: Mức ñộ quan trọng của từng loại kiến thức, kỹ năng ñối với .4: Mức ñộ quan trọng của các loại kiến thức, kỹ năng ñối với .5: Nhu cầu ưu tiên ñào tạo của nhân viên CMKT của ngành.6: Nhu cầu về phương pháp giảng dạy của học viên.189 viii DANH MỤC CÁC HỘP Hộp 2.1: Ý kiến trả lời phỏng vấn về năng lực, chất lượng NNL CMKT ngành.2: Ý kiến trả lời phỏng vấn về chính sách ðT&PT NNL CMKT của ngành .3 : Ý kiến học viên và lãnh ñạo ñơn vị sử dụng lao ñộng về ðT&PT nguồn nhân lực CMKT ngành DTXL BMVN giai ñoạn 2000- 2008 .1: Tổng hợp ý kiến phỏng vấn về ðT&PT NNL CMKT của ngành .