Luận án tiến sĩ xác định và rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh tron

ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM QUÁCH NGUYỄN BẢO NGUYÊN XÁC ĐỊNH VÀ RÈN LUYỆN HỆ THỐNG KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN “ĐIỆN HỌC”, VẬT LÍ 11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC HUẾ - NĂM 2016 ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM QUÁCH NGUYỄN BẢO NGUYÊN XÁC ĐỊNH VÀ RÈN LUYỆN HỆ THỐNG KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN “ĐIỆN HỌC”, VẬT LÍ 11 Chuyên ngành : LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN VẬT LÍ Mã số : 62140111 LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. LÊ CÔNG TRIÊM HUẾ - NĂM 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu là khách quan, trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ một công trình nào khác Thừa Thiên Huế, Ngày 10 tháng 10 năm 2015 Tác giả luận án Quách Nguyễn Bảo Nguyên ii LỜI CÁM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng cám ơn sâu sắc nhất đến NGƢT. Lê Công Triêm đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành nghiên cứu này.

Tôi xin cảm ơn Ban Đào tạo Sau đại học – Đại học Huế, Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Sƣ phạm – Đại học Huế, Phòng Đào tạo Sau đại học, Ban chủ nhiệm Khoa Vật lí đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin cảm ơn Ban Giám hiệu trƣờng THPT Phan Đăng Lƣu, THPT Thuận An, THPT Đặng Huy Trứ - Tỉnh Thừa Thiên Huế và các GV phối hợp đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra và tiến hành thực nghiệm sƣ phạm. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, ngƣời thân, các bạn bè đồng nghiệp, những ngƣời luôn động viên, giúp đỡ về mọi mặt để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu của mình. Thừa Thiên Huế, ngày… tháng… năm 2015 Tác giả luận án Quách Nguyễn Bảo Nguyên iii Mục lục Trang LỜI CAM ĐOAN.

ii Mục lục. iii DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ, BẢNG, ĐỒ THỊ. vii MỞ ĐẦU .Lí do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án.

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Các kết quả nghiên cứu ở nƣớc ngoài. Các kết quả nghiên cứu ở trong nƣớc .19 Chƣơng II: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC XÁC ĐỊNH VÀ RÈN LUYỆN HỆ THỐNG KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ 2. Hoạt động học tập.

Hoạt động học tập của học sinh. Các nhiệm vụ học tập của học sinh. Năng lực học tập. Xác định hệ thống kĩ năng học tập.

Định nghĩa về kĩ năng và hệ thống kĩ năng học tập. Cơ sở xác định hệ thống kĩ năng học tập. Mô tả hệ thống kĩ năng học tập. Nhóm kĩ năng nhận thức học tập.

Nhóm kĩ năng giao tiếp học tập. Nhóm kĩ năng quản lí học tập. Các mức độ rèn luyện kĩ năng của học sinh thông qua các hành vi cá nhân. Một số biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh.

Biện pháp 1: Tăng cƣờng hoạt động nhóm, hoạt động tập thể của học sinh. Biện pháp 2: Dạy phƣơng pháp tự học cho học sinh. Biện pháp 3: Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập đa dạng trong dạy học. Biện pháp 4: Tăng cƣờng hoạt động thực hành, sử dụng thí nghiệm.

Biện pháp 5: Xây dựng, thực hiện và quản lí kế hoạch học tập của mỗi học sinh. Biện pháp 6: Thay đổi hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Thiết kế tiến trình dạy học theo hƣớng rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh. Một số yêu cầu cơ bản.

Qui trình thiết kế tiến trình dạy học theo hƣớng rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh. Qui trình phối hợp phƣơng pháp dạy học với các biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập. Kết luận chƣơng II .80 Chƣơng III: TỔ CHỨC RÈN LUYỆN HỆ THỐNG KĨ NĂNG HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN “ĐIỆN HỌC”, VẬT LÍ LỚP 11. Một số vấn đề chung về Chƣơng trình vật lí trung học phổ thông.

Đặc điểm của Chƣơng trình vật lí trung học phổ thông. Mục tiêu của Chƣơng trình Vật lí trung học phổ thông. Cấu trúc Chƣơng trình vật lí lớp 11 trung học phổ thông. Cấu trúc nội dung kiến thức phần “Điện học”, Vật lí lớp 11.

Định hƣớng tổ chức rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học phần “Điện học”. Mục đích của việc rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học phần “Điện học”, Vật lí lớp 11. Một số nguyên tắc cơ bản trong việc tổ chức rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học phần “Điện học”, Vật lí lớp 11. Phân tích bài học và định hƣớng sử dụng các biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học chƣơng “Điện tích - Điện trƣờng”.

Phân tích bài học và định hƣớng sử dụng các biện pháp rèn luyện kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học chƣơng “Dòng điện không đổi”. Phân tích bài học và định hƣớng sử dụng các biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học chƣơng “Dòng điện trong các môi trƣờng”. Phân tích bài học và định hƣớng sử dụng các biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học bài học luyện tập. Phân tích bài học và định hƣớng sử dụng các biện pháp rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh trong dạy học bài thực hành.

Thiết kế một số tiến trình dạy học cụ thể phần “Điện học”, Vật lí lớp 11 theo hƣớng tổ chức rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh. Kết luận chƣơng III. 132 Chƣơng IV: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Thực nghiệm sƣ phạm lần 1.

Mục đích thực nghiệm sƣ phạm lần 1. Phƣơng pháp tiến hành thực nghiệm sƣ phạm lần 1. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm lần 1. Thực nghiệm sƣ phạm lần 2.

Mục đích thực nghiệm sƣ phạm lần 2. Phƣơng pháp tiến hành thực nghiệm sƣ phạm lần 2. Nội dung thực nghiệm sƣ phạm lần 2. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm lần 2.

Kết quả thực nghiệm sƣ phạm lần 2. Kết luận chƣơng IV. 156 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 159 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

160 PHẦN PHỤ LỤC. P1 vi DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Từ gốc Từ viết tắt 1 Giáo viên GV 2 Học sinh HS 3 Kĩ năng KN 4 Hệ thống kĩ năng HTKN 5 Trung học phổ thông THPT 6 Trung học cơ sở THCS 7 Phƣơng pháp PP 8 Sách giáo khoa SGK 9 Thực nghiệm TN 10 Đối chứng ĐC 11 Thực nghiệm sƣ phạm TNSP 12 Phƣơng tiện hiện đại PTHĐ 13 Nghiên cứu NC 14 Hoạt động học tập HĐHT 15 Thí nghiệm TNg 16 Công nghệ thông tin CNTT vii DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH, SƠ ĐỒ, BẢNG, ĐỒ THỊ STT Nội dung Trang Sơ đồ 2.1 Hệ thống kĩ năng học tập 28 Bảng 2. Mức độ thành thạo KN của HS thông qua các hành vi cá nhân 55 Sơ đồ 2. Qui trình thiết kế bài dạy học theo hƣớng tổ chức rèn 78 luyện hệ thống kĩ năng học tập cho học sinh Qui trình phối hợp phƣơng pháp dạy học và các biện pháp Sơ đồ 2.

80 rèn luyện hệ thống kĩ năng học tập Bảng 4. Các mẫu TNSP đƣợc chọn trong TNSP lần 1 134 Bảng 4. Mẫu thực nghiệm sƣ phạm lần 2 137-138 Bảng 4. Thống kê phiếu quan sát giờ dạy 140-142 Bảng 4.

Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra 15 phút 144 Bẳng 4. Bảng phân phối tần suất tổng hợp của bài kiểm tra 15 phút 145 Bảng 4. Bảng phân phối theo học lực của HS ở bài kiểm tra 15 phút 145 Bảng Phân phối tần suất học sinh đạt điểm Xi bài kiểm tra Bảng 4. Bảng phân phối tần suất lũy tích của bài kiểm tra 15 phút 146 Bảng 4.

Phân bố tần suất bài thực hành 147 Bảng 4. Bảng phân phối tần suất tổng hợp của bài thực hành 148 Bảng 4. Bảng phân phối theo học lực của HS của bài thực hành 148 Bảng 4. Bảng Phân phối tần suất HS đạt điểm Xi của bài thực hành 148 Bảng 4.

Bảng phân phối tần suất lũy tích của bài thực hành 149 Bảng 4. Bảng phân phối tần suất bài kiểm tra 1 tiết 150 Bảng 4. Bảng phân phối tần suất tổng hợp của bài kiểm tra 1 tiết 151 Bảng 4. Bảng phân phối theo học lực của HS của bài kiểm tra 1 tiết 151 Bảng Phân phối tần suất học sinh đạt điểm Xi của bài Bảng 4.

151 kiểm tra 1 tiết viii Bảng 4. Bảng phân phối tần suất lũy tích của bài kiểm tra 1 tiết 149 Bảng 4. Bảng tần xuất tổng hợp của ba bài kiểm tra 150 Bảng 4. Bảng phân phối theo học lực của HS 150 Bảng 4.

Phân phối tần suất % HS đạt điểm Xi 150 Bảng 4. Phân phối tần suất lũy tích % HS đạt điểm Xi trở xuống 151 Biểu đồ 4.1 Phân phối tần suất HS đạt điểm Xi của bài kiểm tra 15 phút 152 Biểu đồ 4.2 Phân bố tần suất lũy tích của bài kiểm tra 15 phút 143 Biểu đồ 4.3 Phân phối tần suất HS đạt điểm Xi của bài thực hành 145 Biểu đồ 4.4 Phân bố tần suất lũy tích của bài thực hành 146 Biểu đồ 4.5 Phân phối tần suất HS đạt điểm Xi của bài kiểm tra 1 tiết 148 Biểu đồ 4.6 Phân bố tần suất lũy tích của bài kiểm tra một tiết 149 Biểu đồ 4.7 Phân phối tần suất HS đạt điểm Xi 150 Biểu đồ 4.8 Phân bố tần suất lũy tích HS đạt điểm Xi 151 1 MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài Bƣớc sang thế kỷ XXI, xã hội loại ngƣời thực sự bƣớc vào thế kỷ của nền kinh tế tri thức, thế kỷ của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, thế kỷ của sự cạnh tranh về trình độ của nguồn nhân lực…Sự phát triển đó đặt ra cho giáo dục các nƣớc nói chung và giáo dục Việt Nam nói riêng những cơ hội và thách thức mới.