Đánh giá hiệu quả can thiệp giáo dục lên khả năng tự quản lý động kinh - Luận án Tiến sĩ Y học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ THỤY MINH AN ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP GIÁO DỤC LÊN KHẢ NĂNG TỰ QUẢN LÝ CỦA NGƯỜI BỆNH ĐỘNG KINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2026 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÊ THỤY MINH AN ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CAN THIỆP GIÁO DỤC LÊN KHẢ NĂNG TỰ QUẢN LÝ CỦA NGƯỜI BỆNH ĐỘNG KINH NGÀNH: NỘI KHOA (THẦN KINH) MÃ SỐ: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. TRẦN CÔNG THẮNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2026 i LỜI CẢM ƠN Tôi gửi lời cảm ơn trân trọng nhất tới - Ban Giám hiệu, phòng Sau đại học, Bộ môn Thần kinh, Trường Y, Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. - Ban Giám đốc, phòng Kế hoạch tổng hợp, khoa Thần kinh bệnh viện Nguyễn Tri Phương đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. - Ban Giám đốc, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng khám Thần Kinh khoa Khám bệnh bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

- Hội Thần Kinh học Thành phố Hồ Chí Minh, công ty phần mềm Code Complete đã hỗ trợ tôi thực hiện và sử dụng các nội dung của chương trình giáo dục. Trần Công Thắng, người thầy đã tận tình giúp đỡ, động viên, hướng dẫn, và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. - Các Thầy, Cô trong Hội đồng chấm luận án đã có những ý kiến vô cùng quý báu giúp tôi hoàn thiện luận án này. - Các bệnh nhân và thân nhân tham gia trong nghiên cứu đã cho tôi có điều kiện tiến hành nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

- Gia đình là chỗ dựa tinh thần vững chắc để tôi hoàn thành luận án này. Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 03 năm 2026 Lê Thụy Minh An ii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Lê Thụy Minh An, là Nghiên cứu sinh ngành/chuyên ngành: Nội khoa (Thần kinh), khóa 2021 – 2024, xin cam đoan: (1) Luận án là do chính bản thân tôi thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Công Thắng, không do người khác làm thay; (2) Các tài liệu tham khảo được tôi xem xét, chọn lọc kỹ lưỡng, trích dẫn và liệt kê tài liệu tham khảo đầy đủ; (3) Kết quả trình bày trong luận án được hoàn thành dựa trên các kết quả nghiên cứu của bản thân tôi và các kết quả của nghiên cứu này chưa được dùng cho bất cứ đề tài cùng cấp nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 03 năm 2026 Người hướng dẫn Tác giả thực hiện PGS. Trần Công Thắng Lê Thụy Minh An iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.

i LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG.

xi DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. xiii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ. xiv DANH MỤC CÁC HÌNH .xv ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Đại cương về động kinh. Định nghĩa động kinh. Phân loại động kinh. Ảnh hưởng tâm lý xã hội của động kinh.

Tự quản lý động kinh. Tự quản lý bệnh. Tự quản lý bệnh động kinh. Vai trò của tự quản lý bệnh động kinh.

Các phương tiện đánh giá khả năng tự quản lý động kinh. Thang Epilepsy Self-Management Scale. Thang Adult Epilepsy Self-Management Measurement Instrument – 65 items. Các yếu tố liên quan tự quản lý động kinh.

Yếu tố nhân khẩu học. Yếu tố bệnh học. Các phương pháp cải thiện khả năng tự quản lý động kinh. Can thiệp giáo dục.

Liệu pháp tâm lý xã hội. Hiệu quả của can thiệp giáo dục gián tiếp dựa ứng dụng số lên khả năng tự quản lý của người bệnh động kinh. Ứng dụng số hỗ trợ tự quản lý động kinh. Mô hình lý thuyết của can thiệp giáo dục dựa vào ứng dụng số.

Nghiên cứu của các nước trên thế giới. Nghiên cứu trong nước. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn vào. Tiêu chuẩn loại trừ. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Xác định các biến số nghiên cứu. Biến số nhân khẩu học. Biến số lâm sàng.

Biến số kết cục. Phương pháp lấy mẫu và công cụ đo lường, thu thập số liệu. Phương pháp lấy mẫu. Công cụ thu thập số liệu.

Quy trình nghiên cứu. Chương trình giáo dục tự quản lý động kinh. Phân nhóm ngẫu nhiên. Quy trình theo dõi.

Giám sát an toàn. Phương pháp phân tích dữ liệu. Nhập liệu và xử lý dữ liệu. Phân tích dữ liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. Mô tả đặc điểm nhân khẩu học, lâm sàng, sức khoẻ tâm thần và khả năng tự quản lý của người bệnh động kinh trước can thiệp giáo dục. Đặc điểm nhân khẩu học. Đặc điểm lâm sàng.

Điểm tự quản lý động kinh và các tiểu thang tại thời điểm ban đầu. Đặc điểm tần số cơn, chất lượng cuộc sống và sức khoẻ tâm thần tại thời điểm ban đầu. Mối liên quan giữa điểm tự quản lý động kinh và các đặc điểm nhân khẩu học và lâm sàng. Đánh giá hiệu quả của can thiệp giáo dục đối với kỹ năng tự quản lý bệnh động kinh.

Đánh giá hiệu quả của can thiệp giáo dục đối với chất lượng cuộc sống, tần số cơn và sức khỏe tâm thần. Tần số cơn động kinh. Thang điểm Chất lượng cuộc sống. Sức khoẻ tâm thần.

Ước tính hiệu quả của can thiệp. Phân tích mất mẫu. Phân tích độ nhạy. Mô tả đặc điểm nhân khẩu học, lâm sàng, sức khoẻ tâm thần và khả năng tự quản lý của người bệnh động kinh trước can thiệp giáo dục.

Đặc điểm nhân khẩu học. Đặc điểm lâm sàng. Điểm tự quản lý động kinh V-ESMS và các tiểu thang. Đặc điểm tần số cơn, chất lượng cuộc sống và sức khoẻ tâm thần tại thời điểm ban đầu.

Mối liên quan giữa điểm tự quản lý động kinh và các đặc điểm của nhóm nghiên cứu. Đánh giá hiệu quả của can thiệp giáo dục đối với kỹ năng tự quản lý bệnh động kinh. Đánh giá hiệu quả của can thiệp giáo dục đối với chất lượng cuộc sống, tần số cơn và sức khỏe tâm thần. Sức khoẻ tâm thần.

Chất lượng cuộc sống. Phân tích dưới nhóm. Phân tích mất mẫu. Phân tích độ nhạy .109 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU .115 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: GIẤY CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 2: PHIẾU THU THẬP DỮ LIỆU PHỤ LỤC 3: CÁCH TÍNH ĐIỂM QOILE-31 PHỤ LỤC 4: PHIẾU ĐỒNG Ý THAM GIA NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 5: NỘI DUNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC TỰ QUẢN LÝ PHỤ LỤC 6: QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU PHỤ LỤC 7: PHÂN TÍCH DƯỚI NHÓM PHỤ LỤC 8: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG THAM GIA NGHIÊN CỨU vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ AESMMI-65 Adult Epilepsy Self-Management Measurement Instrument – 65 items Công cụ đo tự quản lý động kinh ở người lớn CCM Chronic Care Model Mô hình chăm sóc bệnh mạn tính CLCS Chất lượng cuộc sống ĐH Đại học ĐK Động kinh ĐLC Độ lệch chuẩn EEG Electroencephalogram Điện não đồ eHealth Sức khoẻ số ES Effect size Kích thước hiệu quả ESMS Epilepsy Self-Management Scale Thang điểm tự quản lý bệnh động kinh GAD-7 Generalized Anxiety Disorder – 7 Thang Rối loạn lo âu – 7 HADS Hospital Anxiety and Depression Scale Thang đo lo âu và trầm cảm bệnh viện IMB Information – Motivation – Behavioral Skill viii Mô hình Thông tin - Động lực - Kỹ năng hành vi ICC Intraclass Correlation Coefficient Hệ số tương quan nội lớp ILAE International League Against Epilepsy Liên đoàn chống động kinh quốc tế IM Information management Quản lý thông tin ITT Intention-to-treat Phân tích theo ý định điều trị KTC Khoảng tin cậy KTPV Khoảng tứ phân vị LM Lifestyle management Quản lý lối sống LME Linear Mixed-Effect Model Mô hình hồi quy hỗn hợp tuyến tính ME Mixed-effects model Mô hình hiệu quả hỗn hợp MM Medication management Quản lý thuốc OR Odd ratio Tỷ số chênh PHQ-9 Patient Health Questionaire – 9 ix Thang điểm sức khoẻ - 9 PP Per-protocol Theo quy trình QOLIE-31 Quality of Life in Epilepsy Inventory 31 items Chất lượng sống trong động kinh 31 mục RCT Randomized Clinical Trial Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng S-CVI Subject content validity index Chỉ số hiệu lực nội dung thang đo SeM Seizure management Quản lý cơn động kinh SM Safety management Quản lý an toàn SMD Standardized Mean Difference Khác biệt trung bình chuẩn hoá SUDEP Sudden Unexpected Death in Epilepsy Tử vong đột ngột không báo trước trong động kinh TB Trung bình TTM Transtheoretical Model Mô hình Xuyên lý thuyết V-ESMS Vietnamese Epilepsy Self-Management Scale Thang điểm tự quản lý bệnh động kinh tiếng Việt x WHO World Health Organization Tổ chức y tế thế giới xi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 So sánh các nghiên cứu về hiệu quả can thiệp giáo dục qua ứng dụng số 31 Bảng 2.1 Biến số nhân khẩu học.2 Biến số lâm sàng.3 Biến số kết cục khác .4 Thành phần giáo dục trực tuyến .5 Nội dung các bài giáo dục .6 Thời điểm theo dõi và thu thập số liệu .1 Đặc điểm nhân khẩu học của mẫu nghiên cứu .2 Đặc điểm lâm sàng mẫu nghiên cứu.3 Phân bố điểm tự quản lý động kinh (V-ESMS) và các tiểu thang .4 Thang điểm trầm cảm, lo âu và CLCS tại thời điểm ban đầu .5 Tương quan giữa tuổi và các tiểu thang .6 Sự khác biệt của các tiểu thang và điểm V-ESMS theo trình độ học vấn 66 Bảng 3.7 So sánh điểm tiểu thang quản lý thuốc giữa hai nhóm .8 So sánh điểm tiểu thang quản lý thông tin giữa hai nhóm .9 So sánh điểm tiểu thang quản lý an toàn giữa hai nhóm .10 So sánh điểm tiểu thang quản lý cơn động kinh giữa hai nhóm .11 So sánh điểm tiểu thang quản lý lối sống giữa hai nhóm .12 So sánh điểm thang điểm V-ESMS giữa hai nhóm .13 Ước tính hiệu quả bằng mô hình hỗn hợp với kỹ năng tự quản lý .14 So sánh tần số cơn động kinh giữa hai nhóm .15 So sánh thang điểm QOLIE-31 giữa hai nhóm .