Luận án Tiến sĩ: Quản lý Nhà nước về Công nghiệp Công nghệ thông tin tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TÔ HỒNG NAM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA TÔ HỒNG NAM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành : Quản lý công Mã số : 9 34 04 03 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. CHU XUÂN KHÁNH 2. LÃ HOÀNG TRUNG HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân tôi. Các số liệu và trích dẫn trong luận án hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.

Các kết quả nghiên cứu của luận án chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Tô Hồng Nam i LỜI CÁM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy hướng dẫn khoa học: TS. Chu Xuân Khánh – Học viện Hành chính Quốc gia và TS. Lã Hoàng Trung – Bộ Thông tin và Truyền thông đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận án.

Tác giả luận án xin gửi lời cám ơn chân thành đến Lãnh đạo Học viện Hành chính Quốc gia; Khoa Hành chính học; Khoa sau đại học; toàn thể thầy cô giáo và các nhà khoa học Học viện Hành chính Quốc gia đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện đề tài luận án. Tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, tạo điều kiện của Lãnh đạo Bộ và lãnh đạo, chuyên viên các đơn vị thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, đặc biệt là lãnh đạo và chuyên viên Vụ Công nghệ thông tin; của các chuyên gia công tác tại Bộ Nội vụ, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bắc Giang, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, Tổng công ty Công nghệ thông tin VNPT cũng như cảm ơn sự khích lệ, giúp đỡ của gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn luận án không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Kính mong nhận được những ý kiến góp ý của quý thầy cô giáo, nhà khoa học, các chuyên gia để luận án được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Tô Hồng Nam ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT BTTTT Bộ Thông tin và Truyền thông Bộ KHCN Bộ Khoa học và Công nghệ Bộ VHTTDL Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch CMMi (Capability Maturity Model Mô hình trưởng thành năng lực tích hợp Integration) CEO Giám đốc điều hành (Chief Executive Officer) CNC Công nghệ cao CNTT Công nghệ thông tin CNCNTT Công nghiệp công nghệ thông tin CNPC Công nghiệp phần cứng CNPM Công nghiệp phần mềm CPĐT Chính phủ điện tử DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ DNNN Doanh nghiệp nhà nước IC Mạch điện tử tích hợp Vạn vật kết nối Inter net IoT (Internet of things) KT-XH Kinh tế xã hội NSNN Ngân sách nhà nước PC Phần cứng PM Phần mềm PC-ĐT Phần cứng – Điện tử QLNN Quản lý nhà nước QLCM Quản lý công mới R&D Nghiên cứu và phát triển SHTT Sở hữu trí tuệ Small and medium enterprises SME (Doanh nghiệp vừa và nhỏ) iii MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN. Các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến công nghiệp công nghệ thông tin .Các công trình nghiên cứu trong nước .Các công trình nghiên cứu trên thế giới .Các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin .Các công trình nghiên cứu trong nước .Các công trình nghiên cứu trên thế giới. Nhận xét, đánh giá.

Những mặt thành công. Những mặt chưa rõ, chưa đề cập đến cần tiếp tục nghiên cứu .Những vấn đề khoa học cần tiếp tục nghiên cứu. 30 Tiểu kết chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN.

Những vấn đề lý luận về công nghiệp công nghệ thông ti n. Khái niệm công nghiệp công nghệ thông tin. Vai trò của công nghiệp công nghệ thông tin. Đặc điểm của công nghiệp công nghệ thông tin Việt Nam.

Nội dung quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin và các yếu tố ảnh hưởng. Nội dung quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Vai trò của quản lý nhà nước với công nghiệp công nghệ thông tin. Đặc điểm của quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Xu hướng phát triển của hoạt động quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Xu hướng phát triển hoạt động sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin. Xu hướng hoạt động quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin.Kinh nghiệm quốc tế về quản lý nhà nước đối với công nghiệp công nghệ thông tin và bài học rút ra cho Việt Nam.

Kinh nghiệm Hàn Quốc. Kinh nghiệm Trung Quốc. Kinh nghiệm Ấn Độ. Kinh nghiệm Ailen.

Bài học rút ra cho Việt Nam. 56 Tiểu kết chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI VIỆT NAM .Thực trạng hoạt động sản xuất công nghiệp công nghệ thông tin. Thực trạng doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin.Thực trạng sản xuất sản phẩm công nghệ thông tin.

Thực trạng thị trường sản phẩm công nghệ thông tin .Thực trạng nhân lực công nghệ thông tin .Thực trạng quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Thực trạng chủ trương, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển công nghiệp công nghệ thông tin. Thực trạng văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến công nghiệp công nghệ thông tin. Thực trạng công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về công nghiệp công nghệ thông tin.

Thực trạng hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Kết quả chung đạt được. Hạn chế, bất cập và nguyên nhân cơ bản.

114 Tiểu kết chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ THÔNG TIN. Quan điểm, phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin.

Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin. Các giải pháp chung. Một số giải pháp cụ thể tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước về công nghiệp công nghệ thông tin ở Việt Nam.

Một số kiến nghị, đề xuất. Đối với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Đối với Bộ Thông tin và Truyền thông. Đối với các Bộ, ngành khác.

138 Tiểu kết chương 4. 141 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ. 143 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 146 CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT.

Error! Bookmark not defined. vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Số lượng các doanh nghiệp đăng kí hoạt động trong lĩnh vực cô ng nghệ thông tin. Xuất nhập khẩu công nghiệp CNTT.

Đào tạo nhân lực CNTT khối đại học, cao đẳng. Đào tạo nhân lực CNTT khối trường nghề. Số lao động công nghiệp CNTT. Thu nhập bình quân lao động CNTT.

Các khu CNTT tập trung. Nhân lực CNTT ở các Bộ, ngành. Nhân lực CNTT trong CQNN ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. 111 viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Hình 1.

“Mô hình bầu dục” mô tả các yếu tố tạo nên sự thành công trong xuất khẩu phần mềm của quốc gia. Đường cong Parabol lồi (Kuznet curve) về mối quan hệ giữa thu nhập quốc gia và mức độ tập trung công nghiệp. Đường cong của Stan Shih. Chính sách trong mô hình kim cương về năng lực cạnh tranh của ngành CNCNTT.

Doanh thu công nghiệp CNTT. Cơ cấu nhập khẩu phần cứng, điện tử. Cơ cấu xuất khẩu phần cứng, điện tử. Doanh thu xuất nhập khẩu phần cứng, điện tử.

Doanh thu công nghiệp phần mềm. Tăng trưởng nhân lực CNTT trong ngành CNCNTT. Tổ chức bộ máy QLNN về CNCNTT hiện nay. Tỷ lệ cán bộ chuyên trách CNTT trong cơ quan nhà nước (bộ, cơ quan ngang bộ và tỉnh thành phố).

109 ix PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Thứ nhất, đặc thù của ngành công nghiệp CNTT (CNCNTT) là ngành kinh tế tri thức, chủ yếu khai thác trí tuệ con người, ít khai thác tài nguyên thiên nhiên cũng như tiêu hao năng lượng của đất nước. Đây cũng là ngành kinh tế có giá trị gia tăng rất cao, trong đó lĩnh vực phần mềm, nội dung số và dịch vụ CNTT có thể đạt giá trị gia tăng từ 70-90% doanh thu. Với xu thế giao dịch qua mạng Internet, sản phẩm, dịch vụ CNTT của Việt Nam có thể gia nhập thị trường toàn cầu rất nhanh chóng, quy mô thị trường của ngành do đó rất lớn, mang tính toàn cầu.

Bên cạnh đó, so với các ngành kinh tế khác thì ngành CNCNTT còn là một trong số các ngành mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trên thị trường thế giới do có nguồn nhân lực trẻ, dồi dào, chịu khó, nhanh nhẹn và có trình độ chuyên môn tốt. Mặt khác, bối cảnh quốc tế đang xuất hiện các cơ hội cho ngành CNCNTT Việt Nam. Các đối tác Nhật Bản đã coi Việt Nam là lựa chọn hàng đầu sau Trung Quốc để cung cấp các dịch vụ ITO, thực tế nhiều hợp đồng đang được chuyển dần sang Việt Nam. Bên cạnh đó, để tiết kiệm chi phí, các tập đoàn đa quốc gia đang đẩy mạnh việc thuê ngoài các dịch vụ CNTT (ITO) và thuê ngoài quy trình nghiệp vụ kinh doanh (BPO) sang các nước đang phát triển có tiềm năng.

Sự phân chia lao động theo các chuỗi giá trị toàn cầu trong lĩnh vực CNTT cũng đang diễn ra mạnh mẽ.