Luận án về vai trò Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp huyện tại Hà Nội tham gia xây dựng Đảng giai đoạn hiện nay

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN BCH : Ban Chấp hành CB,ĐV : Cán bộ, đảng viên CTQG : Chính trị quốc gia CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH : Chủ nghĩa xã hội CN,NV : Chức năng, nhiệm vụ CT-XH : Chính trị - xã hội CTTN : Công tác thanh niên ĐNCB : Đội ngũ cán bộ ĐT,BD : Đào tạo, bồi dưỡng ĐTN : Đoàn Thanh niên ĐV,TN : Đoàn viên, thanh niên HĐND : Hội đồng nhân dân HTCT : Hệ thống chính trị KT,GS : Kiểm tra, giám sát KT-XH : Kinh tế - xã hội MTTQ : Mặt trận Tổ quốc NLLĐ : Năng lực lãnh đạo Nxb : Nhà xuất bản PBXH : Phản biện xã hội PTLĐ : Phương thức lãnh đạo PTTN : Phong trào thanh niên TCBM : Tổ chức bộ máy TNCS HCM : Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh TPHN : Thành phố Hà Nội TSVM : Trong sạch, vững mạnh UBND : Ủy ban nhân dân XDCQ : Xây dựng chính quyền XDĐ : Xây dựng Đảng XHCN : Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Trách nhiệm của ĐV,TN tham gia góp ý dự thảo văn kiện, báo cáo chính trị, nghị quyết, chỉ thị của Đảng 85 Biểu đồ 3.2: Mức độ đánh giá công tác đào tạo, bồi dưỡng phát triển đảng viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 89 Biểu đồ 3.3: Mức độ tham gia góp ý đối với tổ chức đảng của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 90 Biểu đồ 3.4: Mức độ tham gia góp ý đối với cán bộ, đảng viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 91 Biểu đồ 3.5: Mức độ tham gia giám sát đối với cán bộ, đảng viên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 91 Biểu đồ 3.6: Mức độ đánh giá ĐV,TN tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng 94 Biểu đồ 3.7: Mức độ đánh giá kết quả triển khai thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12-12-2013 của Bộ Chính trị quy định về giám sát và PBXH của MTTQ và các tổ chức CT-XH 101 Biểu đồ 3.8: Mức độ tham gia PBXH của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 102 Biểu đồ 3.9: Mức độ tham gia góp ý thông qua các hình thức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 105 Biểu đồ 3.10: Tâm lý, thái độ, biểu hiện của ĐV,TN khi tham gia góp ý với cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên 112 Biểu đồ 3.11: Đánh giá vai trò tham gia xây dựng Đảng của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội 118 Biểu đồ 3.12: Năng lực, trách nhiệm tham gia xây dựng Đảng của cán bộ đoàn 118 Biểu đồ 3.13: Trách nhiệm, năng lực tham gia xây dựng Đảng của ĐV,TN 119 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh” [94, tr. Do đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (Đoàn TNCS HCM tham gia xây dựng Đảng (XDĐ) vừa là yêu cầu tất yếu khách quan, vừa là nhiệm vụ tự thân của Đoàn. Công tác xây dựng, củng cố tổ chức đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu và đi trước một bước trong công tác XDĐ.

Đảng ta xác định: “Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước” [93, tr.42], là quá trình xây dựng và chuẩn bị đội dự bị tin cậy bổ sung lực lượng cho Đảng Cộng sản Việt Nam. Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở Thành phố Hà Nội (TPHN) là tổ chức chính trị - xã hội (CT-XH) cấp huyện, một bộ phận của Đoàn TNCS HCM TPHN; là nơi tập hợp, rèn luyện và vận động đoàn viên, thanh niên (ĐV,TN) trên địa bàn cấp huyện tham gia các phong trào cách mạng. Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN có vai trò rất quan trọng trong tham gia xây dựng, góp ý dự thảo nghị quyết của cấp ủy; tham gia tuyên truyền, thực hiện nghị quyết của Đảng và cấp ủy cấp huyện; tham gia xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên (CB,ĐV) của đảng bộ cấp huyện; tham gia góp ý, giám sát tổ chức đảng (TCĐ), CB,ĐV của đảng bộ cấp huyện; tham gia giám sát và phản biện xã hội (PBXH); tham gia bảo vệ nền tảng tưởng của Đảng… nhằm XDĐ bộ cấp huyện trong sạch, vững mạnh (TSVM), lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của đảng bộ cấp huyện. Trong thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, thường xuyên của cấp ủy cấp huyện và Thành đoàn Hà Nội, Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN đã tích cực tham gia XDĐ.

Nội dung tham gia XDĐ được lựa chọn, xác định đúng, phù hợp với đặc diểm và đối tượng; phương thức tham gia XDĐ ngày 2 càng đổi mới, thu hút được đông đảo ĐV,TN tham gia, được các cấp ủy, TCĐ đánh giá cao. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, việc tham gia XDĐ của Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN vẫn còn hạn chế: việc tham gia xây dựng và góp ý dự thảo văn kiện đại hội đảng các cấp chất lượng chưa cao; việc tham gia xây dựng chương trình hành động và tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng chưa chủ động, tích cực. Công tác tuyên truyền, phổ biến đường lối của Đảng còn hình thức. Việc tham gia góp ý đối với TCĐ, CB,ĐV chưa thường xuyên, nhất là việc tham gia góp ý đối với người đứng đầu cấp ủy còn biểu hiện e dè, né tránh.

Sự tham gia góp ý của Đoàn trong các khâu của công tác cán bộ còn mờ nhạt; việc giới thiệu cho Đảng những đoàn viên ưu tú để bổ sung vào ĐNCB của Đảng chưa chú trọng về chất lượng, nặng về chỉ tiêu, số lượng. Hoạt động giám sát, PBXH chưa đáp ứng được những yêu cầu đặt ra. Hoạt động tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chưa nhiều, thiếu sắc bén, hiệu quả không cao. Nhận thức của một số cấp ủy, TCĐ và CB,ĐV về vai trò, chức năng, nhiệm vụ (CN, NV) của Đoàn TNCS HCM tham gia XDĐ chưa sâu sắc, còn mờ nhạt.

Một số phản ánh, kiến nghị, đề xuất của Đoàn TNCS HCM cấp huyện chưa được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm giải quyết. Hầu hết các cấp ủy chưa có hướng dẫn cụ thể về nội dung, phương thức tham gia XDĐ đối với tổ chức đoàn, nên khi triển khai, nhiều cấp bộ Đoàn còn lúng túng, không rõ… Những điều này đã làm hạn chế kết quả tham gia XDĐ của Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN. Sau hơn 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, các quận, huyện, thị xã ở TPHN đạt được nhiều thành tựu to lớn, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng. Đây là tiền đề, nền tảng quan trọng để các quận, huyện, thị xã ở TPHN tiếp tục đổi mới trong những năm tới, đồng thời đẩy mạnh công tác XDĐ.

Tuy nhiên, công cuộc đổi mới và công tác XDĐ cấp huyện ở TPHN hiện nay đang phải đối diện với nhiều khó khăn từ mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và sự nhiễu loạn của sự bùng nổ thông tin; những hạn chế, khuyết điểm trong công tác XDĐ chưa được khắc phục một cách hiệu quả… Điều này 3 đòi hỏi cấp ủy, TCĐ cấp huyện ở TPHN phải vững vàng bản lĩnh chính trị, tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo (NLLĐ) để giải quyết được thách thức mới đặt ra, đồng thời đòi hỏi trách nhiệm cao của cả hệ thống chính trị (HTCT), trong đó Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN đối với công tác XDĐ hiện nay. Chính vì vậy, việc nghiên cứu thấu đáo cả về lý luận, tổng kết thực tiễn và đề xuất những giải pháp để Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN thực hiện tốt việc tham gia XDĐ có ý nghĩa và cấp thiết hiện nay. Với những lý do nêu trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cấp huyện ở Thành phố Hà Nội tham gia xây dựng giai đoạn hiện nay” làm luận án tiến sĩ, ngành xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2.

Mục đích nghiên cứu của luận án Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ, luận án đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu thực hiện tốt hoạt động tham gia XDĐ của Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN đến năm 2030. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Tổng quan các công trình khoa học nghiên cứu trong nước và nước ngoài liên quan đến đề tài luận án, chỉ rõ những vấn đề các công trình nghiên cứu đạt được, đồng thời xác định những nội dung luận án tiếp tục nghiên cứu, làm rõ. Luận giải, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ, như: Khái niệm, nội dung, phương thức và vai trò Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ. Phân tích, đánh giá đúng thực trạng Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ; chỉ ra các nguyên nhân, rút ra một số kinh nghiệm tham gia XDĐ của Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN.

4 Phân tích những yếu tố tác động và đề xuất phương hướng, giải pháp chủ yếu thực hiện tốt hoạt động tham gia XDĐ của Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN đến năm 2030. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu của luận án Luận án nghiên cứu về Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu của luận án Phạm vi không gian: Luận án điều tra, khảo sát về Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ ở 30 quận, huyện, thị xã của TPHN, gồm: - 12 quận: Ba Đình, Bắc Từ Liêm, Cầu Giấy, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hà Đông, Hoàn Kiếm, Hoàng Mai, Long Biên, Nam Từ Liêm, Tây Hồ và Thanh Xuân.

- 17 huyện: Ba Vì, Chương Mỹ, Đan Phượng, Đông Anh, Gia Lâm, Hoài Đức, Mê Linh, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Phúc Thọ, Quốc Oai, Sóc Sơn, Thạch Thất, Thanh Oai, Thanh Trì, Thường Tín và Ứng Hòa. Phạm vi về thời gian: Các số liệu, tư liệu điều tra, khảo sát hoạt động Đoàn TNCS HCM cấp huyện ở TPHN tham gia XDĐ từ năm 2012.