Luận án tiến sĩ triết học: Thông tin chính trị - xã hội với quyết định của cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng Đồng bằng sông Hồng

Tính cấp thiết của đề tài Thông tin là một trong những nhu cầu sống còn của con người, để tồn tại và phát triển con người không thể thiếu thông tin. Ngày nay, thông tin (Information) cùng với con người (Men), máy móc (Machines), vật liệu (Materials), vốn (Money) đã trở thành những nguồn tài nguyên không thể thiếu trong quá trình phát triển xã hội. Đặc biệt với sự xuất hiện của thông tin đã tạo ra một sự thay đổi lớn mang tính cách mạng về phương thức làm việc cũng như quá trình phát triển của thế giới công nghiệp mà yếu tố dẫn đạo là kinh tế tri thức. Thông tin đã trở thành một trong những lực lượng sản xuất vật chất quan trọng trong hoạt động kinh tế - xã hội của tất cả các quốc gia.

Hiện nay, việc nghiên cứu thông tin ở nước ta vẫn là một công việc mới mẻ, hấp dẫn và phức tạp, vì đối tượng của nó đã và đang trở thành thành đề tài nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao cho các khoa học cụ thể như: triết học, kinh tế học, chính trị học. Dù vậy, thực tế cho thấy, chúng ta có rất ít kinh nghiệm và thành quả của các nhà khoa học đi trước để lại. Vấn đề này đã tạo nên tính cấp thiết và tính hấp dẫn của việc nghiên cứu. Trong khi đó, xã hội càng phát triển, tác động của thông tin càng lớn.

Ở mỗi lĩnh vực hoạt động thực tiễn khác nhau chúng ta sẽ chịu sự tác động chủ yếu của một loại hình thông tin nhất định. Đối với hoạt động lãnh đạo, quản lý của đội ngũ CBCC các cấp nói chung và cấp cơ sở nói riêng, bên cạnh việc chịu sự tác động của các loại hình thông tin khác, thì loại hình thông tin chính trị - xã hội luôn đóng vai trò quan trọng. Điều này, được thể hiện trực tiếp trong việc ra quyết định - khâu quan trọng nhất trong chu trình hoạt động lãnh đạo, quản lý của đội ngũ CBCC cấp cơ sở. Hiệu quả hoạt động lãnh đạo, quản lý của đội ngũ CBCC cấp cơ sở phụ thuộc nhiều vào chất lượng ra quyết định.

Trong đó, thông tin chính trị - xã hội vừa là căn cứ, vừa là một phần nội dung của quyết 2 định mà thiếu nó CBCC sẽ không đủ điều kiện để ra quyết định đúng, sát thực với chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cũng như không thể đưa ra phương án giải quyết triệt để các mâu thuẫn sự việc phát sinh ở cơ sở. Đồng bằng sông Hồng có vị trí chiến lược quan trọng đối với sự phát triển của cả nước. Điều này, đòi hỏi sự cần thiết phải nâng cao chất lượng các quyết định của đội ngũ CBCC cấp cơ sở vùng ĐBSH. Một trong những chìa khóa dẫn đến hiệu quả các quyết định đó là việc sử dụng tính hiệu dụng của loại hình thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ này.

Vì, thông tin chính trị - xã hội sẽ là cơ sở, điều kiện cần thiết để tiến hành quản lý xã hội; tùy theo chất lượng nó có thể đẩy nhanh hoặc làm chậm tốc độ phát triển của hệ thống xã hội và cuối cùng quyết định sự thành công hay thất bại của cả quá trình quản lý xã hội. Với ý nghĩa đó, thông tin chính trị - xã hội giúp cho đội ngũ CBCC cấp cơ sở ra được quyết định có tính khả thi cao, được ban hành đúng lúc, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra. Tuy nhiên tính khả thi, tính khoa học của quyết định mà đội ngũ CBCC cấp cơ sở đưa ra lại phụ thuộc nhiều vào năng lực tiếp nhận, xử lý thông tin nhằm làm cho thông tin chính trị - xã hội đã thu nhận được trở thành tri thức để áp dụng vào hoạt động lãnh đạo quản lý. Trên thực tế, do những nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau, việc tiếp nhận và xử lý các nguồn thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ CBCC cấp cơ sở ở ĐBSH còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở chưa cao.

Đây đang là một thách thức không nhỏ đối với đội ngũ CBCC cấp cơ sở vùng ĐBSH, đặc biệt là khi chúng ta đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào mọi mặt của đời sống quốc tế. Làm thế nào để phát huy được vai trò của thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ CBCC cấp cơ sở hiện nay đang là vấn đề bức xúc. Điều mà chúng ta cần làm hiện nay là trang bị cho đội ngũ cán bộ những kỹ 3 năng và kiến thức để làm chủ thông tin. Tức là giúp họ rèn luyện kỹ năng nhận dạng nhu cầu thông tin bản thân, định vị nguồn thông tin phù hợp với những nhu cầu đó, tổ chức nguồn thông tin tìm được một cách hợp lý, thẩm định nguồn thông tin đã được lựa chọn, và sử dụng thông tin đó trong việc ra quyết định của mình.

Để từ đó có một quyết định kịp thời, hiệu quả đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Từ nhận thức này, tác giả đã lựa chọn vấn đề: Thông tin chính trị - xã hội với việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay, làm luận án tiến sĩ triết học. Đề tài này vừa có ý nghĩa là một đề tài nghiên cứu khoa học cơ bản, vừa góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của vùng cũng như đối với công cuộc xây dựng đất nước trong thời kỳ mới. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2.

Mục đích nghiên cứu Dưới góc độ tiếp cận triết học, luận án phân tích làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn phát huy vai trò của thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đồng bằng sông Hồng, từ đó, đề xuất một số phương hướng và giải pháp nhằm phát huy có hiệu quả vai trò thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ này. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện được mục đích trên, luận án cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau: Thứ nhất, làm rõ bản chất, đặc điểm, vai trò, tầm quan trọng của thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng phát huy vai trò thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay. Thứ ba, đề xuất một số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm phát huy có hiệu quả vai trò thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án Đối tượng nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Việt Nam hiện nay. Phạm vi nghiên cứu: Luận án nghiên cứu thông tin chính trị - xã hội và vai trò của nó trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng đồng bằng Sông Hồng, gồm có 10 tỉnh: Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hà Nội, Hà Nam, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình (chủ yếu là trưởng, phó các chức danh). Mốc thời gian để tiến hành khảo sát là bắt đầu từ năm 2001 cho đến nay (Kể từ khi nước ta thực hiện đề án tin học hóa quản lý hành chính nhà nước; thực hiện quyết định 136/2001 của Thủ tướng Chính phủ về cải cách hành chính; Luật công nghệ thông tin ra đời vào 29/6/2006, cho đến nay). Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4.

Cơ sở lý luận Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đặc biệt là lý luận nhận thức mácxit. Vận dụng các quan điểm, đường lối của Đảng về phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta hiện nay, coi trọng phát triển công nghệ. Đồng thời, luận án, tác giả kế thừa những thành tựu khoa học đã có ở một số công trình có liên quan đến đề tài của các tác giả trong và ngoài nước. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết các nhiệm vụ của luận án, qua đó đạt được các mục đích nghiên cứu đặt ra, luận án vận dụng những nguyên tắc phương pháp luận mácxit, đồng thời sử dụng các phương pháp cụ thể như; phân tích và tổng hợp, thống nhất lịch sử và logic, quy nạp diễn dịch, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp hệ thống, kết hợp với phương pháp so sánh,v.

Đóng góp về khoa học của luận án - Làm rõ các khái niệm cơ bản, đặc điểm và ý nghĩa triết học của thông tin, thông tin chính trị - xã hội, từ đó khẳng định vai trò đặc biệt của nó trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. - Chỉ ra sự tác động của thông tin chính trị - xã hội và những hệ quả của sự tác động đó trong việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở vùng đồng bằng sông Hồng. - Phân tích chỉ ra được những vấn đề đặt ra từ thực trạng phát huy vai trò của thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của CBCC cấp cơ sở vùng ĐBSH; trên cơ sở đó đưa ra phương hướng và kiến nghị giải pháp nhằm phát huy có hiệu quả vai trò thông tin chính trị - xã hội trong việc ra quyết định của đội ngũ CBCC cấp cơ sở vùng đồng bằng sông Hồng hiện nay. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Về mặt lý luận, luận án góp phần xác định và luận giải vai trò của thông tin chính trị - xã hội đối với việc ra quyết định của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.

Về mặt thực tiễn, trong chừng mực nhất định, luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Kết cấu của luận án Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung của luận án bao gồm 4 chương, 10 tiết.